Các dự án khắc phục hậu quả sau thiên tai tiến độ triển khai chậm, chưa thực hiện đúng tinh thần "khẩn cấp" nên việc di dời dân đến nơi ở mới chưa đạt kế hoạch đề ra.

Theo Ban dân tộc, HĐND tỉnh, một trong những nguyên nhân được chỉ ra là công tác phối hợp giữa chủ đầu tư và chính quyền cơ sở chưa thật sự chặt chẽ. Tại nhiều khu tái định cư, hồ sơ thiết kế, bản đồ phân lô, hồ sơ giao đất chưa được bàn giao đầy đủ khiến địa phương không thể tổ chức họp dân, bốc thăm chia đất hoặc hoàn tất các thủ tục thu hồi đất nơi ở cũ.  Bên cạnh đó, năng lực của một số đơn vị thi công còn hạn chế.

Điển hình như công trình làm mới cầu thay thế cầu treo vào bản Bắng Chộc, xã Na Son triển khai chậm, đến nay mới đạt 35% khối lượng. Một số hạng mục tại các khu tái định cư xuất hiện tình trạng sụt lún, xói mòn, đất đá tràn xuống mặt bằng nhưng chưa được xử lý triệt để. Đây cũng là nguyên nhân khiến người dân còn tâm lý e ngại khi chuyển đến nơi ở mới.

Tại các điểm tái định cư Pá Chuông - Pá Dên (xã Na Son) hay Pa Xa Xá (xã Thanh Yên), nhiều hộ dân vẫn lo lắng về điều kiện sản xuất, sinh kế và khả năng ổn định cuộc sống lâu dài.

Ông Quàng Văn Tiến, Trưởng bản Pa Xa Xá, xã Thanh Yên cho biết: Bản có 63 hộ dân nằm trong vùng nguy cơ lũ ống, lũ quét và sạt lở đất nhưng hiện nay chưa có hộ nào được di dời đến khu tái định cư mới. Tại nơi ở cũ, mùa mưa đang ngày càng đến gần, nguy cơ đá lăn khiến chúng tôi rất lo lắng.

Hiện nay, khu tái định cư Pa Xa Xá đã được đầu tư nhiều hạng mục thiết yếu như: San nền khu dân cư 3,8ha, hệ thống giao thông nội bộ, cấp điện, cấp nước sinh hoạt, thoát nước, kè chống sạt lở và nắn dòng suối.

Tuy nhiên, để bảo đảm ổn định lâu dài vẫn cần tiếp tục đầu tư bổ sung các hạng mục cần thiết như: Kè chống sạt lở, nhà sinh hoạt cộng đồng và các công trình phòng chống thiên tai.

Ngoài những khó khăn về kỹ thuật và tiến độ, địa hình đồi núi dốc, chia cắt mạnh khiến việc tìm quỹ đất đủ điều kiện bố trí tái định cư lâu dài không dễ dàng. Trong khi đó, nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước, các nguồn hỗ trợ và xã hội hóa còn hạn chế so với nhu cầu thực tế.

Ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Chủ tịch UBND xã Thanh Yên cho biết: Để sớm đưa các khu tái định cư vào khai thác, sử dụng, phát huy hiệu quả đầu tư, bảo đảm ổn định lâu dài đời sống Nhân dân và tránh lãng phí nguồn vốn ngân sách Nhà nước, xã Thanh Yên đã đề nghị UBND tỉnh, Sở Tài chính quan tâm xem xét bố trí nguồn vốn đầu tư hoàn thiện các hạng mục còn thiếu tại khu tái định cư Pa Xa Xá với tổng kinh phí 14,2 tỷ đồng. Trong đó, bổ sung kè chống sạt lở, nhà sinh hoạt cộng đồng, hỗ trợ di dời, ổn định đời sống và chi phí cắm mốc, đo đạc bản đồ, lập hồ sơ địa chính phục vụ công tác giao đất, tái định cư.

Ngay sau đợt kiểm tra, khảo sát vừa qua, Ban Dân tộc đã kiến nghị UBND tỉnh tiếp tục bố trí vốn hoàn thiện các công trình, dự án khắc phục hậu quả thiên tai để sớm đưa người dân đến nơi ở mới an toàn trước mùa mưa lũ.

Trong đó, tập trung bổ sung kinh phí cho các dự án tại Pa Xa Xá, Huổi Moi và công trình cầu vào bản Bắng Chộc; hoàn thiện các hạng mục kè chống sạt lở, nhà sinh hoạt cộng đồng, hỗ trợ di dời, ổn định đời sống, cắm mốc, đo đạc bản đồ và lập hồ sơ địa chính phục vụ giao đất tái định cư. Đồng thời, đề nghị tăng cường kiểm tra, giám sát trách nhiệm của các chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị liên quan; kịp thời tháo gỡ khó khăn ngay từ cơ sở để bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình, tránh lãng phí nguồn lực đầu tư.

Theo ông Mùa Thanh Sơn, Trưởng ban Dân tộc, HĐND tỉnh: Các địa phương cần khẩn trương hoàn tất thủ tục đất đai, thu hồi đất tại các khu vực đã được xác định có nguy cơ lũ ống, lũ quét, sạt lở đất nguy hiểm; phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư, nhà thầu và các sở, ngành liên quan để bảo đảm đầy đủ điều kiện trước khi di dời dân đến nơi ở mới. Đối với những hộ nghèo, hộ gia đình chính sách gặp khó khăn khi dựng lại nhà ở tại khu tái định cư, cần tiếp tục huy động sự chung tay của cộng đồng thông qua các hoạt động hỗ trợ, quyên góp, giúp người dân sớm ổn định cuộc sống.

Để người dân vùng thiên tai sớm an cư, cần sự vào cuộc quyết liệt hơn nữa của các cấp, ngành và địa phương. Khi người dân an cư, đó cũng là thước đo rõ nét cho hiệu quả của công tác khắc phục hậu quả thiên tai và mục tiêu bảo đảm an cư bền vững trên địa bàn tỉnh.

Bài, ảnh: Mai Phương