Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 là một mốc son chói lọi, đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” ấy, lực lượng pháo binh đã lập nên những chiến công đặc biệt xuất sắc, góp phần quyết định vào thắng lợi chung của toàn chiến dịch.
Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Chỉ huy chiến dịch đã xác định rõ vai trò then chốt của pháo binh trong việc chế áp hỏa lực, phá vỡ hệ thống phòng ngự kiên cố của địch. Tuy nhiên, để đưa được pháo vào trận địa là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn, đòi hỏi ý chí, quyết tâm và sự hy sinh to lớn của bộ đội và dân công.
Kỳ tích kéo pháo vào trận địa đã trở thành biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Hàng vạn cán bộ, chiến sĩ cùng lực lượng dân công hỏa tuyến đã ngày đêm vượt núi cao, vực sâu, băng rừng, lội suối, kéo hàng trăm khẩu pháo nặng hàng tấn vào các trận địa đã được chuẩn bị sẵn. Trong điều kiện địa hình hiểm trở, phương tiện thô sơ, mọi công việc chủ yếu dựa vào sức người, với tinh thần “tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng” đã giúp bộ đội ta vượt qua mọi gian khổ.
Không chỉ dừng lại ở việc đưa pháo vào trận địa, pháo binh ta còn thể hiện nghệ thuật tác chiến linh hoạt, sáng tạo. Các trận địa pháo được bố trí bí mật, ngụy trang kỹ lưỡng, đảm bảo yếu tố bất ngờ khi nổ súng. Khi chiến dịch bắt đầu, pháo binh đã đồng loạt khai hỏa, đánh trúng các mục tiêu trọng yếu như sân bay Mường Thanh, các cứ điểm Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo…, làm tê liệt hệ thống tiếp tế và chỉ huy của địch.
Trong các đợt tiến công, pháo binh luôn phối hợp chặt chẽ với bộ binh, tạo điều kiện thuận lợi để bộ đội xung phong tiêu diệt từng cứ điểm. Hỏa lực pháo binh không chỉ mạnh mẽ mà còn chính xác, hiệu quả, góp phần tiêu hao lớn sinh lực địch, phá hủy nhiều công sự kiên cố. Đặc biệt, trong đợt tổng công kích cuối cùng, pháo binh đã dồn dập bắn phá toàn bộ tập đoàn cứ điểm, làm suy sụp hoàn toàn ý chí chiến đấu của quân địch. Chiều ngày 7/5/1954, lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” tung bay trên nóc hầm tướng Đờ Cát, kết thúc thắng lợi chiến dịch lịch sử.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng khẳng định: “Pháo binh ta trong chiến dịch Điện Biên Phủ đã lập một kỳ tích về chiến thuật và kỹ thuật, về sức mạnh và sự chính xác”. Nhận định đó đã khẳng định vai trò to lớn của pháo binh trong chiến thắng chung.
Kỳ tích của pháo binh Việt Nam trong Chiến dịch Điện Biên Phủ không chỉ là niềm tự hào của Quân đội nhân dân Việt Nam mà còn là biểu tượng sáng ngời của ý chí, trí tuệ và bản lĩnh con người Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh. Những bài học về tổ chức, hiệp đồng, sáng tạo và quyết tâm chiến đấu vẫn còn nguyên giá trị trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.
Ngày nay, phát huy truyền thống vẻ vang ấy, lực lượng pháo binh tiếp tục được xây dựng theo hướng “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.