Tháng 10 vừa qua, UBND xã Nà Tấu tổ chức kiểm tra thực tế 4 cơ sở sơ chế, chế biến tinh bột dong riềng trên địa bàn về việc chấp hành các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, hồ sơ pháp lý, công trình xử lý chất thải và việc thực hiện các quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Qua kiểm tra, cả 4 cơ sở đều chưa được cấp giấy phép môi trường và chưa xuất trình hồ sơ đề nghị cấp giấy phép tại cơ quan có thẩm quyền. Các cơ sở chưa tiến hành hoạt động sơ chế, chế biến dong riềng nên không phát hiện đường xả trực tiếp nước thải ra suối Nậm Rốm, Nậm Luông, Nà Luống.

Ông Đào Xuân Hòa, Phó Chủ tịch UBND xã Nà Tấu nhấn mạnh: UBND xã xác định việc kiểm tra, hướng dẫn và giám sát các cơ sở chế biến dong riềng là nhiệm vụ quan trọng nhằm ngăn ngừa ô nhiễm môi trường từ đầu vụ, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Mỗi cơ sở sản xuất cần chủ động thực hiện đúng quy định, không vì lợi ích trước mắt mà đánh đổi môi trường sống và nguồn nước của cộng đồng.

Việc kiểm tra từ đầu niên vụ có ý nghĩa quan trọng, bởi chế biến dong riềng nếu không kiểm soát tốt nước thải và chất thải rắn có thể gây tác động trực tiếp đến môi trường, đặc biệt là nguồn nước tại khu dân cư. Do đó, bên cạnh việc rà soát hồ sơ, UBND xã yêu cầu các cơ sở nghiêm túc khắc phục tồn tại, hoàn thiện các điều kiện cần thiết trước khi tổ chức sản xuất.

Trong thời gian chưa đủ điều kiện chế biến, các hộ kinh doanh có thể chuyển hướng sang thu mua, bao tiêu củ dong riềng tươi và vận chuyển đến những cơ sở đủ điều kiện để sơ chế, chế biến.

Trước động thái siết chặt quản lý của chính quyền, nhiều hộ trồng dong riềng trên địa bàn xã Nà Tấu không khỏi lo lắng về đầu ra sản phẩm. Bởi nếu các cơ sở sơ chế phải dừng hoạt động để khắc phục vi phạm, người dân có thể rơi vào cảnh dong riềng đến kỳ thu hoạch nhưng không có nơi tiêu thụ.

Anh Lò Văn Thanh, bản Nà Tấu, xã Nà Tấu cho biết: Những năm gần đây, chính quyền địa phương đã không khuyến khích người dân trên địa bàn trồng dong riềng nhằm hạn chế ảnh hưởng đến môi trường. Tuy nhiên, nhiều hộ vẫn duy trì diện tích bởi đây là cây trồng đem lại nguồn thu nhập cho nhiều hộ gia đình. Năm nay, các cơ sở sơ chế tinh bột dong trên địa bàn không đảm bảo điều kiện hoạt động vì chưa xử lý triệt để vấn đề về nước thải ra trong quá trình sơ chế khiến người trồng dong riềng lo lắng...

Trước thực tế các cơ sở sơ chế dong riềng trên địa bàn chưa đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường và dừng hoạt động, xã Nà Tấu đã chủ động tìm kiếm, kết nối đầu ra cho sản phẩm, tránh để người dân rơi vào tình trạng củ dong đến kỳ thu hoạch nhưng không có nơi tiêu thụ. Hiện nay, toàn xã có trên 50ha dong riềng. Nhiều năm nay, cây dong riềng đã gắn liền với sinh kế và nguồn thu nhập của nhiều hộ dân.

Ông Lò Văn Cường, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Nà Tấu cho biết: Trước những khó khăn về điều kiện hoạt động của các cơ sở chế biến tại địa phương, xã đã chủ động tìm kiếm, kết nối với một cơ sở chế biến tại khu vực xã Núa Ngam và ký hợp đồng thu mua dong riềng cho người dân. Theo phương án thống nhất, người dân sẽ vận chuyển củ dong đến cơ sở ở Núa Ngam để tiêu thụ, sơ chế. Giá thu mua thực hiện theo giá thị trường; chi phí vận chuyển có thể khiến giá bán chênh lệch khoảng 1 - 2 giá so với tiêu thụ tại chỗ.

Để người dân nắm rõ địa điểm, phương thức và đầu mối thu mua, xã đã thông báo đến trưởng các bản, đề nghị phổ biến cụ thể để các hộ trồng dong riềng chủ động thu hoạch, vận chuyển. Đây là giải pháp trước mắt nhằm tháo gỡ khó khăn về tiêu thụ dong riềng, giúp bà con yên tâm duy trì sản xuất, đồng thời bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường trong hoạt động chế biến.

Hiện nay, xã Nà Tấu hướng tới giải quyết đồng thời 2 yêu cầu về bảo vệ môi trường và duy trì sinh kế cho người dân. Việc chủ động kết nối cơ sở thu mua, hướng dẫn người dân tổ chức thu hoạch và kiên quyết kiểm soát hoạt động chế biến ngay từ đầu vụ thể hiện trách nhiệm của chính quyền địa phương trước những vấn đề phát sinh từ thực tiễn sản xuất, để cây dong riềng tiếp tục phát huy giá trị kinh tế, góp phần ổn định sinh kế và nâng cao đời sống nhân dân trên địa bàn.