ĐBP - Phát triển kinh tế khu vực biên giới là nhiệm vụ chiến lược, gắn chặt giữa kinh tế với quốc phòng – an ninh. Đối với tỉnh Điện Biên, với trên 455km đường biên giới tiếp giáp 2 nước CHDCND Lào và Trung Quốc, việc triển khai Nghị quyết số 23/NQ-CP ngày 2/3/2022 của Chính phủ về phát triển kinh tế khu vực biên giới đất liền giai đoạn 2022 – 2025 đã tạo ra những chuyển biến rõ nét, từng bước khai thác tiềm năng, lợi thế vùng biên, nâng cao đời sống nhân dân và củng cố thế trận biên phòng toàn dân.
Để phát triển kinh tế khu vực biên giới, tỉnh triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó, ưu tiên đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội tại các xã biên giới. Giai đoạn 2022 – 2025, tổng nguồn vốn đầu tư cho khu vực biên giới đạt hơn 2.048 tỷ đồng, tập trung vào các công trình giao thông kết nối cửa khẩu, liên xã, liên bản và các dự án dân sinh thiết yếu. Nhiều tuyến đường quan trọng được đầu tư, nâng cấp như: Tuyến Na Phay – Huổi Chanh – bản Gia Phú; tuyến Mường Nhà – Pha Lay – Mốc 130; tuyến Tây Trang – Pa Thơm; tuyến Quảng Lâm – Na Cô Sa… Các công trình này tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương, phát triển kinh tế cửa khẩu và quản lý, bảo vệ biên giới.
Song song với hạ tầng giao thông, tỉnh chú trọng nâng cấp hệ thống chợ biên giới, chợ cửa khẩu, hạ tầng kinh tế cửa khẩu; khai thác hiệu quả lợi thế giao thương với Lào và Trung Quốc; ưu tiên hoàn thiện hạ tầng tại Cửa khẩu A Pa Chải, Cửa khẩu quốc tế Tây Trang. Đến hết năm 2025, tỷ lệ hộ dân sử dụng điện lưới quốc gia đạt 96,2%; khoảng 97% vùng dân cư phủ sóng 3G/4G, 72% người dân sử dụng điện thoại thông minh, góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận thông tin, dịch vụ công giữa vùng biên và khu vực trung tâm.
Tạo sinh kế bền vững cho người dân biên giới được tỉnh Điện Biên xác định là giải pháp cốt lõi. Thông qua việc lồng ghép hiệu quả các Chương trình mục tiêu quốc gia, tỉnh đã bố trí tổng nguồn vốn hơn 4.821 tỷ đồng giai đoạn 2021 – 2025, ưu tiên các xã biên giới có tỷ lệ hộ nghèo cao. Trong đó, từ vốn Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã triển khai 513 dự án; vốn Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững triển khai 108 dự án; Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới với 278 dự án. Các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, cải thiện sinh kế góp phần nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững và hạn chế tình trạng di cư tự do.
Từ sự hỗ trợ của Nhà nước, nhiều hộ dân khu vực biên giới đã thay đổi tư duy sản xuất, mạnh dạn tìm hướng đi mới trong phát triển kinh tế.
Năm 2017, gia đình ông Tráng Seo Tẩn, xã Sín Thầu chuyển đổi hơn 8ha nương trồng ngô, sắn sang trồng cây quế, mở ra hướng phát triển kinh tế mới. Ông Tẩn chia sẻ: Trước đây trồng ngô, sắn nhưng thu nhập thấp, lại phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Được Nhà nước hỗ trợ giống và kỹ thuật, gia đình tôi mạnh dạn chuyển sang trồng quế. Lúc đầu cũng lo lắng vì chưa quen, nhưng dần dần thấy cây quế phù hợp với thổ nhưỡng, ít sâu bệnh, công chăm sóc không quá vất vả.
Theo ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Sín Thầu, việc người dân mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của các chủ trương, chính sách phát triển kinh tế vùng biên. Thời gian qua, xã tuyên truyền, vận động người dân thay đổi tư duy sản xuất, khai thác tiềm năng đất đai, khí hậu địa phương; đồng thời tranh thủ các nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước về giống, vốn, khoa học kỹ thuật. Các mô hình như trồng quế, mắc ca, dược liệu mang lại thu nhập ổn định cho người dân, góp phần phát triển kinh tế bền vững, gắn với giữ vững an ninh, trật tự khu vực biên giới.
Cùng với sản xuất nông nghiệp, thương mại – dịch vụ khu vực biên giới có bước phát triển đáng ghi nhận. Hệ thống chợ biên giới, chợ cửa khẩu được nâng cấp; hoạt động thương mại biên mậu được duy trì ổn định. Việc sắp xếp, ổn định dân cư vùng biên giới tiếp tục được triển khai quyết liệt, tạo nền tảng lâu dài cho phát triển kinh tế. Các đề án lớn, như Đề án 79, dự án tái định cư thủy điện Sơn La đã giúp hàng nghìn hộ dân có nơi ở ổn định, có đất sản xuất, hạ tầng thiết yếu.
Trong quá trình triển khai Nghị quyết 23, tỉnh Điện Biên đã kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với xây dựng thế trận biên phòng toàn dân. Nhờ đó, tình hình chính trị, trật tự an toàn xã hội khu vực biên giới cơ bản ổn định, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế.
Xã Mường Nhà có 2.050 hộ với gần 9.700 nhân khẩu, địa bàn có hơn 41,8km đường biên giới Việt Nam – Lào. Những năm gần đây, xã Mường Nhà đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, hình thành vùng sản xuất tập trung hơn 4.143ha. Các cây trồng kém hiệu quả được thay thế bằng cây có giá trị kinh tế cao; toàn xã hiện có 256,5ha dứa mật, 1.058ha mắc ca, 10ha cà phê, có 1 sản phẩm OCOP 3 sao. Cùng với đó, hạ tầng được đầu tư đồng bộ, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm còn 11,56%.
Theo ông Đặng Văn Tuấn, Chủ tịch UBND xã Mường Nhà, các chương trình, dự án phát triển kinh tế khu vực biên giới đã tạo chuyển biến toàn diện về sản xuất, hạ tầng; đồng thời nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân đối với nhiệm vụ bảo vệ biên giới. Từ chỗ sản xuất manh mún, hiệu quả thấp, người dân đã chủ động chuyển đổi sang cây trồng có giá trị kinh tế cao, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung gắn với thị trường tiêu thụ. Cùng với đó, hệ thống giao thông, điện, nước sinh hoạt, trường lớp được đầu tư đã giúp người dân an cư, gắn bó lâu dài với địa bàn biên giới.
Triển khai Nghị quyết 23/NQ-CP, việc huy động, lồng ghép hiệu quả các nguồn lực; lấy người dân làm trung tâm; phát triển kinh tế gắn với ổn định dân cư và bảo vệ chủ quyền biên giới đã tạo nền tảng quan trọng để Điện Biên tiếp tục thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực biên giới; xây dựng vùng biên giới hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững.