Trong bối cảnh thế giới đang có những thay đổi nhanh chóng, sâu sắc, khó lường; trong nước đang triển khai mạnh mẽ các quyết sách chiến lược rất quan trọng, các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng không chỉ tổng kết chặng đường phát triển 5 năm qua, xác định mục tiêu, nhiệm vụ trong 5 năm tới với kết cấu, nội dung có nhiều đổi mới, thể hiện tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá khách quan tình hình, đề ra các giải pháp đột phá để phát triển nhanh và bền vững, mà còn định hình tư duy chiến lược, tầm nhìn và định hướng phát triển đất nước đến giữa thế kỷ XXI.
Tầm nhìn chiến lược và bước hoạch định cho giai đoạn phát triển mới
Sau gần bốn thập kỷ thực hiện công cuộc đổi mới và hơn ba thập kỷ triển khai Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên tất cả các lĩnh vực. Đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng cao; vị thế, uy tín quốc tế của đất nước ngày càng được phát triển.
Song bối cảnh phát triển mới cũng đặt ra những yêu cầu ngày càng cao, đòi hỏi Đảng phải có tầm nhìn dài hạn, bản lĩnh chính trị vững vàng và tư duy phát triển thế hệ mới để đưa đất nước tiến nhanh, tiến vững chắc trên con đường hội nhập và hiện đại hóa. Do đó, Đại hội XIV được xem là “bản lề” để chuyển sang giai đoạn phát triển mới.
Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ: “Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiến hành vào thời điểm rất có ý nghĩa, sau 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới, 35 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH, 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng với nhiều kết quả có tính bước ngoặt, dấu ấn nổi bật. Thế và lực của đất nước, uy tín Việt Nam trên trường quốc tế không ngừng tăng lên; ý Đảng và lòng dân hòa quyện trong khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc…”.
Trước tầm vóc và ý nghĩa của Đại hội XIV, việc chuẩn bị Văn kiện Đại hội XIV trở thành nhiệm vụ trung tâm - nơi kết tinh trí tuệ, bản lĩnh và tầm nhìn của toàn Đảng, toàn dân. Việc chuẩn bị và xây dựng Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ là bước tổng kết 40 năm đổi mới và 35 năm thực hiện Cương lĩnh 1991, mà còn hoạch định tầm nhìn, định hướng chiến lược cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Ngay từ khi bắt đầu chỉ đạo công tác chuẩn bị Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã yêu cầu: "Văn kiện là "ngọn đuốc soi đường" cho chúng ta đi, phải bảo đảm kết tinh toàn bộ tinh hoa, giá trị của quá khứ, hiện tại và tương lai; phải đảm bảo các nguyên tắc: Đảng lãnh đạo, cầm quyền; lợi ích quốc gia, dân tộc, ấm no, hạnh phúc của nhân dân là trên hết, trước hết". Người đứng đầu Đảng ta nhấn mạnh, Dự thảo Văn kiện lần này không chỉ tổng kết chặng đường đã qua mà phải mở ra tầm nhìn phát triển mới của đất nước trong thời kỳ chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập toàn cầu sâu rộng. Do vậy, Văn kiện cần thể hiện rõ quan điểm "lấy con người là trung tâm, văn hóa là nền tảng tinh thần, đổi mới sáng tạo là động lực, quốc phòng - an ninh là trụ cột bảo đảm cho phát triển bền vững".
Những điểm mới góp phần làm rõ bước chuyển mình của đất nước
Với phương châm "Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển", Đại hội xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hóa tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước (1945 - 2045).
Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng công bố ngày 15/10/2025 thu hút sự quan tâm rộng rãi trong xã hội. Qua nghiên cứu dự thảo, cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân trong nước và nước ngoài đã bày tỏ sự quan tâm, nhất trí cao; khẳng định dự thảo các văn kiện được chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng, đánh giá và phân tích sâu sắc, làm nổi bật những thành tựu to lớn sau 40 năm đổi mới của đất nước. Ngoài ra, so với các kỳ đại hội trước đây, điểm mới của dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng lần này là sự tích hợp nội dung 3 văn kiện, gồm: Báo cáo chính trị, Báo cáo kinh tế - xã hội, Báo cáo tổng kết xây dựng Đảng. Việc tích hợp này thể hiện tinh thần tiếp tục đổi mới về cách xây dựng văn kiện, xuất phát từ thực tiễn mới của đất nước, sự phát triển nhận thức lý luận và tổ chức thực hiện của Đảng, bảo đảm sự nhất quán về nội dung; ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện.
