Trong một tuyên bố đưa ra hôm 29/3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã cảnh báo sẽ tấn công các trường đại học Mỹ tại Trung Đông, nếu Washington không lên án các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở giáo dục đại học tại Iran, trước 12h trưa 30/3 (theo giờ Tehran), tức 15h30 (giờ Việt Nam).
Tehran đồng thời khuyến cáo sinh viên, giảng viên và những người dân sinh sống ở các khu vực lân cận nên giữ khoảng cách ít nhất 1km tính từ các khuôn viên trường học.
Chỉ trong vòng vài giờ sau tối hậu thư của IRGC, hàng loạt trường đại học Mỹ tại Trung Đông đã kích hoạt các kịch bản khẩn cấp. Tại Lebanon, Đại học Mỹ Beirut (AUB) thông báo chuyển toàn bộ hoạt động giảng dạy sang trực tuyến trong ít nhất hai ngày, dù chưa ghi nhận mối đe doạ cụ thể. Lãnh đạo trường nhấn mạnh đây là quyết định “xuất phát từ sự thận trọng tối đa”.
Ở vùng Vịnh, các cơ sở như NYU Abu Dhabi hay Texas A&M tại Qatar nhanh chóng triển khai học online, đồng thời tổ chức di dời sinh viên và nhân sự khỏi khuôn viên trường. Đặc biệt, hệ thống “Education City” tại Qatar – nơi tập trung nhiều trường đại học Mỹ danh tiếng như Georgetown, Carnegie Mellon hay Northwestern, xác nhận học trực tuyến cho tới khi có thông báo tiếp theo.
Theo giới chuyên gia, khả năng Iran trực tiếp tấn công các trường đại học là không cao, do nguy cơ gây phản ứng mạnh từ cộng đồng quốc tế. Tuy nhiên, giá trị của tuyên bố này nằm ở tác động tâm lý và chính trị. WSJ nhận định, đây là một phần trong chiến lược “leo thang có kiểm soát” của Iran, gia tăng sức ép mà không nhất thiết phải thực hiện hành động quân sự trực tiếp.
Điều này buộc Mỹ phải đối mặt với áp lực bảo vệ công dân và tài sản phi quân sự tại khu vực. Thống kê cho thấy có khoảng 4.900 sinh viên Mỹ đang học tập tại Trung Đông và Bắc Phi, chủ yếu tại UAE, Qatar và Israel.
Trong hơn một thập kỷ qua, Mỹ đã mở rộng mạnh mẽ hệ thống cơ sở giáo dục tại Trung Đông. Những “campus vệ tinh” này không chỉ là nơi đào tạo mà còn là công cụ ngoại giao mềm, góp phần gia tăng ảnh hưởng của Washington. Tuy nhiên, chính đặc điểm này lại khiến chúng trở thành mục tiêu dễ bị tổn thương trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt.