Trước kia, Gầu Tào thường được tổ chức theo dòng họ, gia đình. Trải qua sự biến thiên của thời gian cùng sự phát triển không ngừng của xã hội, lễ hội Gầu Tào ít được tổ chức, số người biết, thực hành nghi lễ không nhiều.

Những năm gần đây, cùng sự quan tâm của chính quyền địa phương, lễ hội được phục dựng, mở rộng quy mô, trở thành không gian văn hóa không thể thiếu trong những ngày đầu xuân năm mới của đồng bào Mông.

Ông Hồ A Páo, Phó Chủ tịch UBND xã Nà Bủng cho biết: Nà Bủng có hơn 95% dân số là đồng bào dân tộc Mông. Đối với dân tộc Mông, lễ Gầu Tào có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống văn hóa, tinh thần. Nhằm lưu giữ, phát huy phong tục tập quán tốt đẹp của đồng bào, cấp ủy, chính quyền xã tổ chức duy trì lễ hội hằng năm, tạo sân chơi du xuân cũng như tạo điều kiện để các nghệ nhân, hạt nhân nắm giữ văn hóa truyền thống có không gian thực hành, trao truyền, phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong nhịp sống hiện đại, tăng cường lan tỏa văn hóa dân tộc tới đông đảo người dân, du khách. Đây sẽ là hoạt động thường niên, tạo điểm nhấn mỗi dịp Tết đến, xuân về ở địa phương.

Lễ hội Gầu Tào chia làm hai phần, phần lễ và phần hội. Trong tiếng Mông, “Gầu Tào” có nghĩa là “chơi ngoài trời”, “hội chơi đồi”. Vì vậy, địa điểm tổ chức thường ở ngoài trời, tại các khu đồi rộng, phẳng, thông thoáng với quan niệm đón ánh nắng sẽ mang lại tài lộc, sự may mắn cho những người dự lễ.

Tại phần lễ, mọi hoạt động đều diễn ra dưới cây nêu. Cây nêu làm bằng cây tre, được dựng tại vị trí trung tâm, cao nhất để mọi người dễ nhận biết và về dự hội. Nếu xét về ý nghĩa tâm linh, cây nêu như cầu nối, là sự liên hệ giữa trời và đất, giữa thầy mo và thần linh.

Về ý nghĩa, cúng Gầu Tào để thông tri rằng con cháu nhớ ơn, mở hội mời thần linh, tổ tiên về chung vui với bản làng, cộng đồng. Đồng thời mong ước thần linh, tổ tiên phù hộ cho bản làng yên vui, khỏe mạnh, ăn nên làm ra, trồng trọt chăn nuôi bội thu, tươi tốt. Đối với các gia đình hiếm muộn, lễ Gầu Tào còn mang ý nghĩa cầu sinh con cái.

Ông Mùa A Thống, thầy mo bản Púng Pá Kha, xã Nà Bủng chia sẻ: Lễ Gầu Tào là sợi dây thiêng liêng nối liền dòng chảy văn hóa truyền thống dân tộc Mông qua nhiều thế hệ. Những năm trở lại đây, lễ hội Gầu Tào được tổ chức thường niên đầu năm. Là một trong những thầy mo trong cộng đồng dân tộc Mông, tôi rất vui khi có không gian thực hành, phát huy nét văn hóa truyền thống. Thông qua lễ hội, hi vọng góp phần lan tỏa văn hóa dân tộc, để thế hệ trẻ thêm hiểu, yêu thích văn hóa dân tộc mình.

Là một trong những thành viên tham gia phần lễ, anh Giàng A Khai, bản Nậm Tắt 2 chia sẻ: Năm nay là năm đầu tiên tôi được tham dự chuẩn bị dựng cây nêu, cúng lễ. Được tham dự lễ cúng trọn vẹn, nghe thầy mo cúng, thực hành nghi lễ… tôi thêm hiểu, cảm nhận rõ hơn sự thiêng liêng và trách nhiệm của thế hệ chúng tôi trong việc gìn giữ, trao truyền những nét đẹp văn hóa truyền thống dân tộc qua các thế hệ.

Trong nhịp sống hiện đại, việc duy trì lễ hội Gầu Tào tại Nà Bủng là một trong những điểm sáng, góp phần bảo tồn, phát huy nghi lễ dân gian tốt đẹp, khẳng định vai trò văn hóa truyền thống là yếu tố nội sinh quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Tin rằng, với sự chung tay, đồng hành của chính quyền địa phương cùng sự ủng hộ của người dân, lễ hội Gầu Tào ở Nà Bủng sẽ tiếp tục được gìn giữ, trao truyền, phát huy.