Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh nhiều quốc gia dễ bị tổn thương đồng thời chịu tác động của biến đổi khí hậu, xung đột kéo dài và giá lương thực ở mức cao. 

Theo các cơ quan của LHQ, El Nino đang làm gia tăng nguy cơ hạn hán, nắng nóng cực đoan, mưa lũ bất thường và suy giảm năng suất cây trồng, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, nguồn cung thực phẩm, sinh kế và khả năng tiếp cận lương thực của hàng triệu hộ gia đình nghèo.

LHQ cho biết 45 quốc gia dễ bị tổn thương nhất sẽ chịu tác động nặng nề nhất, đặc biệt là những nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp và có hệ thống an sinh xã hội còn hạn chế. Riêng khu vực Mỹ Latinh và Caribe được dự báo sẽ có hơn 16 triệu người đối mặt với nguy cơ rơi vào tình trạng đói cấp tính.

Theo các chuyên gia, tác động của El Nino không chỉ diễn ra trong ngắn hạn. Mất mùa và giá lương thực tăng có thể buộc nhiều hộ gia đình phải cắt giảm khẩu phần ăn, bán tài sản, giảm chi tiêu cho y tế và giáo dục, qua đó làm gia tăng vòng xoáy nghèo đói và bất ổn xã hội. Trong khi đó, nhiều quốc gia đang chịu áp lực nợ công lớn nên nguồn lực dành cho ứng phó khẩn cấp và hỗ trợ xã hội ngày càng hạn chế.

LHQ dự báo El Nino có thể đạt cường độ mạnh nhất trong giai đoạn từ tháng 9 đến tháng 12/2026. Tuy nhiên, những tác động đối với an ninh lương thực nhiều khả năng sẽ kéo dài sang năm 2027 do ảnh hưởng tích lũy lên mùa vụ, thị trường và khả năng phục hồi của các cộng đồng dễ bị tổn thương. Điều này cho thấy an ninh lương thực toàn cầu đang ngày càng mong manh trước tác động cộng hưởng của khí hậu cực đoan, xung đột và các cú sốc kinh tế.

LHQ kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường hỗ trợ nhân đạo, đầu tư vào hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu và tăng cường khả năng chống chịu của các khu vực có nguy cơ cao. Theo các chuyên gia, hành động sớm sẽ là yếu tố quyết định để ngăn chặn nguy cơ khủng hoảng lương thực lan rộng trên phạm vi toàn cầu.

Trong khi đó, nhiều quốc gia đã bắt đầu ghi nhận những tác động rõ rệt của thời tiết cực đoan. Tại Canada, nhóm nghiên cứu World Weather Attribution (WWA) cho biết biến đổi khí hậu đã làm tăng khoảng gấp đôi khả năng xuất hiện các điều kiện thời tiết cực đoan gây cháy rừng. Hơn 3,8 triệu ha rừng đã bị thiêu rụi, hàng nghìn người phải sơ tán và hàng triệu người chịu ảnh hưởng của khói bụi nguy hiểm.

Tại châu Âu, Serbia đang huy động lực lượng để khống chế nhiều vụ cháy rừng trong bối cảnh nắng nóng, hạn hán và gió mạnh kéo dài. Hà Lan cũng vừa kiểm soát một vụ cháy rừng lớn tại khu bảo tồn thiên nhiên ở tỉnh Limburg sau khi khoảng 100 ha rừng bị thiêu rụi.

Ở Nam Âu, Italy đã nâng cảnh báo đỏ về nắng nóng lên toàn bộ 27 thành phố trong hệ thống giám sát. Nhiệt độ nhiều nơi lên tới 40 độ C, gây áp lực lớn đối với nông nghiệp, nguồn nước và hệ thống y tế. Các chuyên gia cảnh báo El Nino mạnh lên có thể khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn trong những tháng tới.

Trước nguy cơ này, Indonesia đã xây dựng kịch bản ứng phó liên ngành đối với El Nino mạnh, tập trung vào bốn lĩnh vực ưu tiên gồm nông nghiệp, năng lượng và tài nguyên nước, y tế, cùng thủy sản và an ninh lương thực. Chính phủ nước này đồng thời triển khai nhiều biện pháp như tăng cường phòng cháy rừng, cải thiện hệ thống thủy lợi, mở rộng bảo hiểm nông nghiệp, bảo đảm nguồn nước và nâng cao năng lực của hệ thống y tế nhằm giảm thiểu thiệt hại do khí hậu cực đoan gây ra.

LHQ kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường hỗ trợ nhân đạo, đầu tư vào hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu và khả năng chống chịu của các cộng đồng dễ bị tổn thương. Theo các chuyên gia, hành động sớm sẽ là yếu tố quyết định để ngăn chặn nguy cơ khủng hoảng lương thực lan rộng trên phạm vi toàn cầu.