Về bản Hỏm Hốc, xã Mường Mùn nhắc đến ông Lò Văn Giót, mọi người đều biết đến một người nông dân cần cù, luôn đi đầu trong các phong trào phát triển kinh tế hộ gia đình. Với suy nghĩ phải làm giàu ngay trên mảnh đất quê hương, ông Giót cùng gia đình từng bước xây dựng mô hình kinh tế tổng hợp theo hướng “vườn - ao - chuồng”. Từ diện tích ao cá 3.000m2 ban đầu, để chủ động nguồn giống, ông Giót tiếp tục đào thêm 2 ao mới, nâng tổng diện tích mặt nước lên khoảng 7.000m2 để vừa ươm cá giống, vừa nuôi cá thương phẩm. Nguồn thu từ nuôi cá giúp kinh tế gia đình ông Giót từng bước khởi sắc, tạo điều kiện đầu tư chuồng trại, phát triển thêm chăn nuôi, gà, vịt, bò sinh sản. Hiện gia đình duy trì nuôi 5 con bò sinh sản, hơn 200 con gia cầm, 7.000m² ao cá.

Năm 2021 thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng của xã, gia đình ông Giót là một trong những hộ đầu tiên của xã Mường Mùn chuyển đổi 2,5ha đất trồng ngô, sắn kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả: Nhãn, bưởi và trồng xen cà phê, mắc ca. Nhờ áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, mô hình kinh tế tổng hợp của gia đình ông mang lại nguồn thu ổn định trên 300 triệu đồng mỗi năm. Nhận thấy việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao, năm 2026, gia đình ông tiếp tục chuyển đổi gần 6ha đất trồng sắn sang trồng cà phê và mắc ca.

Ông Lò Văn Giót cho biết: “Muốn nâng cao thu nhập thì phải mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất, lựa chọn những cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương và nhu cầu của thị trường”.

Sự chủ động, dám nghĩ, dám làm của ông Giót đã trở thành động lực để nhiều hộ dân trong bản mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Đến nay, toàn xã Mường Mùn đã phát triển khoảng 870ha mắc ca và 505ha cà phê; một số diện tích đã bắt đầu cho thu hoạch, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Ông Là Văn Chanh, bản Pha Nàng, xã Tuần Giáo là một trong những người đầu tiên mạnh dạn đưa cây mắc ca về trồng trên đất đồi quê hương. Thời điểm năm 2013, khi ông quyết định trồng 300 cây mắc ca, nhiều người còn hoài nghi về hiệu quả của loại cây này. Bản thân ông Chanh cũng không khỏi băn khoăn khi đây là loại cây mới, thời gian kiến thiết cơ bản kéo dài, đầu ra chưa rõ ràng. Kiên trì gắn bó với loại cây mới, ông Chanh không ngừng học hỏi kỹ thuật chăm sóc và từng bước khẳng định hiệu quả của cây mắc ca trên vùng đất quê hương. Đến nay, vườn mắc ca của gia đình đã cho thu hoạch, trung bình mỗi năm hơn 4 tấn quả tươi, mang lại nguồn thu trên 100 triệu đồng. Giá trị kinh tế từ cây mắc ca cao gấp nhiều lần so với trồng ngô trước đây.

Thành công của ông Chanh đã tạo động lực để nhiều hộ dân trong bản Pha Nàng và các địa phương lân cận mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, phát triển mắc ca theo hướng bền vững. Những triền đồi trước đây chỉ trồng ngô, sắn nay đã được phủ xanh bởi những cây mắc ca và cà phê, mở ra kỳ vọng về một hướng đi mới cho kinh tế địa phương.

Với khát vọng vươn lên bằng chính sức lao động của mình, gia đình chị Quàng Thị Dương, tổ 1, xã Na Son đã lựa chọn phát triển chăn nuôi đại gia súc kết hợp trồng cây công nghiệp. Từ vài con bò ban đầu, đến nay gia đình chị Dương đã phát triển đàn bò lên trên 10 con, đồng thời đầu tư 3ha cà phê và mắc ca, tạo nguồn thu ổn định cho gia đình.

Chị Dương cho biết: “Trước đây nguồn thu nhập của gia đình chủ yếu dựa vào trồng ngô, trồng lúa nên hiệu quả chưa cao. Những năm gần đây, địa phương tuyên truyền, hướng dẫn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, gia đình mạnh dạn đầu tư phát triển chăn nuôi bò sinh sản, đồng thời mở rộng diện tích cà phê và mắc ca. Dù còn nhiều khó khăn nhưng cuộc sống của gia đình từng bước ổn định hơn, có điều kiện chăm lo cho con cái học hành và tiếp tục đầu tư phát triển sản xuất”.

Những vườn cây mắc ca, cà phê, cây ăn quả xanh tốt hay những đàn gia súc đang ngày một tăng đàn là minh chứng sinh động cho sự đổi thay ở vùng cao Điện Biên hôm nay. Bằng đôi bàn tay lao động cần cù và tư duy sản xuất mới, người dân đang từng bước biến vùng đất khó thành miền quê trù phú, làm giàu trên chính quê hương mình.