Theo quan niệm dân gian, cá chép là phương tiện để các vị Táo quân lên chầu trời.

Theo quan niệm dân gian, cá chép là phương tiện để các vị Táo quân lên chầu trời, báo cáo với Ngọc Hoàng những việc lớn nhỏ của gia đình trong suốt một năm. Cá chép vì thế không chỉ là một loài thủy sản, mà trở thành “linh vật”, là cầu nối mang theo ước vọng về một năm mới bình an, đủ đầy.

Trên địa bàn tỉnh, nghề nuôi cá chép đỏ được hình thành từ cách đây khoảng 20 năm, tập trung chủ yếu ở địa bàn xã Thanh Chăn cũ (nay là xã Thanh Nưa). Từ những ao cá nhỏ lẻ, nghề nuôi cá chép đỏ dần phát triển, trở thành sinh kế chính của nhiều hộ gia đình.

Theo ông Lê Văn Tiến, thôn Hồng Thanh 7, xã Thanh Nưa, cá giống chủ yếu được các hộ nuôi nhập từ trang trại bán cá giống trên địa bàn tỉnh. Để cá có hình dáng đẹp, màu sắc đỏ tươi, người nuôi phải thường xuyên giữ ao nước sạch, cho cá ăn đúng khẩu phần và chủ động phòng bệnh từ sớm.

“Cá thường được thả nuôi từ tháng 7 dương lịch. Năm nay là năm nhuận nên cá được thả nuôi muộn hơn 1 tháng. Nghề này không thể làm ẩu, vì người mua cá để cúng lễ, ai cũng muốn chọn con cá đẹp nhất. Đến ngày thu hoạch, cá chép đỏ đạt kích cỡ vừa phải khoảng 30 con/kg, thân khỏe, màu đỏ hoặc vàng tươi, đẹp, vây nhọn, vẩy ánh đẹp, những tiêu chí khắt khe mà thị trường ưa chuộng.” - ông Tiến cho hay.

Những ngày này, tại các hộ nuôi cá chép đỏ, không khí thu hoạch diễn ra khẩn trương. Từ sáng sớm, nhiều hộ dân đã đưa máy hút nước ra khỏi ao, kéo lưới thu hoạch, tất bật phân loại, đóng cá để kịp giao cho thương lái, phục vụ thị trường Tết ông Công, ông Táo.

Tại gia đình ông Nguyễn Văn Hằng, thôn Hồng Thanh 7, xã Thanh Nưa, từ sáng ngày 21 âm lịch đã bắt đầu thu hoạch cá. Cá sau khi đánh bắt dưới áo sẽ được đưa vào trong những bể nước nhỏ (còn gọi là lên tráng), bơm oxy giúp cá làm quen với môi trường mới.

Ông Hằng cho biết: Trước khi thu hoạch 1 ngày, cần ép cá bằng cách ngưng cho ăn để ruột cá trống, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn trong quá trình vận chuyển. Việc làm này giúp cá tăng khả năng sống khỏe, thuận tiện cho việc vận chuyển đi xa.

Hiện tại, giá cá chép đỏ bán sỉ tại ao dao động từ 100.000 - 130.000 đồng/kg, kích thước cá từ 30 - 35 con/kg. Mức giá này được đánh giá là ổn định, tạo điều kiện thuận lợi để thương lái thu mua, phân phối cá ra thị trường, phục vụ nhu cầu người dân trong dịp Tết ông Công, ông Táo.

Được biết, ở khu vực các thôn Hồng Thanh 7, thôn Việt Thanh thuộc xã Thanh Nưa hiện nay có khoảng hơn 10 hộ nuôi cá chép đỏ. Nghề nuôi cá phục vụ Tết ông Công, ông Táo tuy mang tính thời vụ nhưng đã trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều hộ dịp cuối năm.

"Năm nay gia đình tôi thu hoạch khoảng 2 tạ cá chép đỏ. Toàn bộ số cá đã được thương lái đặt mua trước, chỉ còn khoảng 30kg để bán lẻ. Với giá bán sỉ khoảng 120 nghìn đồng/kg và bán lẻ dao động từ 15.000 đồng – 25.000 đồng/3 con, vụ cá này cho gia đình tôi thu lãi hơn 20 triệu đồng. Nhờ đó, gia đình có thêm khoản thu nhập cuối năm.” - anh Nguyễn Quốc Hùng, đội 4 thôn Việt Thanh chia sẻ.

Dù chỉ diễn ra theo mùa, song nuôi cá chép đỏ đã trở thành nghề mang lại thu nhập ổn định cho nhiều hộ gia đình. Hơn hết, giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị xưa cũ dần mai một, nghề nuôi cá chép đỏ phục vụ thị trường Tết ông Công, ông Táo còn góp phần giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc.