Một buổi sáng giữa tháng 3, trên sân huấn luyện điều lệnh đội ngũ của Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 82, tiếng khẩu lệnh dứt khoát vang lên. Trong đội hình luyện tập, các chiến sĩ đồng loạt thực hiện động tác.

Ở cuối hàng, Binh nhì Lò Văn Phong (người dân tộc Thái), chiến sĩ Tiểu đội 1, Trung đội 1, Đại đội 9, vẫn còn lúng túng khi thực hiện động tác quay phải. Phát hiện điều đó, Trung úy Lý A Vừ, Trung đội trưởng Trung đội 1 nhanh chóng bước tới làm mẫu lại động tác, rồi kiên nhẫn hướng dẫn từng bước. Sau vài lần tập lại, Phong cuối cùng cũng thực hiện đúng động tác. Nhìn cậu chiến sĩ trẻ mỉm cười nhẹ nhõm, người Trung đội trưởng cũng gật đầu hài lòng.

Những tình huống như vậy không hiếm gặp trong huấn luyện chiến sĩ mới (CSM). Theo Trung úy Lý A Vừ, mỗi khóa huấn luyện đều có một số chiến sĩ gặp khó khăn khi tiếp cận các nội dung ban đầu. Nguyên nhân khá đa dạng: Có đồng chí trình độ học vấn còn hạn chế; có người chưa quen với phương pháp học tập có hệ thống; một số trường hợp gặp rào cản về ngôn ngữ do tiếng phổ thông chưa thật sự thành thạo. Bên cạnh đó, nhiều chiến sĩ lần đầu xa gia đình, tâm lý còn rụt rè, thiếu tự tin khi bước vào môi trường kỷ luật nghiêm của Quân đội.

Thấy rõ điều đó, ngay từ khi tiếp nhận CSM, cấp ủy, chỉ huy Trung đoàn 82 đã chú trọng nắm chắc đặc điểm từng quân nhân. Thông qua hồ sơ quân nhân, trao đổi với địa phương, gia đình và quá trình sinh hoạt ban đầu, đơn vị phân loại cụ thể về trình độ, khả năng tiếp thu, tâm lý, trên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch giúp đỡ sát từng đối tượng. Mỗi chiến sĩ còn hạn chế đều được phân công cán bộ, tiểu đội trưởng hoặc chiến sĩ khá trực tiếp kèm cặp. Việc hỗ trợ không chỉ diễn ra trong giờ huấn luyện mà còn cả trong sinh hoạt hằng ngày.

Đại úy Phạm Hải Đăng, Chính trị viên Tiểu đoàn 3 cho biết: “Những chiến sĩ tiếp thu chậm không phải do thiếu cố gắng mà do chưa quen phương pháp học tập. Nếu cán bộ nóng vội, hướng dẫn qua loa thì các đồng chí rất dễ nản. Nhưng khi cán bộ làm mẫu rồi cho thực hành từng bước và sửa ngay tại chỗ, hiệu quả tiếp thu tăng rõ rệt”.

Tiểu đoàn 3 xác định phương pháp huấn luyện phải cụ thể, trực quan, kiên trì. Trong huấn luyện điều lệnh và kỹ thuật chiến đấu bộ binh, cán bộ thường chia nhỏ động tác, làm mẫu nhiều lần, hướng dẫn chậm, sau đó cho bộ đội thực hành ngay và sửa từng chi tiết. Bên cạnh huấn luyện chính khóa, các tiểu đội còn tổ chức luyện tập bổ sung vào buổi chiều hoặc buổi tối. Những chiến sĩ khá được phân công kèm cặp đồng đội theo mô hình “Đôi bạn cùng tiến”. Nhờ vậy, những người còn chậm bắt nhịp có thêm thời gian luyện tập, đồng thời cảm thấy thoải mái hơn khi được bạn bè giúp đỡ.

Binh nhì Vàng A Na (người dân tộc Mông), chiến sĩ Tiểu đội 3, Trung đội 5, Đại đội 10, là một trường hợp điển hình. Những ngày đầu nhập ngũ, Na chưa quen với nếp sống kỷ luật và các nội dung huấn luyện. Trong giờ học điều lệnh đội ngũ, nhiều động tác anh thực hiện chưa đúng nhịp, có lúc còn lúng túng trước đội hình đông người. Được cán bộ và đồng đội kiên trì hướng dẫn, đặc biệt thông qua việc kèm cặp ngoài giờ, Na dần tiến bộ. Sau gần 3 tuần kiên trì rèn luyện, Na đã dần bắt nhịp với nhịp độ huấn luyện của đơn vị. Trong lần kiểm tra điều lệnh gần đây, anh thực hiện các động tác dứt khoát, đúng nhịp và được cán bộ đánh giá đạt loại khá.

Chia sẻ về quá trình tiến bộ của mình, Binh nhì Vàng A Na cho biết: “Lúc đầu tôi rất bỡ ngỡ, học mãi không nhớ. Nhưng được chỉ huy và đồng đội giúp đỡ, tối luyện tập thêm nên tôi dần theo kịp. Mỗi tuần, tôi thấy mình tiến bộ và tự tin hơn”.

