ĐBP - Xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố vững chắc là chủ trương chiến lược đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt về quốc phòng, an ninh mà còn là vấn đề có ý nghĩa cơ bản, lâu dài đối với sự ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định quan điểm xuyên suốt: Phát triển kinh tế - xã hội phải gắn với củng cố quốc phòng, an ninh; xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, Biên phòng toàn dân vững chắc. Đó là sự kế thừa và phát triển tư duy chiến lược của Đảng về kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Đối với tỉnh Điện Biên - địa bàn chiến lược nơi cực Tây Tổ quốc, có vị trí trọng yếu về quốc phòng, an ninh và đối ngoại; việc xây dựng khu vực phòng thủ càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Với hơn 455 km đường biên giới tiếp giáp với nước CHND Trung Hoa và nước CHDCND Lào; địa hình phức tạp; tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao; điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, Điện Biên vừa có nhiều tiềm năng phát triển, vừa tiềm ẩn không ít yếu tố tác động đến ổn định chính trị, quốc phòng, an ninh trên địa bàn.

Những năm gần đây, mặc dù còn nhiều khó khăn, song tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh luôn duy trì ở mức khá; năm 2025 ước đạt khoảng 7,6%; thu nhập bình quân đầu người đạt trên 50 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ nghèo bình quân giảm từ 3-4%/năm. Hệ thống kết cấu hạ tầng tiếp tục được đầu tư đồng bộ, 100% số xã có đường ô tô đến trung tâm, trên 85% tuyến đường được cứng hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội gắn với củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn chiến lược biên giới.

Quán triệt sâu sắc Nghị quyết số 28-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thành khu vực phòng thủ vững chắc; những năm qua, Đảng ủy, Bộ CHQS tỉnh đã chủ động tham mưu Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh lãnh đạo, chỉ đạo triển khai toàn diện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng địa phương; gắn xây dựng khu vực phòng thủ với phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc.

Trên cơ sở nắm chắc tình hình địa bàn, Bộ CHQS tỉnh đã chủ động phối hợp tham mưu ban hành và triển khai đồng bộ các nghị quyết, chương trình, đề án về xây dựng khu vực phòng thủ; thực hiện hiệu quả công tác quản lý nhà nước về quốc phòng; thẩm định chặt chẽ các dự án phát triển kinh tế - xã hội gắn với yêu cầu quốc phòng, an ninh; điều chỉnh hệ thống văn kiện tác chiến phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Cụ thể Bộ CHQS tỉnh đã phối hợp tham mưu quản lý chặt chẽ 116 điểm đất quốc phòng với diện tích trên 14,6 triệu m²; tham gia thẩm định 48 dự án phát triển kinh tế - xã hội bảo đảm đúng quy hoạch thế trận quân sự trong khu vực phòng thủ. Đồng thời, hoàn chỉnh hệ thống văn kiện tác chiến, điều chỉnh quy hoạch căn cứ chiến đấu, khu quân sự và địa hình ưu tiên quốc phòng giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Cùng với đó, LLVT tỉnh luôn duy trì nghiêm chế độ sẵn sàng chiến đấu; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia; chủ động nắm tình hình, xử lý kịp thời các tình huống, không để bị động, bất ngờ. Công tác huấn luyện, diễn tập khu vực phòng thủ, phòng thủ dân sự được triển khai chặt chẽ, sát thực tế địa bàn; khả năng tổ chức chỉ huy, hiệp đồng tác chiến của LLVT địa phương ngày càng được nâng lên.

Năm 2025, LLVT tỉnh phối hợp tổ chức 271 đợt tuần tra với gần 2.000 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia trên tuyến biên giới; kịp thời phát hiện, xử lý hiệu quả các tình huống phát sinh, không để bị động, bất ngờ. Công tác huấn luyện được triển khai đồng bộ, chặt chẽ; kết quả kiểm tra 100% đạt yêu cầu, trên 80% khá, giỏi; hoàn thành 100% chỉ tiêu diễn tập khu vực phòng thủ, diễn tập phòng thủ dân sự các cấp bảo đảm an toàn tuyệt đối.

Điểm nổi bật trong xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh Điện Biên là luôn gắn chặt với phát triển kinh tế - xã hội, nhất là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới. Hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, viễn thông, y tế, giáo dục từng bước được đầu tư đồng bộ theo hướng lưỡng dụng; vừa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, vừa đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh khi có tình huống. Theo đó, Tỉnh tập trung ưu tiên đầu tư các công trình hạ tầng mang tính lưỡng dụng như tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang; nâng cấp tuyến Quốc lộ 12 kết nối khu vực A Pa Chải; phát triển hạ tầng viễn thông, chuyển đổi số, y tế, giáo dục và hệ thống trung tâm hành chính các cấp. Đến nay, toàn tỉnh có trên 35 xã đạt chuẩn nông thôn mới, góp phần nâng cao đời sống nhân dân, củng cố tiềm lực chính trị - tinh thần và thế trận quốc phòng toàn dân trên địa bàn.

