Được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2024, Tết Té nước Bun Huột Nặm của dân tộc Lào đã trở thành điểm nhấn tiêu biểu trong bức tranh văn hóa các dân tộc trên địa bàn xã Núa Ngam. Lễ hội tổ chức hằng năm với đầy đủ nghi thức truyền thống xen kẽ hoạt động văn hóa, văn nghệ, trò chơi dân gian, nổi bật là nghi thức té nước mang ý nghĩa cầu chúc may mắn, bình an, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Ông Nông Quang Thắng, Bí thư Đảng ủy xã Núa Ngam cho biết: Qua nhiều năm tổ chức, không những đồng bào dân tộc Lào mà các dân tộc khác trên địa bàn cũng tích cực tham gia, góp phần làm phong phú không gian lễ hội. Từ đó, tăng cường sự gắn kết cộng đồng, tạo sức lan tỏa, từng bước đưa Tết Té nước Bun Huột Nặm trở thành sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng của địa phương.

Ở xã Na Son, mỗi độ tết đến, xuân về, các thôn, bản lại rộn ràng tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng khèn gọi hội. Người già, người trẻ cùng luyện tập các tiết mục văn hóa, văn nghệ, trò chơi dân gian, tạo không khí tươi vui, rộn ràng khắp bản làng.

Nổi bật trong chuỗi hoạt động là hội đấu bò truyền thống - điểm nhấn thu hút đông đảo nhân dân và du khách đến theo dõi, cổ vũ. Không đơn thuần mang tính giải trí, hội đấu bò phản ánh đời sống sản xuất, tinh thần thượng võ và nét văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc vùng cao Na Son, góp phần làm giàu thêm sản phẩm du lịch gắn với bản sắc địa phương.

Ông Quàng Văn Phong, Chủ tịch UBND xã Na Son chia sẻ: Hội đấu bò ở Na Son hình thành từ nhiều năm trước. Thời gian đầu, hoạt động được tổ chức tự phát, quy mô nhỏ, chủ yếu phục vụ nhu cầu vui xuân của người dân địa phương. Qua thời gian, hội được tổ chức bài bản gắn với hoạt động văn hóa, thể thao mừng năm mới. Những năm gần đây, hội đấu bò ở Na Son mở rộng về quy mô, chất lượng, thu hút đông đảo nhân dân trong và ngoài địa bàn tham dự, cổ vũ.

Gắn với vẻ đẹp của loài hoa đặc trưng vùng Tây Bắc, Lễ hội Hoa Ban tổ chức vào tháng 3 hằng năm đã trở thành điểm hẹn văn hóa quen thuộc của người dân và du khách thập phương. Không gian lễ hội rực rỡ sắc màu, tôn vinh vẻ đẹp của hoa ban, đồng thời là dịp để các giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ, tái hiện và lan tỏa. Những điệu xòe uyển chuyển, lời ca mượt mà, tiếng tính tẩu, tiếng khèn… hòa quyện tạo nên bức tranh văn hóa đậm đà bản sắc các dân tộc.

Ông Trần Hải Hà, Quyền Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chia sẻ, trong khuôn khổ lễ hội đã diễn ra nhiều hoạt động phong phú: Trình diễn dân ca, dân vũ, giới thiệu trang phục truyền thống; tái hiện không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng; tổ chức các trò chơi dân gian, hoạt động thể thao quần chúng; trưng bày, quảng bá sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng… Qua đó, các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn, phát huy trong đời sống đương đại, từng bước trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển du lịch.

Với 19 dân tộc cùng chung sống, những năm qua, tỉnh Điện Biên luôn quan tâm bảo tồn, phát huy giá trị các lễ hội truyền thống, bản sắc văn hóa cộng đồng dân tộc. Nhiều lễ hội được phục dựng, như: Lễ hội Gầu Tào dân tộc Mông xã Nà Bủng; Lễ hội Tra hạt dân tộc Khơ Mú xã Búng Lao; Lễ hội Thành Bản Phủ, xã Thanh An; Lễ Xên bản, Xên mường dân tộc Thái tại các xã vùng lòng chảo Điện Biên...

Bên cạnh khôi phục nghi lễ truyền thống, những tập quán không phù hợp được rà soát, điều chỉnh theo hướng văn minh, tiết kiệm. Nhiều địa phương lồng ghép tổ chức hoạt động trình diễn, giới thiệu giá trị văn hóa truyền thống như: Trình diễn trang phục, dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc, ẩm thực… trong khuôn khổ ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch; Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư. Qua đó, không gian sinh hoạt cộng đồng được tái hiện, tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia thực hành, gìn giữ, lan tỏa bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Bảo tồn, phát huy văn hóa là quá trình gìn giữ những giá trị truyền thống, khơi dậy sức sống mới trong đời sống hiện đại. Ở Điện Biên, bảo tồn văn hóa đang từng bước gắn với phát triển du lịch. Cách làm này vừa tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương, vừa nâng cao đời sống người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa. Hình ảnh một Điện Biên giàu bản sắc, thân thiện và đậm đà truyền thống ngày càng lan tỏa, góp phần quảng bá văn hóa các dân tộc đến với bạn bè trong nước và quốc tế.