Toàn tỉnh hiện có hơn 123.000ha đất sản xuất nông nghiệp, tổng đàn gia súc đạt gần 578.000 con. Hệ thống thủy lợi với 14 hồ chứa, 5 trạm bơm cùng gần 1.744km kênh mương phục vụ sản xuất. Toàn tỉnh có 422.000ha đất có khả năng chuyển đổi sang phát triển cây trồng giá trị cao và chăn nuôi tập trung - được xem là quỹ đất tiềm năng hàng đầu cả nước cho phát triển nông nghiệp hàng hóa.

Tuy nhiên, dù có nhiều tiềm năng nhưng lĩnh vực nông nghiệp của tỉnh vẫn chưa phát triển tương xứng. Phần lớn sản xuất vẫn còn nhỏ lẻ, manh mún; việc ứng dụng khoa học kỹ thuật chưa đồng đều; hạ tầng phục vụ sản xuất còn hạn chế; công nghiệp chế biến sâu chưa phát triển mạnh. Đặc biệt, thiếu doanh nghiệp đóng vai trò “đầu tàu” liên kết sản xuất khiến nhiều sản phẩm nông nghiệp chưa tạo được giá trị gia tăng cao.

Từ thực tế đó, việc thu hút đầu tư vào nông nghiệp được tỉnh Điện Biên xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm tạo chuyển biến trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nâng cao giá trị sản xuất.

Nhiệm kỳ 2025 - 2030, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TU về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035 và các nghị quyết chuyên đề hỗ trợ thực hiện các mục tiêu của nghị quyết số 11. Trong đó, tỉnh đã tập trung triển khai nhiều giải pháp nhằm cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận cơ hội phát triển trong lĩnh vực nông nghiệp. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả hoạt động xúc tiến đầu tư; đồng thời ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, phát triển vùng nguyên liệu và chế biến nông sản. Các sở, ngành, địa phương tăng cường đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình khảo sát, nghiên cứu đầu tư; chủ động tháo gỡ khó khăn liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, thủ tục pháp lý và xây dựng hạ tầng phục vụ sản xuất.

Theo ông Lê Xuân Cảnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, ngành đang phối hợp với các địa phương rà soát quỹ đất, quy hoạch vùng nguyên liệu, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận cơ chế chính sách và tháo gỡ khó khăn ngay từ cơ sở. Uu tiên thu hút các dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chế biến sâu, phát triển theo chuỗi giá trị, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển nông nghiệp bền vững.

Đẩy mạnh xúc tiến, thu hút đầu tư, từ đầu năm đến nay, nhiều tập đoàn, doanh nghiệp như: TH, Him Lam, Detech, Cát Quế… đã khảo sát, lựa chọn địa điểm và triển khai thủ tục đầu tư xây dựng 10 nhà máy chế biến nông sản trên địa bàn tỉnh, gồm các nhà máy chế biến mắc ca, cà phê đặc sản và sơ chế cà phê nhân. Tỉnh đã đàm phán, ký kết liên kết bao tiêu quy mô lớn đối với các sản phẩm chủ lực. Tập đoàn TH cam kết bao tiêu 14.000ha mắc ca; Hiệp hội Mắc ca Việt Nam bao tiêu 50.000ha mắc ca; Công ty Cát Quế cam kết bao tiêu 50.000ha cà phê; Công ty CP Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (Doveco) bao tiêu 10.000ha dứa và 5.000ha chanh leo, tạo đầu ra ổn định, lâu dài cho người dân. Để tạo dư địa thu hút đầu tư, ngành đã phối hợp với các địa phương rà soát, xác định 45 vị trí với hàng nghìn héc-ta đất phục vụ phát triển nhà máy chế biến, trang trại chăn nuôi tập trung, sản xuất phân bón và phát triển cây dược liệu.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, tỉnh đã thu hút 7 doanh nghiệp nghiên cứu, khảo sát đầu tư các dự án chăn nuôi tập trung với tổng diện tích trên 600ha, quy mô khoảng 1,19 triệu con lợn/năm - gấp 3,6 lần tổng đàn lợn hiện nay của tỉnh. Nhiều dự án đã được chấp thuận hoặc hoàn tất khảo sát, mở ra hướng phát triển chăn nuôi công nghiệp quy mô lớn trong thời gian tới.

Một trong những hướng đi được tỉnh đặc biệt quan tâm là phát triển các vùng nguyên liệu tập trung gắn với thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu. Trong đó, cây mắc ca đang được xem là một trong những lĩnh vực giàu tiềm năng. Tỉnh đã ban hành nhiều chủ trương, kế hoạch nhằm mở rộng diện tích trồng mắc ca, thu hút doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất, xây dựng nhà máy chế biến và phát triển chuỗi giá trị sản phẩm.

Từ năm 2023 đến nay, Tập đoàn TH đang triển khai dự án phát triển vùng nguyên liệu mắc ca quy mô hơn 18.000ha tại Điện Biên, trong đó khoảng 4.000ha vùng lõi và 14.000ha liên kết với người dân, tập trung tại các xã Tuần Giáo, Chiềng Sinh, Quài Tở, Pú Nhung và Mường Mùn. Đầu tháng 1 vừa qua, Tập đoàn tiếp tục đề xuất đầu tư nhà máy chế biến mắc ca quy mô khoảng 5ha tại xã Tuần Giáo, hướng tới chế biến sâu, nâng cao giá trị sản phẩm và xây dựng đầu ra bền vững cho vùng nguyên liệu. Hiện tỉnh đang chỉ đạo các sở, ngành và địa phương phối hợp hỗ trợ hoàn thiện thủ tục, giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng, tạo điều kiện để dự án sớm được triển khai theo đúng tiến độ.

Xã Núa Ngam là một trong những địa bàn được tỉnh quan tâm thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp. Ông Nguyễn Thành Trung, Chủ tịch UBND xã cho biết: “Thời gian qua, xã luôn chủ động đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp, nhà đầu tư đến nghiên cứu, khảo sát và tìm kiếm cơ hội hợp tác đầu tư. Đến nay, xã đã tích cực phối hợp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho 2 dự án nhà máy chế biến tinh bột sắn, đồng thời hỗ trợ triển khai thêm 1 dự án chế biến tinh bột sắn mới trên địa bàn. Trong lĩnh vực chăn nuôi, UBND xã đã thống nhất vị trí và phạm vi đầu tư đối với 2 dự án chăn nuôi công nghệ cao tại bản Nam Hươm và bản Công Binh, mở ra hướng phát triển nông nghiệp quy mô lớn, hiện đại tại địa phương”.

Mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa hiện đại, có sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, đảm bảo đầu ra ổn định cho nông sản và tăng thu nhập cho người dân khu vực nông thôn. Kết hợp với phát triển hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp, nhất là giao thông kết nối vùng nguyên liệu; đầu tư hệ thống thủy lợi; hỗ trợ chuyển đổi số trong sản xuất và tiêu thụ nông sản

Với quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư, đồng hành cùng doanh nghiệp và phát huy hiệu quả những tiềm năng sẵn có, Điện Biên đang từng bước tạo dựng sức hút mới trong lĩnh vực nông nghiệp. Khi những “nút thắt” dần được tháo gỡ, nông nghiệp không chỉ tiếp tục là trụ đỡ của nền kinh tế mà còn có thể trở thành lĩnh vực bứt phá, đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của tỉnh trong những năm tới.