Với nguồn nước trong lành, nhiệt độ lý tưởng và diện tích mặt nước rộng, hồ Loọng Luông từ lâu giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm nước tưới cho những cánh đồng trù phú của Mường Phăng.

Những năm gần đây, tiềm năng ấy tiếp tục được khai mở thông qua mô hình nuôi cá tầm của Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Thái Cực. Mô hình đang từng bước khẳng định hiệu quả, tạo thêm hướng sinh kế mới cho người dân địa phương. Đồng thời cho thấy khả năng xây dựng ngành hàng thủy sản đặc trưng của Điện Biên.

Ngay từ sáng sớm, anh Vàng A Chỉa, công nhân Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Thái Cực đã có mặt trên bè nuôi. Công việc đầu tiên của người kỹ thuật viên không phải chuẩn bị ngay thức ăn mà dành thời gian quan sát mặt hồ.

Theo hướng tay anh chỉ, mặt hồ vẫn lặng yên, hoàn toàn khác với hình ảnh những đàn cá nước ngọt tranh mồi trên mặt nước. “Nhìn vậy thôi chứ thực ra cá vẫn đang ăn đấy. Bởi cá tầm là loài kiếm ăn chủ yếu ở tầng đáy nên người nuôi phải "quen mắt" mới nhận biết được những chuyển động rất nhỏ phía dưới” - anh Vàng A Chỉa kể.

Theo anh Chỉa, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thức ăn công nghiệp, đơn vị thu mua các loại cá nhỏ do người dân khai thác trên hồ để làm thức ăn tươi.

“Cá tầm rất thích thức ăn tươi. Chúng tôi thu mua cá nhỏ của bà con quanh hồ để làm thức ăn cho cá. Nguồn thức ăn có sẵn tại địa phương nên khá thuận lợi trong quá trình nuôi. Mỗi ngày, đàn cá được cho ăn hai lần vào thời điểm nhiệt độ môi trường thấp nhất, khoảng từ 5 - 6 giờ sáng và 17 - 18 giờ chiều nhằm hạn chế hiện tượng stress nhiệt, nâng cao khả năng hấp thu thức ăn và tối ưu hệ số chuyển đổi thức ăn” – anh Chỉa cho biết.

Khoảng bốn năm trước, sau khi khảo sát nhiều khu vực, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Thái Cực Nguyễn Văn Huân nhận thấy nguồn nước tại hồ Loọng Luông đáp ứng khá đầy đủ các yêu cầu sinh thái của đối tượng nuôi cá nước lạnh: Nhiệt độ ổn định, hàm lượng ô xy hòa tan cao, lưu thông tự nhiên tốt và ít chịu tác động từ hoạt động sản xuất công nghiệp.

Quyết định đưa cá tầm lên vùng cao Điện Biên khi ấy được xem là một lựa chọn nhiều thử thách đối với ông Huân và tập thể công ty. Cá tầm vốn là đối tượng nuôi có giá trị kinh tế lớn nhưng yêu cầu kỹ thuật khắt khe. Chỉ một biến động nhỏ về nhiệt độ, chất lượng nước hay chế độ dinh dưỡng cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ sống và chất lượng thương phẩm.

Ông Nguyễn Văn Huân chia sẻ: "Cá tầm là đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao nhưng yêu cầu kỹ thuật rất khắt khe. Chúng tôi phải theo dõi liên tục trong thời gian dài mới có thể từng bước hoàn thiện quy trình chăm sóc như hiện nay".

Sự thận trọng ấy đã mang lại kết quả tích cực. Từ vài lồng thử nghiệm ban đầu, khu vực nuôi hiện phát triển thành 15 lồng bè với tổng sản lượng cá thương phẩm đạt khoảng trên 10 tấn. Nhiều cá thể đạt trọng lượng từ 10 - 12kg, con lớn nhất khoảng 15kg; các lồng khác duy trì nhiều cỡ cá từ 5 - 8kg cùng những lứa giống kế tiếp, bảo đảm tính liên tục của chu kỳ sản xuất.

Một điểm nhấn đáng chú ý là sản phẩm đã được áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR với sự hỗ trợ của Sở Khoa học và Công nghệ Điện Biên. Thông qua nền tảng số, người tiêu dùng có thể tiếp cận các thông tin về nguồn gốc, quy trình nuôi và cơ sở sản xuất trước khi lựa chọn sản phẩm. Đây là yêu cầu ngày càng quan trọng trong quá trình xây dựng thương hiệu nông sản, đáp ứng xu hướng tiêu dùng hiện đại, đồng thời tạo nền tảng để mở rộng thị trường.

Hiện nay, phần lớn sản lượng cá thương phẩm được tiêu thụ ngoài tỉnh với giá bán khoảng 180 nghìn đồng/kg. Đây là mức giá phản ánh đúng phân khúc của một sản phẩm thủy sản chất lượng cao, đồng thời cho thấy dư địa phát triển khá lớn nếu xây dựng được hệ thống phân phối ổn định gắn với các nhà hàng, khách sạn, khu du lịch và chuỗi bán lẻ trong tỉnh.

Tuy vậy, người đứng đầu doanh nghiệp vẫn lựa chọn hướng phát triển thận trọng. Ông Nguyễn Văn Huân cho biết thêm: “Điều quan trọng nhất hiện nay là tiếp tục đánh giá đầy đủ hiệu quả của mô hình trước khi mở rộng quy mô. Chất lượng sản phẩm, tính ổn định của quy trình kỹ thuật và sự bền vững của môi trường nuôi luôn được chúng tôi quan tâm và đặt lên hàng đầu”.

Trao đổi về định hướng phát triển nuôi trồng thủy sản trên địa bàn, ông Trần Văn Tuấn, Chủ tịch UBND xã Mường Phăng cho biết: “Hiện trên địa bàn xã có hai mô hình nuôi thủy sản tại hồ Pá Khoang và hồ Loọng Luông. Các cơ sở đều ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, mô hình nuôi cá tầm trên hồ Loọng Luông đã áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, góp phần minh bạch thông tin sản phẩm, hạn chế hàng giả, hàng nhái và tạo niềm tin cho người tiêu dùng. Địa phương kỳ vọng các mô hình tiếp tục phát huy hiệu quả, tạo thêm sinh kế bền vững cho người dân và khai thác tốt tiềm năng mặt nước trên địa bàn”.

Từ một vùng mặt nước chủ yếu phục vụ tưới tiêu nông nghiệp, hồ Loọng Luông đang từng bước được khai thác theo hướng đa giá trị, kết hợp giữa bảo tồn tài nguyên, phát triển thủy sản và nâng cao sinh kế cho người dân địa phương. Thành công bước đầu của mô hình nuôi cá tầm cho thấy khi lợi thế tự nhiên được nhận diện đúng, khoa học kỹ thuật được vận dụng bài bản và người sản xuất kiên trì theo đuổi con đường chất lượng, những vùng đất tưởng chừng chỉ gắn với nông nghiệp truyền thống hoàn toàn có thể hình thành những sản phẩm đặc trưng mang sức cạnh tranh cao.

Đó cũng là minh chứng sinh động cho quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp Điện Biên theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển xanh và khai thác hiệu quả tiềm năng bản địa, tạo nền tảng để những thương hiệu thủy sản của vùng cao từng bước vươn xa trên thị trường.