Thực tế cho thấy, khó khăn lớn nhất của nhiều CSM trong giai đoạn đầu không chỉ nằm ở kiến thức hay kỹ năng mà còn ở tâm lý tự ti. Những ngày đầu huấn luyện, không ít người ngại phát biểu, sợ thực hiện sai động tác trước tập thể. Nhận thức rõ điều đó, các cấp chỉ huy ở Trung đoàn 82 luôn chú trọng công tác động viên bộ đội. Trong các buổi sinh hoạt, cán bộ thường xuyên nhấn mạnh tinh thần đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau trong đơn vị. Những tiến bộ dù nhỏ của chiến sĩ đều được biểu dương kịp thời trước tập thể, tạo động lực để bộ đội cố gắng hơn trong học tập và rèn luyện.

Nhờ cách làm đồng bộ, kết quả huấn luyện CSM của Trung đoàn 82 những năm gần đây được giữ vững và từng bước nâng cao. Kiểm tra kết thúc huấn luyện CSM, tỷ lệ khá, giỏi từ khoảng 83% trước đây đã tăng lên trên 85%, trong đó, nhiều chiến sĩ từng chậm bắt nhịp đã vươn lên đạt kết quả tốt. Thượng tá Bùi Ngọc Tuyến, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 82 chia sẻ kinh nghiệm: “Trong huấn luyện CSM, mỗi quân nhân có xuất phát điểm khác nhau. Vì vậy, cán bộ các cấp phải nắm chắc từng trường hợp, lựa chọn phương pháp huấn luyện phù hợp và kiên trì kèm cặp. Khi cán bộ tận tâm, tập thể đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau thì những chiến sĩ còn hạn chế ban đầu hoàn toàn có thể tiến bộ và hoàn thành tốt nhiệm vụ”.

Từ thực tiễn ở Trung đoàn 82 cho thấy, sự kiên trì của cán bộ, tinh thần đồng đội và phương pháp huấn luyện phù hợp chính là “chìa khóa” tháo gỡ những khó khăn ban đầu, giúp chiến sĩ từng bước trưởng thành và vững vàng hơn trong môi trường quân ngũ.

--------------------

Cần nhất là sự kiên trì, gần gũi và trách nhiệm của chỉ huy

Năm nay, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 19, Sư đoàn 968 (Quân khu 4) được giao nhiệm vụ tiếp nhận, huấn luyện chiến sĩ mới là con em các địa phương: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh-những vùng quê giàu truyền thống cách mạng. Chất lượng chiến sĩ mới năm nay khá cao, nhờ vậy, khả năng tiếp thu kiến thức, nhận thức chính trị và nắm bắt nội dung huấn luyện của bộ đội nhanh hơn; ý thức chấp hành kỷ luật, tinh thần học tập, rèn luyện cũng có nhiều chuyển biến tích cực.

Bên cạnh đó, một số ít đồng chí có trình độ học vấn hạn chế, hoàn cảnh gia đình khó khăn, chưa quen với môi trường sinh hoạt, học tập, rèn luyện trong Quân đội nên còn bỡ ngỡ, tiếp thu nội dung huấn luyện chậm hơn so với mặt bằng chung. Đối với những chiến sĩ này, đơn vị đã xây dựng kế hoạch giáo dục, huấn luyện và giúp đỡ riêng; tăng cường kèm cặp từng nội dung; phát huy vai trò của cán bộ tiểu đội, trung đội và các chiến sĩ khá, giỏi để tổ chức “đôi bạn cùng tiến”, trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ các đồng chí tiếp thu chậm.

Đơn vị cũng tăng cường công tác nắm, quản lý tư tưởng, kịp thời động viên, khích lệ; kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục, rèn luyện với xây dựng môi trường đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau trong đơn vị. Chỉ huy Tiểu đoàn cũng thường xuyên quan tâm, hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm quản lý, huấn luyện chiến sĩ mới với đội ngũ cán bộ trung đội, đại đội, đặc biệt là đối với những chiến sĩ tiếp thu chậm.

Theo tôi, điều quan trọng nhất đối với người chỉ huy khi giáo dục, rèn luyện các chiến sĩ tiếp thu chậm là phải có sự kiên trì, gần gũi và trách nhiệm. Cán bộ phải thực sự sâu sát, nắm chắc hoàn cảnh, tâm tư của từng chiến sĩ để lựa chọn phương pháp giáo dục phù hợp; kết hợp chặt chẽ giữa kỷ luật nghiêm với sự động viên, giúp đỡ chân thành, tạo niềm tin để chiến sĩ phấn đấu vươn lên. Khi cán bộ quan tâm, kiên trì và làm gương tốt thì đa số chiến sĩ tiếp thu chậm đều có thể từng bước khắc phục hạn chế, hòa nhập và tiến bộ cùng tập thể đơn vị.

