ĐBP - Giải phóng mặt bằng (GPMB) là một trong những khâu khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai các dự án đầu tư xây dựng, nhất là những dự án trọng điểm. Thời gian qua, bằng việc tăng cường đối thoại, công khai thông tin, chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và giải quyết kiến nghị của người dân ngay từ cơ sở, cấp ủy, chính quyền các địa phương từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, tạo đồng thuận để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án.
Dự án Khu đô thị mới Bắc Hồng Cúm (phân khu A) là dự án đầu tư ngoài ngân sách đang được phường Mường Thanh tập trung tháo gỡ vướng mắc trong công tác GPMB. Dự án có tổng diện tích cần bồi thường, GPMB trên địa bàn phường là 45,58ha, liên quan đến 315 hộ gia đình, cá nhân và 3 tổ chức. Diện tích thu hồi lớn, số lượng hộ dân bị ảnh hưởng nhiều, trong khi nguồn gốc sử dụng đất của một số trường hợp phức tạp khiến quá trình xác minh, hoàn thiện hồ sơ và lập phương án bồi thường gặp không ít khó khăn.
Theo báo cáo của UBND phường Mường Thanh, một số hộ sử dụng đất không đúng mục đích, gây khó khăn trong xác minh nguồn gốc đất. Bên cạnh đó, hồ sơ địa chính khu vực lòng chảo được đo đạc từ năm 1995 có nhiều điểm khác biệt so với hồ sơ đo đạc, quy chủ hiện nay. Nguồn gốc đất của nhiều hộ trải qua các lần chuyển nhượng nhưng chưa thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định, khiến việc xác minh mất nhiều thời gian.
Trước những vướng mắc đó, phường Mường Thanh xác định tuyên truyền, vận động và tạo sự đồng thuận trong Nhân dân là nhiệm vụ then chốt. Đảng ủy, UBND phường đã huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị tổ dân phố, bản và cơ quan chuyên môn trực tiếp tuyên truyền, vận động từng hộ dân. Ông Trần Sỹ Quân, Phó Chủ tịch UBND phường Mường Thanh cho biết: “Quan điểm của phường là tuyên truyền phải đi trước một bước, đến từng hộ, nắm bắt từng hoàn cảnh và kiến nghị cụ thể của người dân. Với những nội dung người dân chưa rõ, cơ quan chuyên môn trực tiếp giải thích trên cơ sở hồ sơ, số liệu và quy định pháp luật; những vấn đề còn vướng mắc được tổng hợp để xem xét, giải quyết theo thẩm quyền”.
Với cách làm đồng bộ, phường Mường Thanh đã từng bước tháo gỡ những khó khăn trong quá trình triển khai dự án. Đến nay, phường đã cơ bản hoàn thành công tác đo đạc, quy chủ; kiểm đếm 370 thửa đất của 264/315 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức, với diện tích gần 36ha; xác minh nguồn gốc sử dụng đất 133 thửa, tương ứng diện tích trên 16,5ha. UBND phường đã lập, công khai phương án bồi thường, GPMB, đồng thời phối hợp với nhà đầu tư chi trả tiền cho các hộ dân. Tính đến ngày 15/10, địa phương đã bàn giao cho chủ đầu tư trên 12,3ha, gồm đất của tổ chức và các hộ gia đình, cá nhân.
Cùng với chính quyền, các tổ dân phố tích cực tham gia tuyên truyền, vận động, góp phần giúp người dân hiểu rõ hơn về chủ trương triển khai dự án. Ông Trần Văn Thuận, Tổ trưởng tổ dân phố 11, phường Mường Thanh cho biết: “Tổ dân phố có hơn 100 hộ thuộc phạm vi dự án. Chúng tôi đã tổ chức nhiều cuộc họp, tuyên truyền và trực tiếp đến từng hộ vận động. Đến nay, nhiều hộ đã đồng thuận và nhận tiền bồi thường”.
Tại phường Điện Biên Phủ, dự án tổng thể đầu tư xây dựng Trung tâm Thể dục thể thao tỉnh Điện Biên đang được phường tập trung triển khai. Đây là dự án tồn tại nhiều vướng mắc trong nhiều năm. Dự án có tổng diện tích thu hồi, bồi thường và GPMB hơn 13,5ha, liên quan đến 198 hộ gia đình, cá nhân và 6 tổ chức. Từ tháng 12/2025, tỉnh giao phường Điện Biên Phủ làm chủ đầu tư dự án.