Nhiều công trình trọng điểm được triển khai đã góp phần nâng cao năng lực cơ động lực lượng, thúc đẩy giao thương, phát triển du lịch, nâng cao đời sống nhân dân. Chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế biên mậu được quan tâm thực hiện, qua đó góp phần củng cố “thế trận lòng dân” - nền tảng cốt lõi của khu vực phòng thủ tỉnh.

Quán triệt quan điểm “dân là gốc”, LLVT tỉnh luôn phát huy tốt vai trò nòng cốt trong công tác dân vận, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, giúp nhân dân xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới. Hàng chục nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ đã trực tiếp tham gia khắc phục hậu quả thiên tai, hỗ trợ nhân dân xây dựng nhà ở ổn định đời sống, qua đó tiếp tục tô thắm phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới.

LLVT tỉnh đã huy động trên 26.500 lượt cán bộ, chiến sĩ và hơn 430 lượt phương tiện tham gia phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn; phối hợp xây mới, sửa chữa 321 căn nhà cho nhân dân tại các xã Na Son, Xa Dung, Tìa Dình, Mường Luân; hỗ trợ xóa 76 nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn. Những việc làm thiết thực đó tiếp tục củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và LLVT, góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” ngày càng vững chắc nơi biên cương Tổ quốc.

Trong xây dựng lực lượng, việc tổ chức, sắp xếp lại cơ quan quân sự địa phương theo hướng “tinh, gọn, mạnh” được triển khai nghiêm túc, hiệu quả; bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ huy tập trung, thống nhất đối với LLVT trên địa bàn. Lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên được xây dựng vững mạnh, rộng khắp; chất lượng tổng hợp, trình độ, khả năng sẵn sàng chiến đấu của LLVT tỉnh không ngừng được nâng lên.

Công tác giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh được chú trọng, đã tổ chức bồi dưỡng cho gần 24.000 đồng chí; công tác tuyển quân hằng năm hoàn thành 100% chỉ tiêu với 850 công dân nhập ngũ; 74 thí sinh trúng tuyển vào các học viện, nhà trường Quân đội. Lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên được sắp xếp đúng quy định, bảo đảm chất lượng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Hoạt động đối ngoại quốc phòng được triển khai chủ động, linh hoạt, hiệu quả; góp phần tăng cường đoàn kết hữu nghị với lực lượng vũ trang và chính quyền các tỉnh Bắc Lào; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định khu vực biên giới, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ quốc gia.

Bộ CHQS tỉnh đã tổ chức tập huấn công tác hậu cần, kỹ thuật cho 37 cán bộ quân sự các tỉnh Bắc Lào; duy trì hiệu quả cơ chế tuần tra song phương, kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới; phối hợp quản lý, bảo vệ vững chắc hệ thống đường biên, mốc giới theo các văn kiện pháp lý đã ký kết.

Từ thực tiễn xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh Điện Biên, có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm chủ yếu:

Thứ nhất, phải quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng; giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với LLVT và nhiệm vụ quốc phòng địa phương. Thực hiện tốt nhiệm vụ tham mưu cho cấp uỷ, chính quyền địa phương lãnh đạo kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh ngay từ khâu quy hoạch, kế hoạch, tổ chức thực hiện; lấy ổn định chính trị, củng cố quốc phòng, an ninh làm điều kiện để phát triển bền vững.

Thứ hai, xác định xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc là nhân tố quyết định sức mạnh khu vực phòng thủ; chăm lo nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, nhất là đồng bào vùng sâu, vùng xa, biên giới.

Thứ ba, xây dựng LLVT tỉnh vững mạnh toàn diện, có chất lượng tổng hợp và sức chiến đấu cao; chủ động nắm chắc tình hình, xử lý hiệu quả các tình huống ngay từ cơ sở, từ sớm, từ xa. Tăng cường phối hợp hiệp đồng giữa các lực lượng; đẩy mạnh đối ngoại quốc phòng, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.

Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường; nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đặt ra yêu cầu ngày càng cao, việc tiếp tục xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh Điện Biên vững chắc có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng. Đây vừa là yêu cầu khách quan, vừa là trách nhiệm chính trị của cả hệ thống chính trị và nhân dân các dân tộc trong tỉnh. Thực tiễn đã khẳng định, ở địa bàn chiến lược miền núi, biên giới như Điện Biên, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc không chỉ là yêu cầu quân sự, quốc phòng đơn thuần, mà còn là điều kiện tiên quyết để giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân và bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ quốc gia từ sớm, từ xa.

Phát huy truyền thống Điện Biên Phủ anh hùng, LLVT tỉnh Điện Biên tiếp tục đoàn kết, chủ động, sáng tạo, làm nòng cốt tham mưu xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh ngày càng vững chắc, xứng đáng là “phên dậu” nơi cực Tây Tổ quốc, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong mọi tình huống.