Trong tổng số 224 dự án, có 152 dự án đã hoàn thành và đi vào hoạt động với tổng vốn đăng ký hơn 16.160 tỷ đồng. Phần lớn các dự án hoạt động ổn định, bảo đảm hiệu quả sản xuất kinh doanh, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Bên cạnh đó, 72 dự án đang trong giai đoạn triển khai đầu tư với tổng vốn đăng ký hơn 60.607 tỷ đồng. Đa số các dự án đang triển khai cơ bản tuân thủ tiến độ góp vốn và các quy định trong quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư.

Ở lĩnh vực phát triển đô thị, nhà ở, thương mại dịch vụ và du lịch, một số dự án đã hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội tạo diện mạo đô thị mới, góp phần chỉnh trang không gian đô thị. Điển hình, Dự án Chợ và thương mại dịch vụ Mường Thanh. Công trình không chỉ thay thế khu chợ tạm, chợ xuống cấp trước đây mà còn hình thành điểm nhấn thương mại tại khu trung tâm, từng bước đưa hoạt động kinh doanh vào nền nếp, tạo thuận lợi cho tiểu thương và người dân.

Tuy nhiên, không ít dự án vẫn chưa hoàn thiện thủ tục. Trong nhóm các dự án thực hiện theo hình thức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư (13 dự án), còn một số dự án chậm tiến độ. Nguyên nhân vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng. Như Dự án Khu dân cư, dịch vụ thương mại tại xã Thanh Hưng và xã Thanh Chăn, huyện Điện Biên cũ, được cấp chứng nhận đầu tư tháng 4/2023, do Công ty Cổ phần Danco land thực hiện. Tuy nhiên đến nay chậm tiến độ kéo dài do chưa hoàn thành công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; chưa tính tiền sử dụng đất và bàn giao đất cho nhà đầu tư để triển khai thực hiện dự án giai đoạn 1.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, toàn tỉnh hiện có 13 dự án trồng mắc ca với tổng vốn đăng ký hơn 10.289 tỷ đồng, quy mô gần 39.338ha. Tuy nhiên, diện tích thực tế đã trồng mới đạt 11.350ha. Qua rà soát, hiện có 6/13 dự án chậm tiến độ, 3 dự án chấm dứt một phần hoạt động và 1 dự án ngừng hoạt động một phần. Dự án trồng Mắc ca công nghệ cao của Công ty Cổ phần Mắc ca Kinh Bắc Điện Biên có quyết định đầu tư tháng 7/2022 và điều chỉnh tháng 9/2025, với quy mô trồng 7.000ha. Tuy nhiên, đến nay dự án mới đo đạc quy chủ 1.430ha và trồng được 400ha.

Theo Công ty Cổ phần Mắc ca Kinh Bắc Điện Biên, nguyên nhân do quá trình triển khai gặp nhiều vướng mắc trong đo đạc, quy chủ đất đai và thỏa thuận liên kết với người dân. Diện tích đất trong vùng dự án chủ yếu do người dân quản lý, nên việc hoàn thiện hồ sơ thuê đất và tổ chức trồng cây không đạt tiến độ như cam kết. Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính còn hạn chế, việc huy động vốn để mở rộng diện tích trồng mới gặp khó khăn.

Lĩnh vực năng lượng, toàn tỉnh hiện có 41 dự án thủy điện với tổng vốn hơn 19.675 tỷ đồng. Đến nay, 21 dự án đã đưa vào sử dụng với tổng công suất lắp máy 261,5MW. Tuy nhiên, 11 dự án đang chậm tiến độ do liên quan đến vướng mắc mặt bằng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và đặc biệt là khó khăn trong đấu nối vào hệ thống lưới điện quốc gia. Dự án Thủy điện Nậm He Thượng 2 có chủ trương đầu tư tháng 12/2022, do Công ty Cổ phần Điện Mường Tùng làm chủ đầu tư, với tổng công suất 9MW. Theo tiến độ thì dự án khởi công từ quý IV/2023, hoàn thành đưa vào sử dụng quý II/2026. Tuy nhiên, đến nay dự án vẫn chưa hoàn tất các thủ tục đầu tư.

Theo Sở Tài chính, toàn tỉnh còn 9 dự án tồn đọng, kéo dài, trong đó có 2 dự án cần xử lý dứt điểm. Dự án Trang trại chăn nuôi lợn thịt ứng dụng công nghệ cao tại xã Ảng Tở, huyện Mường Ảng cũ do Công ty Cổ phần QSH Toàn cầu làm chủ đầu tư, được cấp chứng nhận đầu tư từ tháng 8/2023, với quy mô 7ha, dự kiến hoàn thành và đưa vào hoạt động từ quý IV/2024. Đến nay, nhà đầu tư chưa triển khai các thủ tục theo quy định. Nguyên nhân được doanh nghiệp nêu là thay đổi định hướng hợp tác công nghệ sau khi đối tác chiến lược điều chỉnh kế hoạch phát triển.

Cùng đó, có 16 dự án chậm tiến độ thuộc các lĩnh vực đô thị, thủy điện, nông nghiệp và công nghiệp - thương mại dịch vụ. Điểm nghẽn chung vẫn là giải phóng mặt bằng, thủ tục đất đai, năng lực tài chính.

Theo Sở Tài chính, về giải pháp trong lĩnh vực phát triển đô thị, nhà ở, thương mại - dịch vụ và du lịch, tỉnh xác định đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, hoàn thiện quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết làm cơ sở triển khai đấu giá quyền sử dụng đất và đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư. Đối với lĩnh vực nông - lâm nghiệp và năng lượng, giải pháp đặt ra là rà soát, điều chỉnh tiến độ các dự án chậm triển khai; yêu cầu nhà đầu tư cam kết nguồn lực, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với người dân. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, kiên quyết thu hồi dự án vi phạm.

Nguồn lực ngoài ngân sách là động lực quan trọng cho tăng trưởng. Tuy nhiên, để nguồn lực ấy thực sự phát huy hiệu quả, cần sự đồng bộ từ khâu quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư, tổ chức thực hiện đến giám sát, hậu kiểm. Những kết quả đạt được là đáng ghi nhận, song những tồn tại, hạn chế cũng đặt ra yêu cầu phải hành động quyết liệt hơn, bảo đảm mỗi dự án được chấp thuận đều thực sự đi vào cuộc sống, đóng góp thiết thực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.