Không gian văn hóa kết nối cộng đồng

Đã hơn 4 tháng kể từ đêm khai mạc Lễ hội Hoa Ban năm 2026 diễn ra, nhưng trong trí nhớ của chị Định Thị Liên (phường Điện Biên Phủ), những giai điệu, sắc màu và cảm xúc của chương trình nghệ thuật "Hoa Ban - Khát vọng Điện Biên" vẫn còn rõ nét. Trên sân khấu rực sáng, âm nhạc, ánh sáng và công nghệ trình diễn hiện đại hòa quyện cùng những nét văn hóa truyền thống đã tái hiện một Điện Biên vừa đậm đà bản sắc, vừa tràn đầy khát vọng vươn lên.

"Được xem một chương trình nghệ thuật quy mô, giàu cảm xúc như vậy, tôi thực sự ấn tượng và tự hào về quê hương. Qua từng tiết mục, những giá trị văn hóa đặc sắc của Điện Biên được giới thiệu sinh động, để lại nhiều cảm xúc trong lòng người xem và góp phần quảng bá hình ảnh địa phương đến đông đảo du khách", chị Liên chia sẻ.

Cảm xúc ấy cũng là điều mà mỗi mùa lễ hội mang lại cho người dân và du khách. Những điệu xòe mềm mại, tiếng khèn rộn rã, sắc màu rực rỡ của trang phục truyền thống hay những nghi lễ dân gian được gìn giữ qua nhiều thế hệ, các hình ảnh đều góp phần kể câu chuyện về vùng đất, con người và bản sắc văn hóa Điện Biên.

Nhiều năm qua, Lễ hội Hoa Ban đã trở thành điểm hẹn văn hóa - du lịch đặc sắc của tỉnh mỗi độ tháng Ba. Bên cạnh chương trình nghệ thuật khai mạc được đầu tư công phu là chuỗi hoạt động trải nghiệm mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa như nấu bếp Hoàng Cầm, bữa cơm chiến sĩ tại các điểm di tích Chiến trường Điện Biên Phủ; trình diễn thực cảnh "Huyền tích U Va"; liên hoan dân ca, dân vũ, dân nhạc; trình diễn trang phục truyền thống các dân tộc; Carnival đường phố... Mỗi không gian, mỗi hoạt động đều tạo nên những điểm chạm cảm xúc, giúp du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp trải nghiệm và cảm nhận chiều sâu văn hóa của mảnh đất lịch sử.

Không dừng lại ở Lễ hội Hoa Ban, trong 6 tháng đầu năm, khắp các địa phương trong tỉnh đã diễn ra 42 lễ hội dân gian truyền thống và lễ hội văn hóa, du lịch. Những lễ hội như Xên bản, Gầu Tào, lễ mừng cơm mới, nhảy lửa, Tết té nước, Lễ hội Đền Hoàng Công Chất... tiếp tục được gìn giữ, tổ chức phù hợp với điều kiện thực tế, tạo không gian để cộng đồng thực hành, trao truyền và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc đã góp phần bồi đắp đời sống tinh thần của nhân dân và tạo sức hấp dẫn của du lịch Điện Biên. Trong 6 tháng đầu năm, tỉnh đón gần 990.000 lượt khách, tăng 1,2 lần so với cùng kỳ năm trước; tổng doanh thu từ hoạt động du lịch đạt gần 1.794 tỷ đồng.

Phát huy bản sắc, tạo động lực phát triển

Đằng sau mỗi lễ hội, mỗi làn điệu dân ca hay nếp nhà truyền thống được gìn giữ là những nỗ lực bền bỉ của tỉnh Điện Biên trong hành trình bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Không dừng ở việc gìn giữ di sản, tỉnh từng bước đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, tạo sức bật cho phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.

Cùng với tổ chức các hoạt động văn hóa, Điện Biên quan tâm đầu tư hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao từ cơ sở, tạo thêm không gian sinh hoạt, giao lưu và sáng tạo cho cộng đồng. Những nhà văn hóa, sân thể thao, thư viện, điểm sinh hoạt cộng đồng đã đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân và trở thành nơi gìn giữ, trao truyền các giá trị truyền thống giữa các thế hệ.

Công tác bảo tồn di sản cũng được triển khai đồng bộ. Tỉnh đẩy mạnh kiểm kê, lập hồ sơ khoa học, số hóa di sản văn hóa vật thể và phi vật thể; xây dựng các ấn phẩm, video quảng bá giới thiệu hình ảnh Điện Biên đến đông đảo du khách. Nhiều nghệ nhân, già làng, trưởng bản được hỗ trợ để tiếp tục truyền dạy dân ca, dân vũ, nghề thủ công truyền thống và các nghi lễ dân gian; nguồn nhân lực du lịch cộng đồng được đào tạo, góp phần đưa bản sắc văn hóa trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng. Cùng với đó, hệ sinh thái du lịch thông minh, mô hình du lịch xanh và các chương trình liên kết, hợp tác trong nước, quốc tế tiếp tục được mở rộng, tạo thêm cơ hội để văn hóa Điện Biên vươn xa.

Theo ông Trần Hải Hà, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong giai đoạn phát triển hiện nay, văn hóa và con người được xác định là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng của phát triển bền vững. Với quan điểm đó, tỉnh Điện Biên xây dựng và phát triển văn hóa trên cơ sở bảo tồn, phát huy bản sắc các dân tộc, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa gìn giữ những giá trị đặc trưng với hội nhập quốc tế, từng bước đưa văn hóa trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Điện Biên tiếp tục triển khai các dự án bảo tồn di sản văn hóa truyền thống của các dân tộc; đẩy mạnh số hóa di sản văn hóa phi vật thể; phát triển du lịch lịch sử, sinh thái và du lịch cộng đồng trên nền tảng các giá trị văn hóa bản địa. Đồng thời, chú trọng giáo dục văn hóa truyền thống trong trường học; xây dựng hệ giá trị con người Điện Biên giàu lòng yêu nước, đoàn kết, sáng tạo, hội nhập và trách nhiệm gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Hướng đến mục tiêu đến năm 2030 đón trên 2,65 triệu lượt khách, trong đó khoảng 600.000 lượt khách quốc tế, doanh thu du lịch đạt trên 5.000 tỷ đồng, Điện Biên đang từng bước hiện thực hóa khát vọng đưa văn hóa trở thành động lực phát triển. Khi những điệu xòe, tiếng khèn, lễ hội truyền thống hay các bản du lịch cộng đồng tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa, văn hóa không chỉ là ký ức được lưu giữ mà còn là nguồn lực tạo nên sức sống mới cho quê hương, góp phần khẳng định vị thế của Điện Biên trên bản đồ văn hóa và du lịch Việt Nam.

Bài, ảnh: Minh Thảo