Nông đặc sản, cà phê, bưởi da xanh, mắc ca, thịt sấy, rượu nếp lọc... là những sản phẩm đang góp phần tạo nên sự đa dạng cho chương trình OCOP tại xã Mường Ảng. Mỗi sản phẩm có đặc điểm, lợi thế riêng, gắn với điều kiện sản xuất và nguồn nguyên liệu của địa phương. Đây cũng là cơ sở để xã tiếp tục tìm kiếm, phát triển những sản phẩm mới, từng bước hình thành các mặt hàng nông sản có chất lượng, thương hiệu và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Hiện nay, Mường Ảng có 18 sản phẩm OCOP. Trong đó cà phê Hà Chung của Cơ sở chế biến cà phê Hà Chung đạt 4 sao, các sản phẩm còn lại đạt 3 sao. Kết quả này cho thấy tiềm năng phát triển sản phẩm đặc trưng của địa phương, đồng thời tạo nền tảng để xã duy trì chất lượng, nâng hạng sản phẩm đã được công nhận và mở rộng danh mục OCOP trong những năm tới.

Lợi thế nổi bật của Mường Ảng là vùng nguyên liệu nông nghiệp tương đối đa dạng. Bên cạnh cây cà phê đã hình thành vùng sản xuất hàng hóa, địa phương đang phát triển các vùng mắc ca, cây ăn quả và một số nông sản đặc trưng. Nguồn nguyên liệu này mở ra khả năng phát triển thêm nhiều sản phẩm, nhất là các mặt hàng chế biến, đóng gói, bảo quản thuận tiện, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và làm quà tặng. Trong đó, cà phê vẫn là sản phẩm có nhiều dư địa để phát triển theo chiều sâu. Không chỉ dừng ở sản phẩm cà phê nhân, nguyên liệu tại chỗ có thể được khai thác để phát triển các dòng cà phê rang xay, sản phẩm chế biến sâu và quà tặng mang dấu ấn Mường Ảng.

Cùng với lợi thế về sản xuất, Mường Ảng có hệ thống hợp tác xã, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cơ sở sản xuất trực tiếp tham gia phát triển sản phẩm. Nếu được hỗ trợ đúng hướng, các chủ thể này sẽ là lực lượng quan trọng đưa nông sản địa phương vào chương trình OCOP, mở rộng kênh tiêu thụ và từng bước xây dựng thị trường ổn định.

Triển khai Kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030, xã tập trung hướng dẫn, hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ, nâng cấp 10 sản phẩm đăng ký tham gia đánh giá, phân hạng OCOP năm 2026. Đồng thời, địa phương hỗ trợ 8 chủ thể sản xuất, kinh doanh, gồm 4 hợp tác xã, 1 doanh nghiệp và 3 hộ, cơ sở sản xuất, kinh doanh tham gia phát triển sản phẩm OCOP.

Đáng chú ý, trong danh sách đăng ký có 6 sản phẩm cà phê của các hợp tác xã. Những sản phẩm còn lại gồm thịt lợn gác bếp Lò Thị Tiện, bưởi da xanh Hải Trang, mắc ca Hùng Giang và vú sữa Hoàng Kim Hoàng Toàn. Cơ cấu sản phẩm này cho thấy định hướng phát triển OCOP của Mường Ảng vừa tiếp tục khai thác thế mạnh cà phê, vừa mở rộng sang các sản phẩm chăn nuôi, cây ăn quả và nông sản có tiềm năng.

Là một trong 8 chủ thể đăng ký tham gia phát triển sản phẩm OCOP năm 2026 của xã Mường Ảng, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hải Trang Farm đăng ký đánh giá, phân hạng OCOP 3 sao đối với sản phẩm bưởi da xanh. Hiện hợp tác xã có 1,6ha trồng bưởi da xanh, sản lượng đạt khoảng 32 tấn/năm. Để đáp ứng yêu cầu của chương trình, hợp tác xã đang nỗ lực hoàn thiện các tiêu chí về chất lượng, bao bì, nhãn mác và hồ sơ sản phẩm theo quy định.

Muốn duy trì chất lượng sản phẩm OCOP, mở rộng quy mô và giữ được thị trường cần có nguồn cung nguyên liệu bảo đảm, quy trình sản xuất phù hợp và sự liên kết giữa các khâu. Do đó, một trong những nhiệm vụ xã Mường Ảng chú trọng là củng cố vùng nguyên liệu, tạo nền tảng cho sản xuất ổn định. Riêng với cây cà phê, toàn xã hiện có trên 2.100ha, sản lượng cà phê quả tươi bình quân hằng năm đạt khoảng 12.000 - 14.000 tấn, tương đương 3.500 - 3.900 tấn cà phê nhân hàng hóa. Đây là nguồn nguyên liệu quan trọng để phát triển các sản phẩm OCOP gắn với chế biến, nâng cao giá trị và xây dựng thương hiệu địa phương. Cùng với cà phê, việc rà soát, phát triển các vùng mắc ca, cây ăn quả và vùng sản xuất hàng hóa tập trung sẽ tạo thêm nguồn cung cho những sản phẩm mới.

Trên cơ sở đó, xã Mường Ảng định hướng khuyến khích các chủ thể áp dụng quy trình sản xuất an toàn, tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, HACCP và các tiêu chuẩn phù hợp với từng sản phẩm, điều kiện thực tế. Kết hợp với việc hỗ trợ xây dựng mã số vùng trồng khi đủ điều kiện. Ông Trần Minh Giáp, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Ảng cho biết, địa phương ưu tiên rà soát, lựa chọn các sản phẩm có tiềm năng, lợi thế, nhất là nhóm sản phẩm từ cà phê, mắc ca, cây ăn quả và nông sản chế biến. Cùng với đó, xã khuyến khích phát triển những sản phẩm gắn với tri thức bản địa, văn hóa và trải nghiệm du lịch; từng bước xây dựng các mặt hàng quà tặng mang bản sắc Mường Ảng.

Một yêu cầu quan trọng khác là thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất và người dân trong sản xuất, sơ chế, chế biến, tiêu thụ. Việc hình thành các mối liên kết ổn định, minh bạch sẽ giúp chủ thể chủ động hơn về nguyên liệu, đầu ra và kế hoạch sản xuất. Đồng thời, nâng cao năng lực quản trị, xây dựng phương án kinh doanh, quản lý chất lượng, marketing và thương mại điện tử sẽ giúp các chủ thể chuyển từ sản xuất theo khả năng sẵn có sang phát triển sản phẩm theo nhu cầu thị trường. Hiện nay, xã Mường Ảng đang tập trung hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện những nội dung còn thiếu để tham gia chương trình năm 2026, trong đó có thiết kế bao bì, nhãn mác, kiểm định chất lượng và hồ sơ sản phẩm. Đây là những khâu cần thiết để sản phẩm đáp ứng yêu cầu đánh giá, phân hạng, đồng thời tạo diện mạo chuyên nghiệp hơn khi đưa ra thị trường.