Những ngày này, các vườn cam, quýt ở Mường Phăng đang vào chính vụ. Trong những vườn cây ăn quả ở bản Hả, màu vàng của cam, quýt chín nổi bật giữa tán lá xanh. Quả sai trĩu cành, căng mọng, hương thơm dịu.

Từ sáng sớm, gia đình chị Quàng Thị Diên đã tập trung thu hái, phân loại để kịp giao cho thương lái. Với khoảng 1ha cam canh và quýt, vườn cây ăn quả của gia đình chị Diên cho thu hoạch ổn định. Những năm qua, nhờ chú trọng chăm sóc, áp dụng kỹ thuật phù hợp với điều kiện sinh trưởng của từng loại cây, chất lượng quả ngày càng nâng lên. Quýt Mường Phăng có vị ngọt, mọng nước, giá bán khoảng 40.000 đồng/kg; cam canh khoảng 25.000 đồng/kg. Quả to có thể đạt 4 quả/kg, được người mua ưa chuộng.

Chị Diên cho biết: Vào vụ thu hoạch, gia đình thường tranh thủ hái quả từ sáng sớm để kịp phục vụ các đơn hàng. Phần lớn diện tích thu hoạch thương lái đặt mua từ trước, số còn lại được gia đình bán cho người dân trong vùng và các chợ đầu mối. Nguồn thu từ cây ăn quả tạo động lực để gia đình tiếp tục đầu tư chăm sóc, duy trì diện tích vườn cây.

Theo Nghị quyết số 25/NQ-HĐND xã Mường Phăng về thông qua Đề án tái cơ cấu ngành Nông nghiệp giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035, địa phương xác định phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, thông minh, bền vững, nâng cao giá trị gia tăng; chuyển mạnh từ sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp. Trong đó, khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, khí hậu và điều kiện sinh thái được xem là những giải pháp quan trọng để cơ cấu lại ngành Nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho người dân.

Cùng với cam, quýt, vài năm gần đây, ở Mường Phăng còn xuất hiện vườn nho, ổi Ruby và một số loại cây ăn quả có giá trị. Trong đó, nho là loại cây có triển vọng. Với điều kiện khí hậu đặc trưng của địa phương, ban đêm nhiệt độ xuống thấp, ban ngày có nắng, thời tiết tương đối mát mẻ tạo điều kiện thuận lợi cho cây sinh trưởng, phát triển và tích lũy độ ngọt trong quả.

Vườn nho của Hợp tác xã Dâu tây Mường Phăng ở bản Bua được nhiều người biết đến. Bắt đầu trồng nho từ năm 2023, đến nay hợp tác xã đã phát triển 500 gốc trên diện tích khoảng 1.000m². Vườn nho được chăm sóc theo hướng hữu cơ, hạn chế sử dụng hóa chất, chú trọng quy trình sản xuất an toàn nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm. Mỗi năm, vườn cho thu hoạch 2 vụ, sản lượng bình quân khoảng 1 tấn mỗi vụ. Nho chín có màu đen đặc trưng, quả mọng, vị ngọt, được tiêu thụ chủ yếu trong tỉnh.

Anh Hoàng Văn Dán, Giám đốc Hợp tác xã Dâu tây Mường Phăng chia sẻ: Trước đây, hợp tác xã trồng dâu tây nhưng quá trình chăm sóc, thu hoạch cần nhiều nhân công. Sau khi tìm hiểu điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, hợp tác xã quyết định thử nghiệm giống nho Hạ Đen. Qua thực tế sản xuất, cây nho sinh trưởng tốt, chất lượng quả ngon, ngọt, năng suất khá và công chăm sóc phù hợp với điều kiện lao động của gia đình.

So với một số cây trồng trước đây, nho có triển vọng về hiệu quả kinh tế và thị trường tiêu thụ. Thời gian tới, hợp tác xã dự kiến mở rộng vùng trồng thêm khoảng 2.000m². Đồng thời phát triển dịch vụ tham quan, trải nghiệm và liên kết với một số cửa hàng hoa quả sạch tại Hà Nội để mở rộng thị trường.

Vườn nho Hoàng Dán thường xuyên mở cửa đón khách vào dịp cuối tuần. Đến đây, du khách có thể đi giữa những hàng nho xanh mướt, tận mắt tìm hiểu quy trình chăm sóc, thưởng thức những chùm quả chín ngay tại vườn.

Cách đó không xa, vườn nho Thành Thanh và vườn nho của anh A Vương tại bản Phăng cũng góp phần tạo thêm những điểm đến trải nghiệm nông nghiệp cho người dân và du khách.

Một loại cây ăn quả khác được nông dân Mường Phăng đưa vào trồng nhiều là ổi Ruby. Với đặc điểm quả giòn, vị ngọt, dễ tiêu thụ, loại cây này từng bước được đưa vào sản xuất, mở rộng diện tích. Hiện toàn xã có gần 5ha ổi Ruby. Việc đa dạng hóa giống cây trồng giúp người dân có thêm lựa chọn trong sản xuất, phân bố thời vụ thu hoạch, hạn chế phụ thuộc vào một loại nông sản và từng bước nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Thực tế phát triển vùng trồng cây ăn quả ở Mường Phăng cho thấy, khi lựa chọn đúng cây trồng phù hợp với điều kiện sinh thái và nhu cầu thị trường, hoàn toàn có thể tăng hiệu quả kinh tế trên cùng diện tích đất. Đây là cơ sở để địa phương khuyến khích người dân chuyển đổi diện tích đất canh tác kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả, đồng thời tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, có định hướng và phù hợp với lợi thế từng khu vực.

Ông Trần Văn Tuấn, Chủ tịch UBND xã Mường Phăng cho biết: Xã duy trì 145,9ha cây ăn quả hiện có như mận, đào, bưởi, ổi, quýt, nho. Đồng thời phát triển thêm khoảng 200ha cây ăn quả giá trị cao như nho, hồng giòn, ổi Ruby, chanh leo… áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP. Tiến tới hình thành vùng cây ăn quả tập trung tại các bản Phăng 1 và 2, Che Căn, Khá, Tân Bình, Bua, Sáng, Bó, Pá Khôm… Việc sản xuất cây ăn quả được định hướng gắn với các tiêu chuẩn chất lượng phù hợp, xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, nhãn hiệu, bao bì và thương hiệu nông sản Mường Phăng. Đây là những yêu cầu cần thiết để sản phẩm có điều kiện tiếp cận các kênh phân phối rộng hơn, nâng cao khả năng cạnh tranh và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Mường Phăng đang từng bước khẳng định hướng phát triển cây ăn quả dựa trên lợi thế tự nhiên. Mục tiêu thêm khoảng 200ha trong những năm tới sẽ là bước chuyển đáng kể, tiến tới hình thành vùng sản xuất có chất lượng, có liên kết và thị trường tiêu thụ ổn định.

Việc lựa chọn đúng cây trồng, sản xuất theo quy trình và gắn kết các khâu từ canh tác đến tiêu thụ, tiềm năng đất đai, khí hậu của Mường Phăng sẽ được khai thác hiệu quả hơn, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, tạo nền tảng phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.

Bình Nguyên