Trong công văn gửi Bộ Xây dựng, Cục Cảnh sát giao thông, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam cho biết trong những năm gần đây, thị trường nhân lực lao động đang xảy ra tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng đối với nhân lực làm nghề điều khiển loại xe ôtô đầu kéo, kéo rơ-mooc, sơ mi rơ-mooc (RM/SMRM) và điều khiển loại xe ôtô chở người trên 30 chỗ ngồi, xe giường nằm.

30% xe đầu kéo không hoạt động do thiếu lái xe

Theo phản ánh của nhiều Hiệp hội vận tải, nhiều doanh nghiệp vận tải bằng ôtô đầu kéo, kéo sơ mi rơ-mooc, điển hình là các Hiệp hội vận tải và doanh nghiệp vận tải bằng ôtô đầu kéo, kéo sơ mi rơ-mooc ở một số thành phố lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Hà Nội, Đà Nẵng …, từ tháng 1/2025 đến nay có khoảng 25-30% xe ôtô đầu kéo đỗ ở bãi, không hoạt động do không có lái xe; loại xe ôtô chở người trên 30 chỗ ngồi, xe giường nằm cũng thiếu lái xe và rất khó tuyển dụng.

Cụ thể, từ đầu năm 2025 đến nay, rất ít người có nhu cầu học, sát hạch để nâng từ hạng C lên hạng CE và từ hạng D1, D2 lên hạng D. Mặt khác, theo quy định mới về tăng diện tích sân bãi tập, sát hạch lái xe và kích thước hình của một số bài thi sát hạch, nhiều cơ sở đào tạo và sát hạch lái không đủ diện tích và cũng không có kinh phí đầu tư nên đã chuyển xuống hạng thấp hơn, không đủ điều kiện đào tạo hạng CE. Do đó, số cơ sở đào tạo lái xe, trước đây có đào tạo lái xe nâng hạng CE và hạng D giảm hẳn.

Đơn cử, trước đây Thành phố Hồ Chí Minh có 7 cơ sở đào tạo lái xe hạng CE, hiện chỉ còn một cơ sở; Hà Nội không còn cơ sở đào tạo lái xe hạng CE.

Bên cạnh đó, ông Quyền cũng chỉ ra thiếu hụt lái xe một phần do giai đoạn chuyển đổi việc sát hạch, cấp giấy phép lái xe từ Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) sang Bộ Công an bị gián đoạn cả về sát hạch và cấp giấy phép lái xe.

Quy định chưa phù hợp thực tiễn

Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam cũng nhìn nhận quy định về tuổi, học nâng hạng của người được cấp giấy phép lái xe hạng C, CE, D không phù hợp thực tế với trình độ, mặt bằng dân trí, sức khoẻ, điều kiện cuộc sống và làm việc hiện nay, lãng phí nguồn nhân lực lái xe hạng cao.

Cụ thể, người đủ 18 tuổi được đào tạo mới lái xe hạng C1, muốn nâng lên hạng C phải đủ 21 tuổi (sau 3 năm lái xe hạng C1). Sau 3 năm lái xe (đủ 24 tuổi) mới được học nâng hạng để cấp giấy phép lái xe hạng CE.

Với cấp giấy phép lái xe hạng D, người đủ 24 tuổi trở lên mới được cấp giấy phép lái xe hạng D1, D2. Sau 3 năm lái xe (đủ 27 tuổi) mới được học nâng hạng để cấp giấy phép lái xe hạng D và chỉ được lái xe đến đủ 57 tuổi đối với nam và 55 tuổi đối với nữ (giấy phép lái xe hạng D hết giá trị sử dụng), phải nghỉ nhưng chưa đủ tuổi về hưu. Với mặt bằng chung về sức khoẻ, điều kiện cuộc sống, làm việc và chăm sóc sức khoẻ cộng đồng hiện nay, quy định này không phù hợp, gây lãng phí đội ngũ lái xe có kinh nghiệm, kỹ năng rất tốt.

Cần có cơ chế chính sách phát triển nguồn nhân lực lái xe

Đánh giá hiện nay tình trạng già hóa ở lực lượng lái xe này đang ở mức cao, nhiều doanh nghiệp sử dụng lái xe đang ở độ tuổi trung bình từ 45-50 tuổi, ông Quyền cảnh báo nếu không có lực lượng kế cận, thay thế, trong khoảng từ 3-5 năm nữa lực lượng lái xe hạng CE và hạng D sẽ giảm đến mức báo động, các doanh nghiệp kinh doanh vận tải bằng các loại xe sẽ có nguy cơ dừng hoạt động.

Trước tình trạng trên, Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam đề nghị cấp có thẩm quyền điều chỉnh lại một số quy định pháp luật để tháo gỡ nguồn nhân lực lái xe hạng CE và hạng D; kiểm tra, rà soát những bất cập về cách thức, tổ chức giao thông trên toàn bộ mạng lưới đường bộ.

Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam đề nghị Bộ Xây dựng bổ sung cơ chế chính sách phát triển nguồn nhân lực lái xe hạng CE và hạng D vào Đề án "Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng đến năm 2050" mà Bộ Xây dựng đang chủ trì xây dựng để trình Thủ tướng Chính phủ ban hành.

Bộ Xây dựng cũng cần chủ trì, phối hợp với Hiệp hội tổ chức hội thảo, đối thoại với các doanh nghiệp vận tải đường bộ cả nước về tình trạng thiếu hụt lái xe hạng CE, hạng D và các vấn đề liên quan đến hoạt động vận tải đường bộ.