Theo Aljazeera và Tass, các quốc gia được chia thành ba nhóm quan hệ với Iran gồm thù địch, trung lập và thân thiện. Cụ thể, tàu thuyền từ các quốc gia có quan hệ tốt có thể được ưu tiên đi qua hoặc được hộ tống an toàn, trong khi các nước bị xem là đối đầu có thể bị hạn chế, kiểm soát chặt hoặc thậm chí từ chối tiếp cận.

Tehran chưa công bố đầy đủ danh sách ba nhóm này. Tuy nhiên, theo Al Jazeera, gần như toàn bộ các nước Ả Rập ở vịnh Ba Tư được xếp vào nhóm trung lập hoặc thù địch. Theo kế hoạch của Iran, các nước này sẽ phải trả khoản phí đáng kể hoặc sẽ bị cấm hoàn toàn việc đi qua Hormuz.

Không chỉ dừng ở việc phân loại, cơ chế sàng lọc này còn đi kèm với một hệ thống giám sát và điều phối chặt chẽ. Aljazeera thông tin, tàu thuyền muốn đi qua eo biển Hormuz có thể phải đăng ký trước hành trình, cung cấp thông tin chi tiết về hàng hóa, điểm đến và quốc tịch, đồng thời tuân thủ các chỉ dẫn từ lực lượng kiểm soát của Iran.

Trước đó, nhà báo Graeme Wood từng chia sẻ trên The Atlantic về trải nghiệm thực tế tại eo biển Hormuz những ngày gần đây. Trong ghi chép của mình, nhà báo này mô tả vùng biển Hormuz mang dáng dấp của một điểm đến du lịch hơn là một điểm nóng địa chính trị khi mặt nước yên ả, không gian tĩnh lặng, thậm chí xuất hiện cả đàn cá heo bơi lượn quanh thuyền - khác hẳn không khí căng thẳng trên truyền thông.

Nhưng điều đáng chú ý là sự vắng vẻ bất thường của hoạt động hàng hải. Theo quan sát của ông Wood, hàng chục tàu thuyền chỉ neo đậu chờ đợi, gần như không di chuyển, trong khi ở thời điểm bình thường khu vực này luôn nhộn nhịp với các chuyến tàu qua lại liên tục. Chính sự tĩnh lặng đó, theo ông, không phản ánh trạng thái ổn định, mà ngược lại là dấu hiệu của một sự gián đoạn sâu sắc trong dòng chảy thương mại.

Như vậy, động thái mới nhất của Tehran cho thấy nước này đang từng bước thiết lập một dạng hành lang có điều kiện thay vì duy trì nguyên trạng tự do hàng hải như trước đây. Giới chuyên gia nhận định, việc kiểm soát có chọn lọc cho phép Tehran vừa duy trì sức ép địa chính trị, vừa giữ được dòng chảy thương mại ở mức tối thiểu để không gây cú sốc quá lớn cho thị trường năng lượng toàn cầu.