Chủ động từ cơ sở

Xã Mường Mùn thực hiện rà soát khu vực dân cư bị ảnh hưởng thiên tai theo các cấp độ rủi ro. Qua rà soát, 21 hộ dân tại khu vực bản Huổi Lốt được xác định đang sinh sống tại khu vực có nguy cơ cao bị sạt lở, lũ quét.

Ông Trần Trung Kiên, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Mùn cho biết: Khu vực này chưa xảy ra thiên tai song đã xuất hiện hiện tượng nứt, trượt đất tại nơi 21 hộ dân đang sinh sống. Các hộ dân sinh sống bên khe suối, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra lũ ống, lũ quét khi có mưa lớn kéo dài. Trên cơ sở đánh giá thực tế, xã đã lập phương án di dời 21 hộ dân đến khu vực mới có diện tích khoảng 2ha, cách nơi ở cũ 1km.

Việc chủ động rà soát nguy cơ, xây dựng phương án di dời khi thiên tai chưa xảy ra là một trong những giải pháp quan trọng để thực hiện hiệu quả phương châm “4 tại chỗ”. Chính quyền xã Mường Mùn thường xuyên kiểm tra hiện trường, nắm tình hình đời sống của người dân, đồng thời tuyên truyền để người dân nhận thức rõ nguy cơ tại nơi mình sinh sống.

Ông Lò Văn Chơ, bản Huổi Lốt, xã Mường Mùn là một trong 21 hộ dân nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở cho biết: Thời gian qua, cán bộ xã thường xuyên xuống kiểm tra, nắm tình hình và tuyên truyền, vận động người dân chủ động phòng tránh thiên tai. Qua đó, gia đình tôi hiểu rõ hơn về nguy cơ sạt lở, lũ quét tại khu vực mình sinh sống và xác định khi có phương án di chuyển đến nơi an toàn sẽ nghiêm túc phối hợp thực hiện.

Tại xã Nậm Nèn, công tác chủ động ứng phó thiên tai được triển khai khẩn trương tại những khu vực có nguy cơ cao như các bản: Nậm Nèn 1, Nậm Nèn 2, Nậm Cút, Háng Trở, Huổi Mí 1, Huổi Mí 2... và khu vực công trình Thủy điện Nậm Mức 2 là địa bàn được xác định có nguy cơ sạt lở, lũ quét.

Ông Đặng Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Nậm Nèn cho biết: Xã đã khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó theo phương châm “4 tại chỗ”. Theo đó, Nậm Nèn thành lập các tổ công tác kiểm tra hiện trường; chỉ đạo các bản tổ chức cảnh báo, cắm biển, bố trí lực lượng trực tại khu vực nguy hiểm; vận động các hộ có nguy cơ sạt lở di chuyển đến nơi an toàn. Xã phối hợp với đơn vị quản lý đường bộ kiểm tra, xử lý các điểm sạt lở, bảo đảm giao thông tạm thời; chỉ đạo cơ quan chuyên môn tiếp tục rà soát, cập nhật tình hình, thường xuyên theo dõi diễn biến mưa lũ để sẵn sàng triển khai biện pháp ứng phó khi có tình huống phát sinh.

Từ việc nhận diện sớm các điểm nguy cơ đến bố trí lực lượng, phương tiện ngay tại cơ sở, phương châm “4 tại chỗ” được cụ thể hóa bằng công việc sát với thực tế. Trong đó, sự chủ động của chính quyền cơ sở cùng ý thức phối hợp của người dân là điều kiện quan trọng để các biện pháp phòng ngừa được triển khai kịp thời.

Bảo đảm an toàn từ sớm, từ xa

Trong tháng 7/2026, Điện Biên chịu ảnh hưởng của hoàn lưu sau bão số 1 kết hợp với rãnh áp thấp có trục đi qua khu vực vùng núi Bắc Bộ và hội tụ gió lên đến mức 5.000m, gây nhiều đợt mưa vừa, mưa to đến rất to trên diện rộng, kèm theo dông, lốc, sét, lũ, ngập úng cục bộ, lũ quét và sạt lở đất. Thiên tai xảy ra tập trung thành 2 đợt, từ ngày 1/7 - 13/7 và từ ngày 15/7 - 31/7, ảnh hưởng đến 39/45 xã, phường trên địa bàn tỉnh. Trước diễn biến thời tiết phức tạp, Sở Nông nghiệp và Môi trường với vai trò là cơ quan thường trực về phòng, chống thiên tai đã chủ động theo dõi sát diễn biến thời tiết, cập nhật các bản tin dự báo, cảnh báo; kịp thời tham mưu UBND tỉnh và hướng dẫn các địa phương triển khai giải pháp ứng phó. Đặc biệt là duy trì nghiêm chế độ trực ban phòng, chống thiên tai 24/24 giờ, thường xuyên chuyển tải các bản tin dự báo, cảnh báo đến UBND xã, phường và cơ quan liên quan.

Tại cơ sở, ban chỉ huy phòng thủ dân sự, lực lượng công an, quân sự, dân quân tự vệ, lực lượng xung kích và các tổ chức đoàn thể được huy động kiểm tra hiện trường, triển khai phương án ứng phó. Đồng thời huy động lực lượng, phương tiện, máy móc, vật tư xử lý điểm sạt lở, khơi thông dòng chảy, bảo đảm giao thông bước đầu; hỗ trợ người dân di chuyển người và tài sản ra khỏi khu vực nguy hiểm. Xã Nà Tấu huy động 23 cán bộ, chiến sĩ công an, 28 cán bộ, chiến sĩ quân sự và trên 100 người dân tham gia phòng chống thiên tai. Tủa Chùa huy động trên 80 cán bộ, chiến sĩ, dân quân và lực lượng an ninh thôn, bản; Si Pa Phìn huy động 40 người bảo đảm giao thông... Đối với các khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, lũ ống, chính quyền địa phương chủ động khoanh vùng, cắm biển cảnh báo, căng dây, bố trí lực lượng thường trực để hướng dẫn, kiểm soát người và phương tiện; đồng thời tuyên truyền, vận động người dân di chuyển đến nơi an toàn khi có cảnh báo mưa lớn.

Ông Nguyễn Văn Tới, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Nhờ chủ động phương châm “4 tại chỗ”, thời gian qua nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đã tổ chức di dời hơn 60 hộ dân ra khỏi khu vực có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất và lũ quét đến nơi an toàn. Các địa phương tích cực kiểm tra công trình thủy lợi, đập, hồ chứa, hệ thống cấp nước sinh hoạt; rà soát sản xuất nông nghiệp và huy động lực lượng sửa chữa tạm thời các công trình bị ảnh hưởng. Công tác thông tin, tuyên truyền được duy trì qua hệ thống truyền thanh cơ sở, mạng xã hội và lực lượng xung kích, giúp người dân cập nhật kịp thời cảnh báo và kỹ năng phòng tránh thiên tai.

Thực tiễn cho thấy hiệu quả của phương châm “4 tại chỗ” không chỉ nằm ở khả năng huy động lực lượng khi xảy ra tình huống mà quan trọng hơn là sự chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa. Khi nguy cơ được nhận diện kịp thời, thông tin cảnh báo đến nhanh, lực lượng và phương tiện được chuẩn bị ngay tại cơ sở, các địa phương của tỉnh có thêm điều kiện để chủ động bảo vệ người dân trước những diễn biến ngày càng khó lường của thiên tai.