Những năm gần đây, công tác an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) trên địa bàn tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhận thức của doanh nghiệp, người sử dụng lao động và người lao động từng bước nâng lên; duy trì nhiều mô hình sản xuất an toàn; chú trọng tuyên truyền, huấn luyện ATVSLĐ. Trong 10 năm qua, các cơ quan chức năng đã tổ chức 627 lớp tuyên truyền, tập huấn, huấn luyện về ATVSLĐ cho trên 32.000 lượt người lao động, người sử dụng lao động.
Theo thống kê, từ năm 2025 đến nay, toàn tỉnh xảy ra 1 vụ tai nạn lao động trong khu vực có quan hệ lao động, làm 2 người tử vong; giảm 75% số vụ và giảm 50% số người chết so với cả năm 2024.
Số vụ tai nạn lao động giảm qua từng năm, tuy nhiên tai nạn lao động vẫn xảy ra ở các lĩnh vực có nguy cơ cao như: Xây dựng, giao thông, khai thác vật liệu, thi công công trình.
Không chỉ khu vực doanh nghiệp, lao động tự do và lao động nông nghiệp cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro mất an toàn lao động. Năm 2025, toàn tỉnh xảy ra 10 vụ tai nạn lao động đối với người làm việc không theo hợp đồng lao động, làm 10 người bị thương nặng. Nguyên nhân, ở nhiều vùng nông thôn, miền núi, người dân vẫn giữ thói quen lao động thiếu trang bị bảo hộ, thiếu kiến thức an toàn khi sử dụng máy móc, điện trong sản xuất.
Hiện nay, công tác ATVSLĐ được triển khai với nhiều giải pháp hiện đại giúp phòng ngừa rủi ro lao động hiệu quả hơn. Từ hệ thống camera giám sát tại công trường, phần mềm quản lý an toàn lao động, ứng dụng cảnh báo nguy cơ mất an toàn đến các khóa huấn luyện trực tuyến… giúp phát hiện sớm các nguy cơ mất an toàn, hạn chế tai nạn đáng tiếc.
Đổi mới công tác tuyên truyền là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả ATVSLĐ. Trong Tháng hành động ATVSLĐ năm 2026, Sở Nội vụ đã giới thiệu nhiều bộ tài liệu truyền thông công nghệ gồm: Tranh tuyên truyền, khẩu hiệu, tờ gấp, sách hướng dẫn và huấn luyện về ATVSLĐ, phòng chống cháy nổ phục vụ các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn.
Công tác ATVSLĐ hiện nay không dừng ở việc xử lý sự cố sau tai nạn mà chuyển mạnh sang phòng ngừa từ sớm, từ xa. Đây chính là lợi thế lớn của chuyển đổi số. Các ngành nghề có nguy cơ cao sẽ được giám sát chặt chẽ hơn thông qua hệ thống quản lý số. Người lao động có thể tiếp cận video hướng dẫn an toàn, tham gia huấn luyện trực tuyến, cập nhật quy trình kỹ thuật qua điện thoại thông minh. Doanh nghiệp có thể quản lý hồ sơ an toàn lao động bằng dữ liệu số, giám sát thiết bị theo thời gian thực và cảnh báo sớm nguy cơ mất an toàn.
Dù công nghệ có hiện đại đến đâu, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định trong công tác ATVSLĐ. Thực tế nhiều vụ tai nạn xuất phát từ sự chủ quan, làm việc theo thói quen hoặc bỏ qua quy trình kỹ thuật. Trong khi đó, tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện chế độ báo cáo tai nạn lao động còn rất thấp. Năm 2025, chỉ khoảng gần 8% trong tổng số hơn 1.300 doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo về tình hình tai nạn lao động, cho thấy không ít doanh nghiệp vẫn xem nhẹ công tác ATVSLĐ.
Phát động Tháng hành động về ATVSLĐ năm 2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đoạt nhấn mạnh, sự phát triển đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác ATVSLĐ, không chỉ để bảo vệ người lao động, mà còn là điều kiện tiên quyết cho phát triển bền vững. Đồng thời, đưa an toàn lao động trở thành yêu cầu bắt buộc, là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp phải trực tiếp chịu trách nhiệm về công tác ATVSLĐ trong phạm vi quản lý; tăng cường thanh tra, kiểm tra các lĩnh vực có nguy cơ cao.
Trong 10 năm qua, lực lượng chức năng đã tổ chức 10 cuộc thanh tra, kiểm tra chuyên đề về ATVSLĐ tại 57 doanh nghiệp. Tổ chức thanh tra công tác ATVSLÐ tại 10 công trình xây dựng, tập trung vào việc chấp hành các quy định của pháp luật lao động và ATVSLÐ. Qua thanh tra, kiểm tra đã phát hiện nhiều tồn tại, hạn chế tại một số doanh nghiệp, đơn vị, như: Chưa thực hiện đầy đủ quy định về huấn luyện ATVSLÐ; điều kiện làm việc còn hạn chế, chưa được cải thiện; chưa quan tâm đúng mức công tác phòng ngừa tai nạn lao động.
Môi trường lao động an toàn không thể chỉ trông chờ vào các cuộc thanh tra hay những đợt cao điểm tuyên truyền theo tháng hành động. Điều quan trọng cần hình thành văn hóa an toàn trong từng cơ quan, doanh nghiệp và chính mỗi người lao động.
Là điểm sáng trong công tác đảm bảo ATVSLĐ, Công ty Cổ phần Cao su Điện Biên hiện có hơn 880 lao động, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số. Công ty xác định xây dựng văn hóa lao động an toàn bắt đầu từ ý thức của mỗi công nhân và trách nhiệm của từng đơn vị sản xuất. Trước đặc thù thường xuyên tiếp xúc môi trường độc hại và nguy cơ mất an toàn trong khai thác mủ cao su, Công ty tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn quy trình làm việc an toàn, cấp phát đầy đủ bảo hộ lao động và tổ chức kiểm tra định kỳ. Đặc biệt, Công ty đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý ATVSLĐ thông qua số hóa hồ sơ lao động, cập nhật dữ liệu huấn luyện an toàn, theo dõi kiểm tra thiết bị trên nền tảng điện tử. Thông tin về quy trình kỹ thuật, cảnh báo nguy cơ mất an toàn hay lịch huấn luyện được truyền tải nhanh qua các nhóm điều hành trực tuyến, giúp người lao động kịp thời nắm bắt quy định mới, nâng cao ý thức chủ động phòng ngừa rủi ro.
Theo ông Nguyễn Công Tám, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Cao su Điện Biên, công ty đã triển khai nhiều giải pháp đảm bảo an toàn lao động phù hợp với điều kiện thực tế tại đơn vị. Trong đó, trọng tâm là các chương trình huấn luyện kỹ thuật an toàn định kỳ, diễn tập xử lý sự cố tại chỗ nhằm nâng cao khả năng phản ứng của người lao động khi có tình huống bất ngờ xảy ra. Đồng thời, xây dựng lực lượng cán bộ chuyên trách ATVSLĐ tại các nông trường, góp phần hình thành môi trường làm việc an toàn, chuyên nghiệp và bền vững.
Xây dựng môi trường làm việc an toàn, nhân văn, hiện đại cần sự chung tay của chính quyền, doanh nghiệp và người lao động. Trong kỷ nguyên số, công nghệ có thể giúp giảm thiểu rủi ro, nhưng sự an toàn chỉ thực sự bền vững khi được xây dựng từ ý thức, trách nhiệm và sự tự giác của mỗi người lao động.