Tại bản Nậm Kè, xã Nậm Kè, bà Hù Thị Châm, Đội trưởng Đội múa Cống luôn tận tâm và kiên trì hướng dẫn từng động tác cho các thành viên và những em nhỏ trong bản. Từng bước chân, nhịp chuyển động đôi tay được tập đi tập lại cho đúng nhịp, đúng điệu. Với bà, điều quan trọng là giúp người học hiểu được câu chuyện trong mỗi bài múa, để khi thực hiện đều cảm nhận được đời sống, tình cảm mà cha ông gửi gắm. Bà Châm kể, các điệu múa truyền thống của người Cống bắt nguồn từ sinh hoạt và lao động hằng ngày. Sau những buổi làm nương vất vả, bà con cùng múa hát để thư giãn, gắn kết với nhau. Những vật dụng quen thuộc như ống tre, gậy gỗ, mẹt, giỏ tre được đưa vào bài múa, nhằm tái hiện công việc sản xuất, bày tỏ niềm vui và ước mong mùa màng tốt tươi, cuộc sống yên ấm.

Từng có thời gian, những lo toan mưu sinh khiến sinh hoạt văn nghệ ít được duy trì, số lượng người am hiểu các điệu múa truyền thống dần thưa vắng. Song gần chục năm trở lại đây, khi đời sống dần ổn định và chính quyền địa phương quan tâm, bà con bắt đầu sưu tầm, phục dựng và động viên nhau cùng tập luyện, giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống. Người biết múa hướng dẫn người chưa biết, thành viên thành thục kèm cặp lớp trẻ. Bà Hù Thị Châm dành nhiều thời gian duy trì đội múa, tỉ mỉ chỉnh sửa từng động tác cho người học. Qua những buổi tập, các bài múa dần được khôi phục và trở thành tiết mục tham gia giao lưu văn nghệ.

Chị Lý Thị Ín, thành viên Đội múa truyền thống bản Nậm Kè cho biết, đội hiện có 8 người đều thành thạo các điệu múa của dân tộc. Càng tập luyện, chúng tôi càng hiểu thêm phong tục, quan niệm của người Cống về thiên nhiên và cuộc sống. Mỗi lần múa, tôi như được sống với ước mơ, suy nghĩ của mình về phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp, về cuộc sống bình yên dưới mỗi mái nhà.

Bản Nậm Kè có 74 gia đình dân tộc Cống sinh sống lâu đời. Theo ông Lý Quang Tám, Bí thư Chi bộ bản, trước thực tế số lượng người am hiểu múa truyền thống còn ít, Chi bộ đã vận động bà con tham gia sưu tầm, phục dựng, truyền dạy; đồng thời phân công đảng viên theo dõi hoạt động của đội múa, nắm bắt nguyện vọng các thành viên để đề xuất hỗ trợ. Việc truyền dạy được mở rộng tới trường học để từng bước tạo lớp kế cận. Em Lù Thị Diễm Quỳnh, học sinh Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Nậm Kè chia sẻ, ban đầu em còn bỡ ngỡ với từng động tác. Được các cô hướng dẫn, em dần bắt nhịp, tự tin múa cùng bạn bè trong những ngày hội ở trường và địa phương.

Cùng mong muốn tiếp nối di sản, tại bản Lĩnh, xã Mường Pồn, lớp truyền dạy nghệ thuật múa của người Khơ Mú được tổ chức dưới sự hướng dẫn của Nghệ nhân Ưu tú Quàng Thị Típ. Lớp học do Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã phối hợp với bản tổ chức từ ngày 19 đến 25/10, giúp người dân có cơ hội tìm hiểu và thực hành các điệu múa truyền thống một cách bài bản.

Trong quá trình tập luyện, nghệ nhân Quàng Thị Típ trực tiếp làm mẫu, hướng dẫn học viên tập theo và chỉnh sửa từng động tác. Bằng vốn hiểu biết và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm, bà giúp người học nắm vững kỹ thuật, hiểu cách thể hiện những nét đặc trưng trong nghệ thuật múa truyền thống.

Qua thực hành, người học nhận ra những động tác chưa đúng, từng bước điều chỉnh cách múa, phối hợp nhịp nhàng với nhau. Những kiến thức tiếp thu tại lớp cũng là cơ sở để học viên tiếp tục tập luyện, tham gia hoạt động văn nghệ và hướng dẫn thêm cho người thân.

Tại xã Mường Nhé, lớp truyền dạy dân ca, dân vũ truyền thống luôn thu hút đông đảo người dân trong cộng đồng tham gia. Trong tiếng nhạc, học viên chăm chú theo dõi người hướng dẫn, tập từng động tác cho đúng nét đặc trưng của bài múa. Những làn điệu dân ca Thái vang lên, mang theo tình cảm với gia đình, quê hương và sự gắn bó trong cộng đồng.

Chị Quàng Thị Hường, tổ dân cư số 2, xã Mường Nhé chia sẻ: “Tôi rất vinh dự và tự hào khi được tham gia lớp học dân ca, dân vũ truyền thống. Qua lớp học này, tôi mong muốn được học hỏi những người truyền dạy để hiểu rõ hơn về phong tục, dân ca, dân vũ của dân tộc Thái quê mình”.

Tham gia hướng dẫn tại lớp, ông Lường Văn Sinh, bản Mường Nhé chia sẻ với bà con những hiểu biết của bản thân về dân ca, điệu múa, âm nhạc và nhạc cụ của người Thái. Điều ông mong mỏi là những kiến thức tích lũy qua nhiều năm sẽ được con cháu và đội văn nghệ trong bản tiếp nhận, gìn giữ.

“Chúng tôi mong muốn những giá trị văn hóa truyền thống sẽ không bị mai một, để tiếng hát của người Thái trắng nói riêng và dân tộc Thái tỉnh Điện Biên nói chung tiếp tục được gìn giữ, trao truyền cho các thế hệ sau”, ông Sinh bày tỏ.

Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, toàn tỉnh hiện có 463 di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào danh mục kiểm kê; trong đó có 24 di sản thuộc danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là nguồn giá trị văn hóa phong phú, đòi hỏi sự chung tay gìn giữ của cộng đồng. Bởi di sản chỉ thực sự được bảo tồn khi người dân biết thực hành, trân trọng và tiếp tục trao truyền qua các thế hệ.