ĐBP - Dù giá xăng dầu đã giảm liên tiếp từ đầu tháng 7 đến nay, giá thực phẩm, dịch vụ ăn uống và nhiều mặt hàng thiết yếu trên địa bàn tỉnh vẫn không giảm. Tác động của giá xăng đến giá bán lẻ có độ trễ, cần minh bạch cơ cấu chi phí để hạn chế tình trạng "neo giá", bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Từ đầu tháng 7 đến nay, giá xăng dầu liên tiếp được điều chỉnh giảm, trong đó giá xăng RON95 giảm hơn 1.200 đồng/lít, xuống còn khoảng 20.000 đồng/lít. Tuy nhiên, tại nhiều chợ truyền thống, cửa hàng tạp hóa, siêu thị và cơ sở kinh doanh dịch vụ trên địa bàn tỉnh, giá nhiều mặt hàng thiết yếu gần như không thay đổi. Điều này cho thấy tác động của việc giảm giá nhiên liệu đến mặt bằng giá bán lẻ chưa rõ nét.
Khảo sát tại Chợ C13, phường Điện Biên Phủ cho thấy, giá nhiều loại rau xanh vẫn giữ ở mức cao. Mùng tơi, rau dền có giá từ 20.000 - 30.000 đồng/kg; bí xanh, bí đỏ, bầu, mướp dao động 20.000 - 30.000 đồng/kg; hành khô 60.000 - 80.000 đồng/kg; cà chua 30.000 - 50.000 đồng/kg; các loại củ cải, cà rốt, khoai tây từ 25.000 - 35.000 đồng/kg. Nhiều mặt hàng thực phẩm vẫn giữ nguyên mức giá như thời điểm xăng tăng. Một số mặt hàng có giảm nhưng chưa đáng kể nên chưa tạo ra khác biệt đối với chi tiêu hằng ngày của các hộ gia đình. Tại các siêu thị, giá nhiều mặt hàng, nhất là lương thực, thực phẩm chưa có sự điều chỉnh rõ rệt.
Không chỉ thực phẩm, giá dịch vụ ăn uống hầu như không thay đổi. Chị Trần Thị Vy, tổ dân phố Hoa Ban, phường Điện Biên Phủ cho biết: Tôi thấy các quán phở, bún ăn sáng vẫn giữ nguyên mức giá đã điều chỉnh từ đợt xăng tăng trước đây. Việc giá nhiên liệu giảm nhưng giá nhiều mặt hàng thiết yếu, dịch vụ vẫn duy trì ở mức cao khiến người tiêu dùng như chúng tôi tiếp tục phải thắt chặt chi tiêu.
Ở góc độ người kinh doanh, nhiều tiểu thương cho rằng việc chưa thể giảm giá bán chủ yếu do giá nhập hàng vẫn ở mức cao.
Chị Lò Thị Ngân, tiểu thương kinh doanh thịt lợn tại chợ Mường Thanh, phường Điện Biên Phủ cho biết, giá thịt phụ thuộc gần như hoàn toàn vào giá đầu mối. Khi giá nhập tăng, người bán lẻ buộc phải điều chỉnh theo để bù đắp chi phí. "Đầu mối bỏ giá lên thì mình cũng phải bán lên chứ không biết làm sao. Giá cao quá thì khách ngại mua nên nhiều khi mình cũng bớt vài nghìn đồng để giữ khách quen" - chị Ngân chia sẻ.
Theo phân tích của các tiểu thương, giá bán lẻ hiện chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố như giá nguyên liệu, nguồn cung, chi phí nhân công, điện, nước, mặt bằng và vận chuyển. Vì vậy, giá nhiên liệu chỉ là một cấu phần trong tổng chi phí sản xuất, kinh doanh nên việc giảm giá xăng chưa đủ tạo ra sự điều chỉnh mạnh về giá bán trong thời gian ngắn. Sau hai kỳ điều hành đầu tháng 7, giá xăng dầu đã giảm hơn 1.200 đồng/lít nhưng chi phí vận chuyển chỉ chiếm một phần trong cơ cấu giá thành của hàng hóa. Do đó, tác động của việc giảm giá nhiên liệu đến giá bán lẻ thường có độ trễ và mức giảm không đồng đều giữa các nhóm hàng.
Bên cạnh yếu tố chi phí, thực tế thị trường cũng xuất hiện tình trạng "neo giá" ở một bộ phận cơ sở kinh doanh. Khi giá xăng tăng, nhiều đơn vị nhanh chóng điều chỉnh giá bán với lý do chi phí vận chuyển và nguyên liệu tăng. Tuy nhiên, khi giá xăng giảm, việc điều chỉnh theo chiều ngược lại thường diễn ra chậm hoặc không diễn ra, khiến lợi ích từ việc giảm chi phí đầu vào chưa được chuyển hóa đầy đủ đến người tiêu dùng.
Hiện nay chưa có cơ chế quản lý giá dựa trên chi phí thực tế của từng ngành hàng, nên cơ quan quản lý gặp khó khăn trong việc đánh giá mức độ hợp lý của giá bán khi các yếu tố đầu vào biến động. Điều này dẫn đến tình trạng giá hàng hóa có xu hướng tăng nhanh nhưng giảm chậm, trong khi người tiêu dùng chịu ảnh hưởng trực tiếp. Để khắc phục tình trạng này, cơ quan chức năng cần nghiên cứu cơ chế yêu cầu doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các cơ sở buôn bán đăng ký định mức chi phí và lợi nhuận đối với từng nhóm hàng hóa. Việc đăng ký không nhằm mục đích tính thuế mà giúp cơ quan quản lý có cơ sở theo dõi quá trình hình thành giá bán, từ đó đánh giá mức giá trên thị trường có phản ánh đúng biến động của chi phí đầu vào hay không.
Trong bối cảnh sức mua chưa phục hồi hoàn toàn, việc giá xăng dầu giảm nhưng giá bán lẻ hàng hóa chưa tương xứng không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu của người dân mà còn làm giảm hiệu quả các chính sách kích cầu. Vì vậy, cùng với việc vận hành theo cơ chế thị trường, cần tăng cường minh bạch trong hình thành giá và thúc đẩy cạnh tranh để người tiêu dùng được hưởng lợi ích từ việc giảm chi phí đầu vào.
Bài, ảnh: Đức Kiên