Tại không gian trình diễn nghề thêu hoa văn, những đôi tay thoăn thoắt đưa kim, kết nối từng đường chỉ thành các họa tiết rực rỡ trên nền vải. Mỗi địa phương mang đến ngày hội những nét riêng trong cách phối màu, tạo hình hoa văn, phản ánh sự phong phú trong văn hóa trang phục của người Mông ở các vùng miền.

Giới thiệu nghề thêu truyền thống của địa phương, nghệ nhân Sùng Thị Xoa đến từ tỉnh Lào Cai cho biết, hoa văn trên trang phục người Mông ở Lào Cai có những nét riêng, thể hiện rõ qua cách phối màu thiên về gam sáng, nổi bật là vàng, đỏ và trắng. Những gam màu tương phản làm họa tiết thêm bắt mắt, tạo dấu ấn riêng cho trang phục. Qua cách lựa chọn màu sắc và tạo hình, người xem có thể nhận ra sự phong phú trong thẩm mỹ và tập quán mặc trang phục của đồng bào Mông ở từng vùng.

Nếu nghề thêu tạo nên vẻ đẹp trên từng đường chỉ thì nghề dệt lanh lại bắt đầu từ một nguyên liệu mộc mạc, gắn bó lâu đời với đời sống người Mông. Tại không gian giới thiệu sản phẩm của Hợp tác xã Sản xuất vải lanh truyền thống Hợp Tiến, xã Lùng Tám, tỉnh Tuyên Quang, những sản phẩm từ sợi lanh tự nhiên thu hút sự quan tâm của khách tham quan. Từ nguyên liệu ban đầu đến tấm vải hoàn chỉnh là cả một quá trình đòi hỏi sức lao động, sự khéo léo và kinh nghiệm của người làm nghề.

Chị Sùng Thị Dính, Tổ trưởng Tổ thiết kế và thêu hoa văn của hợp tác xã, chia sẻ: “Để làm ra một tấm vải lanh hoàn chỉnh phải trải qua nhiều công đoạn, từ xử lý cây lanh, se sợi đến dệt vải rồi thêu hoa văn trang trí. Công đoạn nào cũng cần sự kiên trì, tỉ mỉ và kinh nghiệm của người thợ. Việc đưa nghề dệt lanh đến ngày hội vì thế không đơn thuần là giới thiệu sản phẩm, mà còn giúp du khách tiếp cận gần hơn với một nghề thủ công gắn liền với đời sống và bản sắc văn hóa người Mông.

Nổi bật trong không gian trình diễn nghề truyền thống của tỉnh Điện Biên là hoạt động chế tác khèn Mông. Tham gia trình diễn là 2 nghệ nhân cùng những người có kinh nghiệm, am hiểu về chế tác nhạc cụ dân tộc Mông. Những người thợ lần lượt kiểm tra nguyên liệu, gia công từng chi tiết, xử lý các ống khèn rồi lắp ghép thành một chỉnh thể. Mỗi thao tác đều cần sự cẩn trọng, bởi chỉ một sai lệch ở vị trí lắp ghép hoặc bộ phận tạo âm cũng có thể ảnh hưởng đến tiếng khèn khi hoàn thiện.

Ở tuổi ngoài 60, đôi tay nghệ nhân ưu tú Hậu Phái Sếnh vẫn thoăn thoắt bên những ống nứa, thanh gỗ, miếng đồng để tạo nên những cây khèn Mông. Nghệ nhân ưu tú Hậu Phái Sếnh cho biết: Khác với những sản phẩm có thể nhận ra giá trị chủ yếu qua hình dáng và màu sắc, chiếc khèn còn đòi hỏi người chế tác phải kiểm soát được âm thanh. Các ống khèn cần được lựa chọn, gia công và bố trí phù hợp; bộ phận tạo âm phải được xử lý cẩn thận để tiếng khèn phát ra rõ, vang và hài hòa. Sau khi lắp ráp, người thợ còn phải thử tiếng, nghe và điều chỉnh nếu cần. Bởi vậy, làm khèn không chỉ là công việc của đôi tay mà còn cần đôi tai tinh nhạy cùng kinh nghiệm được đúc kết qua nhiều lần chế tác.

Cùng với Điện Biên, các tỉnh Đắk Lắk, Thái Nguyên, Cao Bằng cũng lựa chọn nghề chế tác khèn Mông trình diễn tại Ngày hội. Mỗi địa phương có cách thực hành, kinh nghiệm và nét riêng trong gìn giữ nghề, tạo nên sự đa dạng cho không gian trình diễn.

Việc các nghệ nhân trực tiếp trình diễn, thực hành nghề truyền thống tại ngày hội giúp không gian trưng bày trở nên sinh động, tạo cơ hội để người làm nghề gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm. Đồng thời giúp du khách tiếp cận gần hơn với quá trình tạo nên một nhạc cụ gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa người Mông. Chị Mùa Thị Ký, du khách đến từ tỉnh Phú Thọ chia sẻ: Được tận mắt xem các nghệ nhân thêu hoa văn, dệt vải và làm khèn, tôi hiểu hơn sự công phu của từng nghề truyền thống. Những phần trình diễn như thế này rất thú vị, giúp du khách không chỉ ngắm sản phẩm mà còn biết cách người làm ra chúng.

Thông qua hoạt động trưng bày, trình diễn, ngày hội không chỉ mang đến cho người dân, du khách những trải nghiệm trực quan về nghề truyền thống dân tộc Mông mà còn góp phần nâng cao ý thức gìn giữ, trao truyền tri thức dân gian. Từ sợi lanh, đường thêu đến tiếng khèn, những giá trị văn hóa được lưu giữ bằng đôi tay, kinh nghiệm và niềm tự hào của các nghệ nhân tiếp tục được giới thiệu, lan tỏa trong đời sống hôm nay.