Ngày 29/12/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2026 - 2030. Bộ tiêu chí mới gồm 10 tiêu chí với 47 chỉ tiêu, được xây dựng theo 3 nhóm xã dựa trên điều kiện phát triển và đặc thù vùng miền. Bám sát quy định của Trung ương, ngày 15/7/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 55/QĐ-UBND quy định Bộ tiêu chí xã đạt chuẩn NTM và xã đạt chuẩn NTM hiện đại giai đoạn 2026 - 2030. Đồng thời, tỉnh xây dựng kế hoạch và xác định lộ trình thực hiện chương trình NTM phù hợp với địa phương.
Theo kế hoạch, năm 2026, tỉnh Điện Biên phấn đấu có 5 xã đạt chuẩn NTM gồm: Tuần Giáo, Mường Ảng, Mường Phăng, Thanh An và Thanh Nưa.
Thanh Nưa là một trong những xã đang tập trung hoàn thiện các tiêu chí để phấn đấu về đích NTM trong năm 2026. Sau khi sáp nhập 5 xã gồm: Hua Thanh, Thanh Nưa, Thanh Luông, Thanh Hưng và Thanh Chăn, xã có nhiều lợi thế khi trước đó 4/5 xã đã được công nhận đạt chuẩn NTM, trong đó Thanh Chăn đạt chuẩn NTM kiểu mẫu. Tuy nhiên, việc áp dụng bộ tiêu chí mới, xã Thanh Nưa cần tiếp tục hoàn thiện nhiều chỉ tiêu, tiêu chí.
Qua rà soát sơ bộ, xã Thanh Nưa mới đạt 7/10 tiêu chí; 3 tiêu chí chưa đạt gồm: Hạ tầng kinh tế - xã hội; văn hóa, giáo dục, y tế; môi trường và cảnh quan nông thôn. Theo đánh giá của xã, hệ thống hạ tầng hạn chế; nhiều công trình thiết yếu như nhà văn hóa, khu thể thao, khu vui chơi cho trẻ em chưa được đầu tư đồng bộ; hệ thống điện chiếu sáng, camera an ninh chưa đầy đủ; một số khu vực chưa hình thành mô hình sản xuất hiệu quả để nâng cao thu nhập cho người dân. Trong khi đó, nguồn lực đầu tư chủ yếu phụ thuộc vào ngân sách Trung ương.
Hướng tới mục tiêu hoàn thành các tiêu chí NTM trong năm 2026, Thanh Nưa chủ động lồng ghép các chương trình, dự án, linh hoạt bố trí vốn đầu tư, đẩy mạnh xã hội hóa để hoàn thiện hệ thống giao thông, thủy lợi và thiết chế văn hóa. Cùng với đầu tư hạ tầng, xã chú trọng nâng cao chất lượng giáo dục, y tế; phát triển các mô hình kinh tế phù hợp; đẩy mạnh chuyển giao khoa học - kỹ thuật, tạo sinh kế bền vững cho người dân. Công tác tuyên truyền được tăng cường nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, xây dựng nếp sống văn minh và phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng NTM.
Ông Nguyễn Trọng Dương, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Nưa cho biết: “Ngay sau khi UBND tỉnh ban hành Bộ tiêu chí xây dựng NTM giai đoạn 2026 - 2030, xã đã tổ chức rà soát, đánh giá hiện trạng theo từng tiêu chí, xây dựng lộ trình và bố trí nguồn lực phù hợp để hoàn thành nội dung, tiêu chí chưa đạt. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân, xã quyết tâm hoàn thành mục tiêu đạt chuẩn NTM trong năm 2026”.
Nếu Thanh Nưa có lợi thế từ kết quả xây dựng NTM của các xã trước sáp nhập thì xã Chiềng Sinh đối mặt với nhiều khó khăn hơn. Được thành lập trên cơ sở sáp nhập 4 xã: Nà Sáy, Mường Thín, Mường Khong và Chiềng Sinh, địa bàn rộng, nhiều thôn, bản vùng cao, điều kiện phát triển không đồng đều khiến việc hoàn thành các tiêu chí NTM gặp không ít thách thức. Hiện nay, 2 bản Huổi Nôm và Hua Sát vẫn chưa có điện lưới quốc gia, chưa có sóng viễn thông; tỷ lệ hộ nghèo còn trên 20%; thu nhập bình quân đầu người thấp. Đây đều là những yếu tố tác động trực tiếp đến việc thực hiện các tiêu chí xây dựng NTM.
Theo kế hoạch của UBND tỉnh, Chiềng Sinh sẽ đạt chuẩn NTM vào năm 2028. Để thực hiện mục tiêu này, xã đã xây dựng lộ trình cụ thể theo từng năm; đồng thời phối hợp với Sở Công Thương đẩy nhanh tiến độ dự án điện KOICA nhằm sớm đưa điện lưới đến các bản chưa có điện. Cùng với đó, địa phương tập trung cơ cấu lại kinh tế, phát huy tiềm năng đất đai, mở rộng mô hình sản xuất hàng hóa, nâng cao thu nhập cho người dân.
Ông Đỗ Văn Sơn, Chủ tịch UBND xã Chiềng Sinh cho biết: “Trên cơ sở rà soát các tiêu chí và khái toán nhu cầu kinh phí, xã đã tổng hợp, đề xuất các sở, ngành của tỉnh xem xét bố trí nguồn vốn. Đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa, huy động sức dân cùng tham gia xây dựng NTM với quyết tâm hoàn thành mục tiêu theo đúng kế hoạch”.
Bên cạnh việc hoàn thiện hệ thống tiêu chí, nguồn lực vẫn là yếu tố then chốt quyết định thành công của chương trình xây dựng NTM giai đoạn 2026 - 2030. Triển khai nhiệm vụ năm 2026, UBND tỉnh đã điều chỉnh nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 được phép kéo dài sang năm 2026, với tổng nguồn vốn trên 250 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo tính toán của tỉnh, để hoàn thành mục tiêu xây dựng NTM giai đoạn 2026 - 2030 cần nguồn kinh phí trên 28.000 tỷ đồng, trong khi nguồn vốn dự kiến Trung ương phân bổ chỉ khoảng 2.394 tỷ đồng. Khoảng cách rất lớn giữa nhu cầu và khả năng đáp ứng đặt ra không ít khó khăn trong quá trình triển khai xây dựng NTM trên địa bàn tỉnh. Trước thực tế đó, cùng với sử dụng hiệu quả nguồn vốn hiện có, tỉnh Điện Biên tiếp tục kiến nghị Chính phủ quan tâm ưu tiên bố trí thêm nguồn lực; đồng thời nghiên cứu ban hành cơ chế, chính sách đặc thù để địa phương có điều kiện huy động thêm nguồn lực xã hội cho phát triển hạ tầng, sản xuất và nâng cao đời sống người dân.
Xây dựng NTM không chỉ là hoàn thành các chỉ tiêu theo bộ tiêu chí mà còn hướng tới mục tiêu phát triển nông thôn toàn diện, hiện đại và bền vững. Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của người dân cùng những giải pháp phù hợp, Điện Biên đang từng bước tạo nền tảng để chương trình xây dựng NTM tiếp tục lan tỏa, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.