Khai thác tiềm năng, lợi thế
Những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã Na Sang từng bước chuyển dịch theo hướng đa dạng hóa cây trồng, khai thác hiệu quả diện tích đất nương, đồi. Thay vì chỉ tập trung vào các loại cây truyền thống, người dân đã quan tâm phát triển những cây trồng có giá trị kinh tế, phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường. Trong định hướng phát triển kinh tế giai đoạn 2026 - 2030, xã xác định dứa, cà phê và mắc ca là những cây trồng cần được ưu tiên phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, gắn với nâng cao chất lượng và hiệu quả kinh tế.
Trong số các cây trồng chủ lực, dứa đang có lợi thế về diện tích và khả năng mở rộng vùng sản xuất. Theo kết quả rà soát, toàn xã hiện có khoảng 378ha dứa, trong đó diện tích trồng mới đạt 135,8ha. Một số khu vực, tiêu biểu như bản Co Đúa, có điều kiện đất đai phù hợp để phát triển vùng trồng tập trung.
Với ưu điểm thời gian cho thu hoạch tương đối ngắn, có thể phát triển trên những diện tích đất đồi phù hợp, cây dứa mở ra hướng chuyển đổi sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Tuy nhiên, cùng với việc mở rộng diện tích, địa phương xác định cần chú trọng chất lượng giống, kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và tổ chức thu hoạch hợp lý. Đặc biệt, việc phát triển vùng trồng phải gắn với thị trường tiêu thụ, tránh tình trạng sản xuất tự phát, cung vượt cầu, nhất là trong thời điểm thu hoạch tập trung.
Bên cạnh cây dứa, cà phê được xã Na Sang xác định là cây công nghiệp có triển vọng phát triển lâu dài. Việc mở rộng diện tích cà phê trên những vùng đất phù hợp không chỉ góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai mà còn tạo cơ sở hình thành vùng nguyên liệu phục vụ chế biến, tiêu thụ sản phẩm.
Để phát triển cà phê bền vững, địa phương định hướng người dân lựa chọn giống phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu; chú trọng kỹ thuật trồng, chăm sóc, bảo đảm nguồn nước tưới và áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến. Cùng với nâng cao năng suất, chất lượng, việc tổ chức sản xuất theo hướng tập trung, có liên kết tiêu thụ được xem là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao giá trị kinh tế của cây cà phê.
Đối với cây mắc ca, toàn xã hiện có khoảng 10,5ha. Dù diện tích còn khiêm tốn, song đây là cây trồng được kỳ vọng góp phần đa dạng hóa cơ cấu sản xuất nông nghiệp, tạo nguồn thu nhập lâu dài cho người dân. Tuy nhiên, mắc ca là cây công nghiệp lâu năm, thời gian kiến thiết cơ bản dài, đòi hỏi vốn đầu tư và kỹ thuật chăm sóc. Vì vậy, xã định hướng phát triển thận trọng, lựa chọn giống bảo đảm chất lượng, bố trí diện tích phù hợp, tránh mở rộng theo phong trào dẫn đến hiệu quả thấp.
Phát triển sản xuất gắn với thị trường
Xác định chuyển đổi cơ cấu cây trồng là giải pháp quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp, UBND xã Na Sang đang tập trung rà soát quỹ đất, đánh giá điều kiện sản xuất từng khu vực để xây dựng định hướng phát triển phù hợp. Việc lựa chọn cây trồng không chỉ căn cứ vào điều kiện đất đai, khí hậu mà còn tính đến khả năng đầu tư, trình độ canh tác của người dân và nhu cầu thị trường.
Cùng với đó, xã tăng cường phối hợp với các cơ quan chuyên môn tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Trọng tâm là lựa chọn giống chất lượng, thực hiện đúng quy trình chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, sử dụng phân bón hợp lý, nâng cao năng suất và chất lượng nông sản. Địa phương cũng chú trọng vận động người dân chuyển dần từ phương thức sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, gắn với bảo vệ tài nguyên đất, nước và môi trường sinh thái.
Một trong những vấn đề được xã quan tâm là tìm đầu ra ổn định cho nông sản. Thực tế, việc phát triển diện tích cây trồng nếu thiếu liên kết tiêu thụ tiềm ẩn nguy cơ mất cân đối cung cầu, giá cả bấp bênh, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người sản xuất. Vì vậy, cùng với định hướng phát triển vùng nguyên liệu, xã khuyến khích hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã; thúc đẩy liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp trong cung ứng vật tư, chuyển giao kỹ thuật, thu mua và tiêu thụ sản phẩm.
Đối với từng loại cây trồng, địa phương xác định hướng phát triển phù hợp. Trong đó, cây dứa cần chú trọng ổn định vùng sản xuất, nâng cao chất lượng và chủ động thị trường tiêu thụ; cây cà phê hướng tới phát triển vùng nguyên liệu tập trung, áp dụng quy trình canh tác bền vững; cây mắc ca được phát triển có chọn lọc, phù hợp với điều kiện đầu tư và khả năng chăm sóc của người dân. Trọng tâm không chỉ là tăng diện tích mà phải nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị đất canh tác.
Thời gian tới, xã Na Sang tiếp tục rà soát, đánh giá hiệu quả từng loại cây trồng, ưu tiên phát triển tại những khu vực có lợi thế; đồng thời phối hợp với các cơ quan chuyên môn hướng dẫn kỹ thuật, rà soát chính sách hỗ trợ và thúc đẩy liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng cũng được gắn với mục tiêu sử dụng hiệu quả tài nguyên, thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm nghèo bền vững.
Với định hướng phát triển phù hợp, dứa, cà phê và mắc ca được kỳ vọng từng bước trở thành những cây trồng chủ lực trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp của xã Na Sang. Đây là cơ sở để địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.