Từ mặc cảm đến trách nhiệm với cộng đồng

Có những người từng đối diện với HIV nhưng không chấp nhận buông xuôi. Họ lựa chọn đứng dậy, sống tích cực và trở thành “tuyên truyền viên” thầm lặng, góp phần lan tỏa nhận thức, xóa bỏ kỳ thị trong cộng đồng.

Anh L.V.L. (sinh năm 1977, phường Điện Biên Phủ), vẫn chưa quên cú sốc năm 2007, khi trong một lần đi khám lao, anh tình cờ phát hiện mình nhiễm HIV. Từ hoang mang, lo lắng đến chấp nhận sự thật là cả một hành trình nhiều thử thách. Thay vì khép mình trong mặc cảm, anh L. lựa chọn đối diện, chủ động tham gia các hoạt động phòng, chống HIV tại địa phương và trở thành thành viên tích cực của nhóm “Tia nắng mới”.

Gần 20 năm sống chung với “căn bệnh thế kỷ”, anh L. giờ đây có cuộc sống ổn định bên gia đình, hai con khỏe mạnh, ngoan ngoãn. Anh hòa nhập như bao người, lao động, sinh hoạt bình thường và tích cực góp sức trong các hoạt động cộng đồng. Với anh, HIV không phải là dấu chấm hết, mà là điểm khởi đầu cho một cách sống có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và xã hội.

Chung tinh thần vượt lên số phận, chị T.T.T.H. (44 tuổi, phường Điện Biên Phủ) phát hiện nhiễm HIV từ năm 2004, thời điểm mà định kiến xã hội với căn bệnh này còn nặng nề. Những ngày đầu, chị gần như suy sụp, thu mình và luôn sống trong tâm trạng lo sợ trước ánh nhìn của mọi người. Nhưng rồi, nhờ sự tư vấn, đồng hành của cán bộ y tế và được tiếp cận thông tin đúng đắn về HIV, chị H. dần thay đổi suy nghĩ. Chị hiểu rằng, nếu tuân thủ điều trị và giữ tinh thần lạc quan, người nhiễm HIV vẫn có thể sống khỏe mạnh, làm việc và sinh hoạt như bao người khác. Từ đó, chị mạnh dạn bước qua mặc cảm, quyết định tham gia Câu lạc bộ Hoa Hướng Dương, nơi những người cùng cảnh ngộ gặp gỡ và sẻ chia với nhau trong cuộc sống.

Từ một người từng khép mình, chị H. dần trở nên cởi mở, tự tin. Chị tích cực tham gia các buổi sinh hoạt, sẵn sàng chia sẻ câu chuyện của bản thân, những trải nghiệm trong quá trình điều trị, cách chăm sóc sức khỏe và phòng tránh lây nhiễm. Những lời chia sẻ mộc mạc, chân thành đã giúp nhiều người bớt đi mặc cảm, có thêm niềm tin để chủ động điều trị và hòa nhập.

Chị H. chia sẻ: Điều quan trọng nhất là mình phải học cách chấp nhận bản thân và sống có trách nhiệm. Khi mình điều trị tốt, sống tích cực, sẽ bảo vệ được sức khỏe và ngăn ngừa lây nhiễm ra cộng đồng.

Kết nối cộng đồng, đẩy lùi HIV/AIDS

Trên địa bàn tỉnh, nhiều mô hình cộng đồng đã và đang phát huy hiệu quả trong công tác phòng, chống HIV/AIDS, trở thành “cầu nối” quan trọng giữa người nhiễm HIV với ngành y tế như nhóm “Tia nắng mới”, Câu lạc bộ Hoa Hướng Dương… Thành viên chủ yếu là những người cùng hoàn cảnh, từ chính câu chuyện của bản thân, họ đã tuyên truyền, vận động, hỗ trợ để nhiều người bệnh vượt qua rào cản tâm lý, chủ động tiếp cận dịch vụ y tế và điều trị.

Thành lập từ năm 2009, Câu lạc bộ Hoa Hướng Dương hiện có khoảng 120 thành viên. Hàng tháng, câu lạc bộ duy trì sinh hoạt định kỳ, để các thành viên gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm, động viên nhau vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống. Thành viên câu lạc bộ còn tích cực tham gia hoạt động phòng, chống HIV trong cộng đồng như: Tư vấn, hỗ trợ người bệnh tiếp cận điều trị bằng thuốc ARV, Methadone; đồng hành cùng họ trong suốt quá trình điều trị. Đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức, giảm kỳ thị; triển khai các hoạt động can thiệp giảm hại như cấp phát bơm kim tiêm sạch, bao cao su, thu gom bơm kim tiêm đã qua sử dụng, góp phần hạn chế lây nhiễm trong cộng đồng.

Theo số liệu của ngành Y tế, từ ca nhiễm HIV đầu tiên được ghi nhận năm 1998, đến ngày 28/2/2026, toàn tỉnh Điện Biên lũy tích 7.883 trường hợp nhiễm HIV, trong đó 3.415 người còn sống và đang được quản lý. Trong 2 tháng đầu năm 2026, phát hiện 5 ca nhiễm mới, giảm 2 trường hợp so với cùng kỳ năm 2025.

Dù đạt kết quả tích cực, công tác phòng, chống HIV/AIDS vẫn đối mặt với không ít khó khăn khi dịch bệnh đã lan tới vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Phần lớn người nhiễm có hoàn cảnh khó khăn, ảnh hưởng đến việc tiếp cận và tuân thủ điều trị. Tâm lý e ngại, sợ kỳ thị vẫn là rào cản lớn trong việc vận động xét nghiệm.

Trước thực tế đó, tỉnh Điện Biên triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Công tác truyền thông được đổi mới với đa dạng hình thức như: Diễu hành, hội thảo, phát tờ rơi, xây dựng pa nô, áp phích; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về HIV/AIDS; tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở bằng tiếng dân tộc thiểu số… Hoạt động chăm sóc, hỗ trợ điều trị cho người nhiễm HIV được triển khai đồng bộ, nỗ lực tiến tới mục tiêu 95-95-95 trong thời gian sớm nhất. Hiện toàn tỉnh duy trì 12 phòng tư vấn xét nghiệm HIV; triển khai xét nghiệm sàng lọc tại 45/45 xã, phường. Tính đến giữa tháng 2/2026, có 18 cơ sở điều trị và 25 điểm cấp phát thuốc Methadone; hơn 2.000 bệnh nhân đang được quản lý, điều trị.

Ông Đoàn Ngọc Hùng, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cho biết: Để đạt mục tiêu năm 2026, ngành y tế tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, mở rộng mạng lưới cấp phát thuốc ARV, Methadone đến tuyến cơ sở. Tăng cường quản lý, chăm sóc người nhiễm HIV tại gia đình và cộng đồng, hướng tới mục tiêu kết thúc dịch AIDS vào năm 2030.

Với sự vào cuộc của chính quyền các cấp, ngành chuyên môn cùng mô hình cộng đồng hiệu quả, hành trình đẩy lùi HIV/AIDS tại Điện Biên đang từng bước đạt được kết quả tích cực. Quan trọng hơn, đó còn là hành trình xóa bỏ kỳ thị, mở ra cơ hội để người nhiễm HIV được sống, làm việc và cống hiến như những công dân bình thường trong xã hội.

Bài, ảnh: Minh Thảo