ĐBP - Những năm gần đây, cùng với các môn thể thao hiện đại, thể thao truyền thống ngày càng được người dân quan tâm, tập luyện thường xuyên. Vào dịp lễ, tết và ngày hội văn hóa, những môn thể thao truyền thống thu hút đông đảo người dân tham gia, tạo không khí sôi nổi, gắn kết cộng đồng.
Từ những sân chơi giản dị ở cơ sở, thể thao truyền thống dần được tổ chức bài bản hơn, trở thành một phần quan trọng trong phong trào thể dục thể thao quần chúng. Luyện tập thể dục thể thao vừa giúp nâng cao sức khỏe, vừa góp phần giữ gìn và phát huy nét đẹp văn hóa của các dân tộc trên địa bàn.
Nếu trước đây, các trò chơi dân gian chủ yếu xuất hiện trong dịp lễ, tết thì hiện nay đã được tích hợp vào hệ thống thi đấu, trở thành nội dung chính thức trong kỳ đại hội thể dục thể thao của nhiều địa phương. Điều này đồng nghĩa với việc các môn thể thao dân tộc được tiếp cận theo hướng khoa học hơn, có quy chuẩn kỹ thuật, phương pháp huấn luyện và đánh giá thành tích cụ thể.
Tại Đại hội Thể dục Thể thao xã Chà Tở lần thứ I năm 2025, cách thức tổ chức và lựa chọn nội dung thi đấu đã phản ánh rõ tư duy này. Trong tổng số 6 môn thi đấu với 24 nội dung, có tới 4 môn thuộc nhóm thể thao truyền thống như bắn nỏ, tù lu, tung còn, đẩy gậy. Ông Lường Văn Toán, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Chà Tở cho biết: “Việc đưa các môn thể thao dân tộc vào chương trình thi đấu được chúng tôi xác định là nhiệm vụ xuyên suốt trong phát triển thể dục thể thao cơ sở. Các môn như đẩy gậy, tung còn hay bắn nỏ phù hợp với đời sống sinh hoạt thường ngày của người dân địa phương. Khi được tổ chức bài bản, các môn thể thao dân tộc phát huy hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao thể lực, đồng thời góp phần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống. Chúng tôi đang hướng tới xây dựng lực lượng nòng cốt, hình thành các hạt nhân phong trào tại từng bản”.
Không gian lễ hội tiếp tục là môi trường thực hành sinh động cho thể thao truyền thống. Tại Lễ hội Đền Hoàng Công Chất, diễn ra tại Khu di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Thành Bản Phủ, xã Thanh An, nhiều trò chơi dân gian được tổ chức đồng bộ, tạo nên bức tranh thể thao đa sắc. Từ kéo co, đẩy gậy, tung còn đến đi cà kheo, chọi gà, nhảy bao bố… mỗi hoạt động đều thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, qua đó tái hiện một cách chân thực đời sống văn hóa cộng đồng.
Trong không gian ấy, yếu tố thi đấu và trải nghiệm hòa quyện, tạo động lực để người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận và gắn bó với thể thao truyền thống. Em Lò Minh Phúc, học sinh Trường Tiểu học và THCS Thanh An chia sẻ: “Em bắt đầu tập đẩy gậy từ đầu năm lớp 9, ban đầu chỉ tham gia cho vui trong các hoạt động của trường và bản. Sau đó, được thầy cô hướng dẫn kỹ thuật, cách giữ thăng bằng, sử dụng lực, em thấy môn này rất hấp dẫn. Khi tham gia thi đấu, em mới thấy để đạt thành tích cao thì phải luyện tập nghiêm túc, nâng cao sức bền và kỹ năng. Thời gian tới, em tiếp tục theo đuổi môn đẩy gậy và thử sức thêm ở các môn thể thao truyền thống khác”.
Thực tiễn cho thấy, phong trào thể dục thể thao quần chúng trên địa bàn tỉnh đã và đang được củng cố bằng những chỉ tiêu cụ thể và hệ thống giải pháp đồng bộ. Theo ông Đào Hồng Hà, Trưởng phòng Quản lý thể dục thể thao (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch): “Trong quý I năm 2026, phong trào thể dục thể thao quần chúng trên địa bàn tỉnh duy trì đà phát triển tích cực, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia. Tỷ lệ người tập luyện thường xuyên đạt 35,3%, số hộ gia đình thể thao đạt 24,3%. Toàn tỉnh hiện có 465 câu lạc bộ thể dục thể thao cơ sở hoạt động ổn định. Toàn tỉnh đã tổ chức 70 giải thi đấu, thu hút trên 10.000 lượt người tham gia, trong đó có nhiều nội dung là các môn thể thao truyền thống. Điều này cho thấy sức sống bền bỉ của thể thao dân tộc trong đời sống hiện nay. Hoạt động như Ngày chạy Olympic vì sức khỏe toàn dân hay nội dung thể thao trong Lễ hội Hoa Ban đã trở thành điểm nhấn quan trọng, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ. Việc gắn kết thể thao truyền thống với sự kiện văn hóa giúp mở rộng đối tượng tham gia, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của việc rèn luyện thân thể gắn với bảo tồn bản sắc”.
Việc duy trì và phát triển các môn thể thao truyền thống đang mang lại giá trị thiết thực trong đời sống cộng đồng. Từ sân chơi giản dị ở địa phương đến các kỳ đại hội, lễ hội quy mô, người dân có thêm cơ hội rèn luyện sức khỏe, giao lưu, gắn kết và gìn giữ nét đẹp văn hóa của dân tộc mình. Khi ngày càng có nhiều người, nhất là thế hệ trẻ, tham gia tập luyện và thi đấu, thể thao truyền thống sẽ tiếp tục được trao truyền và phát huy. Đó cũng chính là nền tảng để phong trào thể dục thể thao quần chúng phát triển bền vững, góp phần nâng cao đời sống tinh thần, xây dựng cộng đồng khỏe mạnh, đoàn kết ngay từ cơ sở.