ĐBP - Những con số thiệt hại sau mùa mưa lũ năm 2025 tại tỉnh Điện Biên là lời cảnh báo nghiêm khắc về mức độ khốc liệt của thiên tai. 35 người chết và bị thương; hơn 2.270 nhà ở bị hư hỏng; trên 1.600 ha lúa, hoa màu, thủy sản bị ảnh hưởng; hàng nghìn gia súc, gia cầm bị chết… tổng thiệt hại ước khoảng 1.372 tỷ đồng, buộc chúng ta phải nhìn nhận lại một cách nghiêm túc công tác bảo đảm an toàn cho người dân, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ sạt lở cao.
Bước sang năm 2026, chưa vào mùa mưa nhưng thiên tai đã diễn biến phức tạp. Trong quý I, Điện Biên chịu ảnh hưởng của 3 đợt thiên tai trên địa bàn các xã: Tủa Thàng, Pú Nhung, Si Pa Phìn, Na Sang… làm 2 người bị thương, 84 nhà dân, trường học bị tốc, thủng mái; ước thiệt hại về tài sản khoảng 301 triệu đồng... Những diễn biến này cho thấy nguy cơ thiên tai đang hiện hữu từng ngày, đòi hỏi các giải pháp ứng phó không thể chậm trễ.
Trong bối cảnh đó, việc di dời người dân ra khỏi vùng nguy hiểm không chỉ là giải pháp tình thế mà phải được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, mang tính chiến lược lâu dài. Thực tế cho thấy, sau đợt lũ quét năm 2025, hàng trăm hộ dân tại các xã Xa Dung, Tìa Dình, Mường Luân, Na Son đã được bố trí đến nơi ở mới an toàn hơn. Đây là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của chủ trương đúng đắn, kịp thời.
Tuy nhiên, thách thức phía trước vẫn rất lớn. Toàn tỉnh hiện còn khoảng 800 hộ dân đang sinh sống trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao, tập trung tại các xã vùng cao như Na Son, Mường Luân, Thanh Nưa, Quảng Lâm, Mường Lạn, Mường Chà, Núa Ngam, Mường Pồn, Sáng Nhè… Đây đều là những địa bàn địa hình phức tạp, thường xuyên chịu tác động của mưa lũ, sạt trượt đất đá. Nếu không được di dời kịp thời, nguy cơ mất an toàn là rất lớn.
Khó khăn lớn nhất hiện nay là quỹ đất tái định cư an toàn còn hạn hẹp. Nhiều khu vực dự kiến bố trí dân cư chưa được đầu tư đồng bộ về hạ tầng thiết yếu như giao thông, điện, nước, trường học, trạm y tế. Theo tính toán, để xây dựng hạ tầng và ổn định đời sống cho khoảng 800 hộ dân cần di dời khẩn cấp, tỉnh cần khoảng 775 tỉ đồng. Đây là nguồn lực không nhỏ đối với một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn như Điện Biên.
Tuy vậy, không vì khó mà chậm. UBND tỉnh Điện Biên đã chủ động xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030, trong đó xác định mục tiêu cốt lõi là bảo vệ tối đa tính mạng và tài sản của nhân dân. Quan điểm này cần được cụ thể hóa bằng hành động quyết liệt hơn nữa, từ cấp tỉnh đến cơ sở.
Trước hết, cần ưu tiên bố trí nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ các dự án tái định cư. Việc di dời phải được thực hiện theo thứ tự ưu tiên, tập trung trước vào các hộ đang sinh sống tại khu vực xung yếu, “rốn lũ”, nơi nguy cơ sạt lở đặc biệt cao. Cùng với đó, cần huy động đa dạng nguồn vốn, lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia để đầu tư hạ tầng đồng bộ tại các điểm tái định cư, bảo đảm người dân “an cư” mới có thể “lạc nghiệp”.
Ở cấp cơ sở, vai trò của chính quyền xã là hết sức quan trọng. Việc xây dựng phương án ứng phó thiên tai phải bám sát thực tế địa bàn, thực hiện nghiêm nguyên tắc “4 tại chỗ”. Lực lượng trực ban cần duy trì 24/24 giờ trong mùa mưa bão; các điểm sơ tán phải được chuẩn bị sẵn sàng; lực lượng xung kích phải được củng cố, huấn luyện thường xuyên. Đây chính là “lá chắn” đầu tiên bảo vệ người dân khi thiên tai xảy ra.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng cũng không thể xem nhẹ. Người dân cần được trang bị kiến thức phòng tránh thiên tai, chủ động theo dõi cảnh báo, sẵn sàng sơ tán khi có yêu cầu. Thực tế cho thấy, ở những nơi người dân có ý thức tốt, thiệt hại về người luôn được giảm thiểu đáng kể.
Đảm bảo an toàn cho người dân vùng nguy cơ sạt lở không phải là nhiệm vụ của riêng ngành nào, cấp nào, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Mỗi quyết sách đúng đắn, mỗi hành động kịp thời hôm nay sẽ góp phần ngăn chặn những mất mát ngày mai.
Thiên tai là điều không thể tránh, nhưng thiệt hại có thể giảm nếu chúng ta hành động sớm, quyết liệt và đồng bộ. Di dời dân khỏi vùng nguy hiểm, đầu tư hạ tầng an toàn, nâng cao năng lực ứng phó - đó không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của Điện Biên trong tương lai.