Chủ đề của Đại hội XIV của Đảng là: Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Việc xác định chủ đề Đại hội nêu trên thể hiện sự thống nhất tư tưởng và hành động, củng cố niềm tin, khẳng định bản lĩnh, trí tuệ của Đảng và sức mạnh của toàn dân tộc, tiếp tục khơi dậy khát vọng xây dựng và phát triển đất nước hùng cường, thịnh vượng, sánh vai với các cường quốc năm châu trong kỷ nguyên mới.
Những điểm mới của Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng được thể hiện ở chỗ, lần đầu tiên xây dựng Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV là bộ phận cấu thành của dự thảo báo cáo. Chương trình hành động chỉ rõ các chương trình, đề án, dự án cụ thể thực hiện trong nhiệm kỳ 5 năm, phân công trách nhiệm cụ thể của các cấp uỷ đảng từ Trung ương đến địa phương, chỉ rõ tiến độ, nguồn lực và điều kiện cần thiết để thực hiện, làm căn cứ để các cấp, các ngành thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao. Mục tiêu phát triển chung đến năm 2030, tầm nhìn đến giữa thế kỷ XXI, xác định rõ đích cần đến của cách mạng Việt Nam, có tính kế thừa mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIII, có sự phát triển nâng tầm phù hợp yêu cầu trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.
Ba nhóm mục tiêu phát triển trong 5 năm tới (kinh tế, xã hội, môi trường) chỉ rõ mức độ phấn đấu, căn cứ yêu cầu phát triển, căn cứ nội lực dân tộc, với những chỉ số mang giá trị cốt lõi của chế độ XHCN phù hợp điều kiện, hoàn cảnh Việt Nam, thực hiện có trách nhiệm đối với các cam kết quốc tế, đóng góp vào tiến bộ chung của nhân loại; làm động lực thôi thúc hành động cách mạng của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Phần phương hướng, nhiệm vụ thể hiện đúng khát vọng đưa đất nước vào chặng đường bứt phá, nước rút về đích 2 mục tiêu 100 năm (năm 2030, năm 2045), nâng cao tầm vóc cơ đồ dân tộc. Các quan điểm phát triển mang tầm nhìn chiến lược của Đảng, đủ tầm dẫn đường đưa đất nước phát triển lên tầm cao mới, kiên định con đường đi lên CNXH.
Có thể thấy, những chủ trương được nêu trong dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng lần này nhằm khắc phục tình trạng sau Đại hội toàn quốc phải chờ đợi cụ thể hoá Nghị quyết Đại hội (thường là khoảng nửa đầu của nhiệm kỳ); đề cao tính hành động, cụ thể hoá và tổ chức thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng ngay trước thềm đại hội; chủ động rà soát, sửa đổi, tháo gỡ ngay các điểm nghẽn, khắc phục những hạn chế, bất cập, mâu thuẫn; bám sát mục tiêu, quan điểm chỉ đạo, định hướng phát triển, nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược để tổ chức thực hiện ngay sau đại hội.
Có thể khẳng định, dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng với những điểm mới nổi bật, sự hợp nhất các văn kiện quan trọng, những điều chỉnh trong chủ đề, kết cấu, và những bổ sung, phát triển trong đánh giá kết quả, định hình mục tiêu, quan điểm, giải pháp đã thể hiện một cách sâu sắc và toàn diện tư duy đổi mới, đột phá của Đảng. Từ nền tảng vững chắc của gần 40 năm đổi mới, từ niềm tin son sắt vào sự lãnh đạo của Đảng và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, chúng ta có đầy đủ cơ sở để tin tưởng rằng: Dân tộc Việt Nam sẽ tiếp tục tiến mạnh, tiến vững trong kỷ nguyên mới-kỷ nguyên tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin và vươn mình mạnh mẽ vì một Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Đây là những cơ sở vững chắc để Đại hội XIV của Đảng định hướng cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới, hướng tới mục tiêu xây dựng một Việt Nam phồn vinh, thịnh vượng và hạnh phúc.