Quà Tết ảo, rủi ro thật

Thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, TikTok, Telegram… xuất hiện dày đặc các quảng cáo, tin nhắn với nội dung hấp dẫn: “Nhận lì xì Tết miễn phí”, “Lì xì đầu năm từ nhà tài trợ”, “Nhận tiền Tết chỉ với vài thao tác”. Các thông tin này thường đính kèm đường link lạ hoặc yêu cầu người dùng cung cấp số tài khoản ngân hàng, thông tin cá nhân, thậm chí là mã OTP.

Thực chất của những lời mời gọi trên là các “bẫy” lừa đảo được dựng sẵn nhằm chiếm đoạt tiền trong tài khoản hoặc thu thập dữ liệu cá nhân để phục vụ các hành vi vi phạm pháp luật khác. Một số thủ đoạn phổ biến gồm: giả mạo thương hiệu ngân hàng, ví điện tử, doanh nghiệp lớn để gửi “lì xì online”; yêu cầu người nhận chuyển trước phí kích hoạt, phí xác minh; dẫn dụ đăng nhập vào website giả mạo để chiếm quyền kiểm soát tài khoản; mạo danh người quen, bạn bè gửi tiền lì xì kèm link độc hại.

Hậu quả không chỉ dừng lại ở việc mất tiền, nhiều nạn nhân còn bị chiếm đoạt danh tính, bị lợi dụng thông tin cá nhân để vay tiền, mở tài khoản, thực hiện các hành vi lừa đảo khác, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và đời sống cá nhân.

Chế tài xử phạt đối với hành vi lừa đảo “lì xì online”

Theo quy định của pháp luật hiện hành, các hành vi lợi dụng hình thức “lì xì online” dịp Tết để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc đánh cắp thông tin cá nhân của người khác đều bị xử lý nghiêm, tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả gây ra.

Trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông để chiếm đoạt tài sản theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Cụ thể, theo Điều 174 Bộ luật Hình sự, người nào dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác, bao gồm hành vi lừa đảo qua mạng xã hội, tin nhắn, đường link giả mạo “lì xì online”, có thể bị phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù từ 6 tháng, mức cao nhất có thể lên đến 20 năm tù hoặc tù chung thân nếu chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn hoặc phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, lợi dụng không gian mạng để thực hiện hành vi phạm tội.

Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung với mức từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, đồng thời bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề từ 1 năm đến 5 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Trong trường hợp đối tượng sử dụng các thủ đoạn công nghệ cao như chiếm quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng, ví điện tử, đánh cắp mã OTP hoặc dữ liệu cá nhân để chiếm đoạt tiền, hành vi này còn có thể bị xử lý theo Điều 290 Bộ luật Hình sự, với mức phạt tù từ 1 năm đến tối đa 12 năm, tùy theo số tiền chiếm đoạt và mức độ nguy hiểm của hành vi.

Đối với các trường hợp chưa đủ yếu tố truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm vẫn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về an ninh mạng và an toàn thông tin. Theo Nghị định số 15/2020/NĐ-CP, hành vi giả mạo tổ chức, cá nhân, thu thập hoặc sử dụng trái phép thông tin cá nhân, dẫn dụ người khác truy cập link độc hại để chiếm đoạt tài sản có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng, kèm theo các biện pháp khắc phục như buộc xóa thông tin vi phạm, hoàn trả số tiền đã chiếm đoạt và bồi thường thiệt hại cho người bị hại.

Như vậy, dù được ngụy trang dưới hình thức “lì xì online” mang tính vui vẻ ngày Tết, các hành vi lừa đảo trên không gian mạng đều tiềm ẩn hậu quả pháp lý rất nghiêm trọng. Người dân cần nhận thức rõ, chỉ một cú nhấp chuột vào đường link giả mạo cũng có thể dẫn đến mất tiền, mất dữ liệu và kéo theo nhiều hệ lụy pháp lý khó lường cho cả nạn nhân lẫn người thực hiện hành vi vi phạm.