Ngay sau khi tiếp nhận, phường Điện Biên Phủ đã thành lập các tổ công tác, huy động cán bộ, đảng viên trực tiếp xuống từng tổ dân phố, gặp gỡ từng hộ dân để tuyên truyền, vận động nhằm tháo gỡ khó khăn. Phường thành lập Ban Chỉ đạo GPMB, tổ xác minh nguồn gốc đất và các tổ công tác tuyên truyền; tăng cường trao đổi, giải đáp kiến nghị của người dân, trong đó có việc lập nhóm zalo dành cho các hộ trong khu vực GPMB để thuận tiện đối thoại. Đến thời điểm ngày 14/10, UBND phường đã bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư với diện tích 9,94ha của 138/198 hộ gia đình, cá nhân và 6/6 tổ chức.
Ông Nguyễn Quang Hưng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Điện Biên Phủ cho biết: “Phường huy động cả hệ thống chính trị, từ MTTQ, các đoàn thể đến bí thư, tổ trưởng tổ dân phố, thường xuyên xuống cơ sở gặp gỡ, trao đổi và giải đáp những vấn đề người dân quan tâm. Nhờ đó, đến nay phường nhận được sự đồng thuận của nhiều hộ dân trong quá trình triển khai”.
Không chỉ tại các phường trung tâm, công tác GPMB ở xã Mường Phăng đang được triển khai với khối lượng công việc lớn. Trên địa bàn xã hiện có 5 dự án trọng điểm về hạ tầng giao thông, du lịch, năng lượng tái tạo và cơ sở cai nghiện ma túy của tỉnh. Trước yêu cầu đó, địa phương tập trung huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, bám sát cơ sở, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và giải quyết những vấn đề người dân quan tâm. Đáng chú ý, vừa qua, xã Mường Phăng đã phối hợp với đơn vị chủ đầu tư hoàn thành GPMB 2 điểm tái định cư bản Lọng Luông và bản Xôm thuộc dự án cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang, với tổng diện tích 4,48ha của 53 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức.
Ông Trần Văn Tuấn, Chủ tịch UBND xã Mường Phăng cho biết: “Trong quá trình thực hiện, từ đo đạc, kiểm đếm, kê khai đến xây dựng phương án đều được công khai, lấy ý kiến người dân trên tinh thần dân chủ. Khi người dân hiểu rõ, đồng thuận và ủng hộ thì việc triển khai các nội dung tiếp theo sẽ thuận lợi hơn”.
Thực tế tại các địa phương cho thấy, mỗi dự án có những khó khăn riêng, từ xác minh nguồn gốc đất, hoàn thiện hồ sơ đến giải quyết kiến nghị liên quan đến bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Vì vậy, việc tháo gỡ điểm nghẽn đòi hỏi chính quyền phải bám sát từng dự án, xác định rõ từng vấn đề, phân công trách nhiệm cụ thể và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn, chủ đầu tư cùng các tổ chức ở cơ sở.
Thực hiện kịch bản tăng trưởng những tháng cuối năm, Điện Biên tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ các dự án, trong đó GPMB là nhiệm vụ quan trọng. Các địa phương tăng cường đối thoại trực tiếp, chuyển từ tuyên truyền một chiều sang lắng nghe, giải đáp cụ thể từng kiến nghị; đồng thời công khai thông tin, thực hiện các khâu theo đúng quy định, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
Tháo gỡ vướng mắc trong GPMB không chỉ nhằm sớm bàn giao đất cho chủ đầu tư, đẩy nhanh tiến độ dự án, mà còn đòi hỏi sự hài hòa giữa yêu cầu phát triển và quyền lợi của người dân. Khi những vấn đề phát sinh được giải thích rõ ràng, kiến nghị được xem xét, giải quyết đúng thẩm quyền và quy định, sự đồng thuận sẽ được củng cố, góp phần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để các dự án trọng điểm triển khai theo kế hoạch, đóng góp vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.