Từ bảng niêm yết đến một lần quét mã

Tại nhiều địa bàn dân cư ở Điện Biên, mã QR đang trở thành một kênh mới để người dân tiếp cận thông tin về tiền DVMTR. Chỉ với điện thoại thông minh, chủ rừng có thể quét mã, tra cứu diện tích rừng cung ứng DVMTR, đơn giá và số tiền được hưởng. Cách làm này từng bước thay thế những hạn chế của hình thức công khai bằng bảng niêm yết. Nếu như trước đây, toàn tỉnh từng có 128 bảng thông báo chi trả DVMTR tại cơ sở nhưng hiện nay chỉ sử dụng 16 bảng trong khi 112 bảng đã xuống cấp hoặc cần thay thế. Bảng giấy phải cập nhật, sửa chữa mỗi khi thông tin thay đổi, còn mã QR có thể cập nhật toàn bộ dữ liệu trên nền tảng số.

Ứng dụng công nghệ trong quản lý, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh đã xây dựng, phát hành 6 mã QR, tích hợp thông tin về chi trả, đơn giá, diện tích cung ứng DVMTR; đồng thời kết nối với trang thông tin điện tử, zalo OA và các sản phẩm truyền thông của Quỹ. Người dân không phụ thuộc hoàn toàn vào thời điểm niêm yết hay địa điểm xem thông báo mà có thể chủ động tra cứu thông tin trên điện thoại.

Tại bản Nậm Chim, xã Na Sang, ông Lý A Tàng là một trong những chủ rừng được cán bộ Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh hướng dẫn sử dụng mã QR. Từ những thao tác ban đầu còn lóng ngóng, nay ông đã nắm vững quy trình, có thể tự quét mã và tra cứu thông tin về khoản tiền DVMTR của gia đình mình. “Trước đây muốn biết thông tin về tiền DVMTR phải đến nơi xem bảng thông báo. Được hướng dẫn quét mã QR bằng điện thoại, tôi có thể chủ động kiểm tra diện tích rừng, đơn giá và số tiền được hưởng. Cách làm này nhanh và thuận tiện hơn”, ông Tàng cho hay.

Từ chỗ phải tìm đến bảng thông báo, người dân có thêm phương thức kiểm tra ngay trên điện thoại cá nhân. Một thao tác đơn giản nhưng góp phần đảm bảo công khai, minh bạch chính sách DVMTR tại cơ sở, giúp thông tin đến người hưởng chính sách đầy đủ, rõ ràng.

Cán bộ xuống bản, công nghệ đến gần dân

Để mã QR không trở thành công cụ trên giấy, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh xác định việc hướng dẫn người dân sử dụng mã QR là một phần quan trọng của quá trình chuyển đổi số. Cán bộ Quỹ phối hợp với chính quyền cơ sở, chủ động hướng dẫn các chủ rừng sử dụng điện thoại thông minh học cách quét mã, truy cập đường link và tìm kiếm thông tin cần thiết. Thời gian qua, Quỹ đã lồng ghép hướng dẫn sử dụng mã QR khi tập huấn nâng cao năng lực cho chủ rừng, hoạt động dân vận khéo, kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng tiền và hỗ trợ mở tài khoản cho các chủ rừng chưa có tài khoản để nhận tiền chi trả DVMTR. Qua hướng dẫn trực tiếp, người dân từng bước hình thành kỹ năng tiếp cận và khai thác thông tin về DVMTR trên các nền tảng số.

Chuyển đổi số vì thế không dừng ở việc đưa công nghệ vào quy trình, mà hướng đến thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin. Người dân được hướng dẫn cách tự tra cứu, từng bước giảm sự phụ thuộc vào cán bộ hoặc bảng niêm yết. Thực chất của chuyển đổi số ở cơ sở là đưa công nghệ đi cùng hướng dẫn sử dụng, giúp người dân từng bước chủ động tiếp cận thông tin và tự thực hiện thay vì phụ thuộc vào đội ngũ cán bộ cơ sở, cán bộ Quỹ hoặc các bảng niêm yết trước đây. Ông Sùng A Súa, Phó Trưởng phòng Kiểm tra, giám sát - tuyên truyền, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên cho biết: “Chuyển đổi số muốn hiệu quả phải phù hợp với khả năng tiếp cận của người dân. Vì vậy, Quỹ vừa đẩy mạnh các kênh thông tin số, vừa trực tiếp hướng dẫn chủ rừng sử dụng. Khi người dân biết cách quét và tra cứu, mã QR mới thực sự phát huy hiệu quả”.