Đại úy TRẦN HỮU LINH (Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 19, Sư đoàn 968, Quân khu 4)

------------------

Nắm chắc hoàn cảnh, tâm lý chiến sĩ

Năm 2026, Tiểu đoàn 500, Trung đoàn 738 (Bộ CHQS tỉnh Tây Ninh) tiếp nhận và huấn luyện chiến sĩ mới đến từ các xã trên địa bàn tỉnh. Qua huấn luyện, rèn luyện, chúng tôi nhận thấy chất lượng chiến sĩ khá đồng đều. Phần lớn chiến sĩ có trình độ học vấn bảo đảm, sức khỏe tốt, ý thức tổ chức kỷ luật cao, tích cực tham gia các hoạt động của đơn vị. Cơ bản chiến sĩ đã nắm được những nội dung chính về điều lệnh quản lý bộ đội, rèn luyện thể lực và kỹ thuật chiến đấu bộ binh.

Bên cạnh mặt bằng chung tích cực, cũng có một số ít chiến sĩ có khả năng tiếp thu chậm hoặc nhận thức còn hạn chế do sự khác biệt về trình độ học vấn, hoàn cảnh gia đình và môi trường sinh hoạt trước khi nhập ngũ. Tuy nhiên, số lượng này không nhiều và đây là điều thường gặp trong huấn luyện chiến sĩ mới hằng năm.

Để nâng cao chất lượng huấn luyện chung, đơn vị chủ động nắm chắc từng đối tượng, phân loại cụ thể các chiến sĩ có biểu hiện chậm tiến để xây dựng kế hoạch kèm cặp, giúp đỡ phù hợp. Trong quá trình huấn luyện, cán bộ trực tiếp tăng cường hướng dẫn tỉ mỉ theo phương pháp “cầm tay chỉ việc”, tổ chức luyện tập thêm ngoài giờ nhằm giúp chiến sĩ nắm chắc từng động tác, từng nội dung huấn luyện. Đồng thời, đơn vị phát huy vai trò của đội ngũ tiểu đội trưởng và các chiến sĩ khá, giỏi trong việc kèm cặp, hỗ trợ đồng đội, tạo môi trường học tập tích cực, xây dựng tinh thần đoàn kết trong đơn vị.

Từ kinh nghiệm và thực tiễn huấn luyện cho thấy, để giáo dục, rèn luyện hiệu quả những chiến sĩ còn hạn chế, điều quan trọng nhất là sự kiên trì, trách nhiệm và gần gũi của người cán bộ. Khi cán bộ nắm chắc hoàn cảnh, tâm lý của từng chiến sĩ, kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm khắc trong kỷ luật với sự chân thành trong động viên, chiến sĩ sẽ dần thay đổi nhận thức, có động lực phấn đấu và tiến bộ từng ngày.

Đại úy NGUYỄN VĂN MẪN (Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 500, Trung đoàn 738, Bộ CHQS tỉnh Tây Ninh)

---------------------

Quan tâm, khích lệ chiến sĩ

Năm nay, chất lượng chiến sĩ mới của Trung đội 3, Đại đội 573, Tiểu đoàn 11, Lữ đoàn Pháo phòng không 226 (Quân khu 9) nhìn chung khá tốt. Đa số các đồng chí có nhận thức đúng đắn về nghĩa vụ quân sự, chấp hành nghiêm kỷ luật và tích cực trong học tập, huấn luyện. Nhiều chiến sĩ tiếp thu nhanh các nội dung về điều lệnh, thể dục và thể hiện tinh thần đoàn kết, hỗ trợ đồng đội trong quá trình rèn luyện.

Tuy nhiên, đơn vị cũng có một số đồng chí tiếp thu còn chậm, chủ yếu do khác biệt về trình độ học vấn và chưa quen với môi trường Quân đội. Một số chiến sĩ còn rụt rè, thiếu tự tin, khả năng tự giác trong sinh hoạt và học tập chưa cao.

Từ thực tế đó, chúng tôi đã có kế hoạch giáo dục và rèn luyện phù hợp. Tôi cùng các đồng chí tiểu đội trưởng tích cực nắm bắt tâm tư của chiến sĩ để kịp thời động viên, giúp đỡ. Trong huấn luyện, đơn vị tổ chức kèm cặp, phân công các đồng chí tiểu đội trưởng hỗ trợ những đồng chí yếu, đồng thời, đẩy mạnh giáo dục chính trị, xây dựng tinh thần đoàn kết trong tập thể. Theo tôi, để chiến sĩ tiến bộ, đặc biệt là đối với những đồng chí tiến bộ chậm, điều quan trọng nhất ở người chỉ huy là sự gương mẫu, trách nhiệm và kiên trì. Người chỉ huy phải vừa nghiêm khắc trong kỷ luật, vừa quan tâm, động viên, tạo điều kiện để chiến sĩ yên tâm học tập và rèn luyện, từ đó từng bước trưởng thành và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Trung úy NGUYỄN THANH SANG (Trung đội trưởng Trung đội 3, Đại đội 573, Tiểu đoàn 11, Lữ đoàn Pháo phòng không 226, Quân khu 9)