Hiện nay, nhiều học sinh, sinh viên muốn thể hiện bản thân đã tự ý thay đổi kết cấu, hình dáng, kích thước, đặc tính kỹ thuật của mô tô, xe gắn máy. Nhiều chiếc xe thay đổi hệ thống ống xả, còi, đèn chiếu sáng, động cơ hoặc các bộ phận kỹ thuật không đúng quy chuẩn gây tiếng ồn lớn, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi lưu thông trên đường. Đáng lo ngại, hành vi này đi kèm với việc phóng nhanh, nẹt pô, lạng lách, đánh võng hoặc tụ tập gây mất trật tự công cộng, nhất là trong nhóm thanh thiếu niên.
Trước tình trạng tự ý độ, chế xe máy, Công an xã Quài Tở đã chủ động phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để giữ gìn trật tự, an toàn giao thông trên địa bàn. Lực lượng công an tăng cường tuần tra, kiểm soát, kết hợp tuyên truyền, nhắc nhở người dân chấp hành các quy định của pháp luật; tập trung vào hành vi tự ý thay đổi kết cấu, hình dáng, kích thước và đặc tính kỹ thuật của phương tiện trái quy định.
Trung tá Trần Thị Diệu Thúy, Trưởng Công an xã Quài Tở nhấn mạnh: Thời gian qua, đơn vị đã kiên quyết xử lý các trường hợp độ, chế xe máy trái phép, không để hành vi vi phạm kéo dài, hình thành tâm lý coi thường pháp luật. Bên cạnh việc áp dụng biện pháp xử lý theo thẩm quyền, đơn vị chú trọng giáo dục, nâng cao nhận thức của người vi phạm về hậu quả đối với bản thân và cộng đồng. Trong đó, một số trường hợp vi phạm là học sinh, chúng tôi yêu cầu tham gia lao động công ích nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm, giúp các trường hợp này nhận thức rõ hơn về nghĩa vụ đối với cộng đồng.
Công an xã Quài Tở cũng khuyến cáo người dân không tự ý thay đổi kết cấu, đặc tính kỹ thuật của phương tiện; không điều khiển xe đã bị thay đổi kết cấu trái quy định hoặc không bảo đảm điều kiện an toàn kỹ thuật. Đối với các gia đình có con em trong độ tuổi thanh thiếu niên, việc quản lý, giáo dục và kiểm tra phương tiện sử dụng hằng ngày cần thực hiện thường xuyên, tránh để các em tự ý sửa đổi xe hoặc sử dụng phương tiện khi chưa đủ điều kiện theo quy định.
Bên cạnh công tác kiểm tra, xử lý, lực lượng chức năng đã phối hợp với các nhà trường nâng cao nhận thức và hình thành thói quen chấp hành pháp luật giao thông trong thanh thiếu niên. Đặc biệt, học sinh, sinh viên ở độ tuổi mới lớn thường có tâm lý muốn thể hiện bản thân, dễ bị tác động bởi bạn bè và các trào lưu trên mạng xã hội.
Theo thầy Nguyễn Minh Đức, Trường Cao đẳng Điện Biên, hiện nay, nhà trường có số lượng học sinh, sinh viên khá đông, trong đó nhiều em mới tốt nghiệp THCS, ở độ tuổi 15 - 16, bắt đầu học tập xa gia đình. Sự thay đổi môi trường sống, cùng tâm lý hiếu động và mong muốn khẳng định bản thân, khiến một số em có thể có những hành vi thiếu chuẩn mực khi tham gia giao thông như phóng nhanh, nẹt pô hoặc điều khiển xe mô tô khi chưa đủ điều kiện.
Trước thực tế đó, Trường Cao đẳng Điện Biên xác định giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống và ý thức chấp hành pháp luật giao thông là nội dung quan trọng trong quá trình đào tạo. Năm học 2026 - 2027, nhà trường xây dựng kế hoạch tổ chức sinh hoạt chính trị đầu khóa cho học sinh, sinh viên, trong đó chú trọng phổ biến các quy định pháp luật gắn trực tiếp với đời sống, quyền lợi và trách nhiệm của người học.
“Nhà trường chú trọng phối hợp giữa giáo viên, phụ huynh và cơ quan chức năng trong quản lý, giáo dục học sinh, sinh viên. Qua các buổi trao đổi, các em dần nâng cao nhận thức về trách nhiệm của bản thân khi tham gia giao thông, đồng thời hiểu biết hơn về những hành vi như tự ý thay đổi kết cấu phương tiện, sử dụng xe không bảo đảm điều kiện hoặc điều khiển xe khi chưa đủ điều kiện theo quy định đều có thể gây hậu quả cho chính mình và người khác.” - thầy Đức chia sẻ.
Cùng với lực lượng công an cơ sở và các cơ sở giáo dục, Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT), Công an tỉnh đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật, hướng dẫn kỹ năng tham gia giao thông an toàn, góp phần phòng ngừa vi phạm trong thanh thiếu niên. Từ ngày 15/9 - 14/10, Phòng Cảnh sát giao thông đã tổ chức tuyên truyền tại 99 trường học và 24 cụm dân cư, với tổng số gần 75.440 lượt người tham dự.
Nội dung tuyên truyền tập trung phổ biến Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024; hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn; trình chiếu các video về những vụ tai nạn giao thông. Phát các phóng sự về tình trạng độ, chế xe đạp điện, xe gắn máy trong học sinh, thanh thiếu niên giúp người xem nhận diện hành vi vi phạm, hiểu các chế tài xử phạt và nắm được giải pháp phòng ngừa.
Lực lượng chức năng chú trọng phát hiện, xác minh và xử lý đúng thẩm quyền, đúng quy định pháp luật; đồng thời yêu cầu khắc phục vi phạm theo quy định đối với các hành vi tự ý thay đổi kết cấu, đặc tính kỹ thuật của xe máy trái quy định. Cùng với đó, gia đình cần quản lý chặt việc sử dụng phương tiện của con em, không giao xe cho người chưa đủ điều kiện điều khiển; nhà trường tiếp tục duy trì giáo dục pháp luật, xây dựng nếp sống văn minh trong học sinh, sinh viên.
Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông không thể chỉ trông chờ vào hoạt động tuần tra, kiểm soát mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của lực lượng chức năng, nhà trường, gia đình và toàn xã hội. Việc nghiêm túc xử lý hành vi độ, chế xe máy trái phép gắn với nâng cao ý thức tự giác, trách nhiệm của mỗi người khi tham gia giao thông góp phần quan trọng để pháp luật thực thi nghiêm minh, kịp thời ngăn chặn vi phạm, nguy cơ tai nạn; xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh trên địa bàn tỉnh.