Từ một mã QR niêm yết công khai tại cơ sở, người dân có thể tiếp cận nguồn thông tin chính thống mà không cần thực hiện nhiều thao tác như trước. Đây là cơ sở để việc công khai thông tin DVMTR chuyển dần từ hình thức thông báo một chiều sang phương thức mới, để người dân có thể chủ động kiểm tra, đối chiếu.

Minh bạch từ dữ liệu đến số tiền

Mã QR là điểm chạm trực tiếp với người dân, nhưng chuyển đổi số trong thực hiện chính sách DVMTR diễn ra ở nhiều khâu, từ xác định diện tích rừng cung ứng DVMTR, đối tượng được hưởng, công khai thông tin đến thực hiện chi trả. Đồng thời, đơn vị tập trung ứng dụng công nghệ viễn thám, GIS, ảnh vệ tinh và thiết bị bay không người lái để rà soát, xác định diện tích rừng cung ứng DVMTR. Việc ứng dụng công nghệ tạo thêm công cụ để đơn vị xác định, cập nhật biến động diện tích rừng, nâng độ chính xác của dữ liệu phục vụ chi trả.

Nếu dữ liệu là nền tảng của quá trình tính toán, thì mã QR tạo thêm kênh để người dân tiếp cận kết quả; tài khoản ngân hàng giúp khoản tiền được chuyển trực tiếp đến chủ rừng thuận tiện hơn. Ba khâu này từng bước kết nối trong một quy trình quản lý và chi trả DVMTR theo hướng số hóa. Theo số liệu thống kê, tính đến ngày 30/9/2026, Điện Biên có 8.469/8.961 chủ rừng đã mở tài khoản ngân hàng, đạt 94,5%. Từ đầu năm đến thời điểm này, Quỹ đã thực hiện chi trả hơn 190,8 tỷ đồng tiền DVMTR. Chi trả qua tài khoản giúp giảm khâu trung gian, hạn chế rủi ro khi sử dụng tiền mặt và tạo điều kiện để chủ rừng chủ động tiếp nhận nguồn kinh phí được hưởng.

Tuy nhiên, thời điểm này, toàn tỉnh vẫn còn 492 chủ rừng chưa mở tài khoản. Quỹ tích cực phối hợp với chính quyền xã, phường rà soát, cập nhật thông tin chủ rừng, tháo gỡ những vướng mắc về hồ sơ và điều kiện mở tài khoản, phấn đấu toàn bộ chủ rừng có tài khoản để nhận tiền DVMTR.

Đây là yêu cầu quan trọng đặt ra khi nguồn kinh phí DVMTR ngày càng lớn, số lượng chủ rừng và diện tích rừng cần quản lý rộng. Dữ liệu đòi hỏi phải chính xác, thông tin dễ tiếp cận và dòng tiền cần được chuyển đến đúng đối tượng, đúng thời gian. Giá trị của một mã QR vì thế không nằm ở việc thay thế một bảng thông báo. Quan trọng hơn, mã QR mở thêm phương thức mới để người dân chủ động tiếp cận và kiểm tra thông tin; cùng với dữ liệu rừng đã được số hóa và chi trả qua tài khoản, đảm bảo công khai từ diện tích rừng, mức chi trả, số tiền được hưởng và quá trình nhận tiền. Đó là nền tảng để chính sách DVMTR ngày càng công khai, minh bạch và gần người dân hơn.

Bà Mai Hương, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên nhấn mạnh: “Chuyển đổi số trong thực hiện chính sách chi trả DVMTR phải được triển khai đồng bộ ở các khâu. Thời gian tới, Quỹ tiếp tục hoàn thiện dữ liệu, mở rộng các phương thức công khai thông tin, nhằm nâng cao số lượng, tỷ lệ chủ rừng sử dụng tài khoản và tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ số. Mục tiêu của Quỹ là hướng tới thực hiện chính sách nhanh chóng, chính xác, công khai và minh bạch hơn”.

Từ một mã QR tại nhà văn hóa bản đến dữ liệu rừng được cập nhật bằng công nghệ, việc thực hiện chính sách DVMTR ở Điện Biên từng bước chuyển từ phương thức thủ công sang môi trường số. Người dân có thêm cách kiểm tra quyền lợi; cơ quan quản lý có thêm công cụ cập nhật, đối soát dữ liệu; dòng tiền được chuyển đến chủ rừng ngày càng nhanh chóng, minh bạch và thuận tiện.