ĐBP - Những năm gần đây, cùng với xây dựng nông thôn mới, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đã chủ động triển khai các mô hình “Thắp sáng đường quê”, “Thắp sáng vùng biên” theo hướng xã hội hóa. Các công trình được hình thành từ sự chung tay của chính quyền, đoàn thể, doanh nghiệp và người dân. Từ những tuyến đường trung tâm đến các ngõ nhỏ thôn, bản, hệ thống chiếu sáng từng bước được nhân rộng, nhất là ở vùng cao, vùng biên giới.
Hệ thống chiếu sáng ngoài phục vụ nhu cầu đi lại còn góp phần đảm bảo an ninh trật tự, thay đổi nếp sinh hoạt, tạo không gian sinh hoạt cộng đồng lành mạnh. Từ hiệu quả bước đầu, nhiều địa phương đã chủ động nhân rộng mô hình, coi đây là phần việc thiết thực, phù hợp với điều kiện nông thôn miền núi. Tại xã Thanh Yên, đầu năm 2026, người dân thôn Thanh Hà đã hoàn thành công trình “Thắp sáng đường quê” trong niềm phấn khởi. 43 bóng đèn năng lượng mặt trời được lắp đặt dọc gần 2km đường chính và các ngõ nhỏ, phục vụ 133 hộ dân của thôn.
Từ khi hệ thống chiếu sáng được đưa vào sử dụng, sinh hoạt buổi tối của thôn có thêm nhiều thay đổi. Trẻ nhỏ tung tăng vui chơi; người lớn đi bộ, tập thể dục, dạo quanh xóm chuyện trò rôm rả. Không khí trong thôn vì thế cũng trở nên nhộn nhịp hơn vào mỗi tối. Công trình do thôn phối hợp với Hội Cựu chiến binh xã triển khai, tổng kinh phí hơn 70 triệu đồng; trong đó người dân đóng góp 49 triệu đồng, phần còn lại do doanh nghiệp và các mạnh thường quân hỗ trợ.
Anh Nguyễn Văn Toàn, Trưởng thôn Thanh Hà cho biết: Ban đầu khi bàn bạc triển khai, người dân còn băn khoăn về chi phí và chất lượng thiết bị. Tuy nhiên, khi được Hội Cựu chiến binh đồng hành hỗ trợ, kết nối với đơn vị cung cấp uy tín, đồng thời tham gia giám sát nên bà con yên tâm, thống nhất cao trong quá trình triển khai.
Hiện nay toàn xã Thanh Yên đã có 5 công trình thắp sáng đường quê, mỗi công trình từ 30 bóng đèn trở lên, đều được thực hiện từ nguồn xã hội hóa.
Các công trình thắp sáng được xã Sam Mứn quan tâm thực hiện, mở rộng gắn với mục tiêu đảm bảo an ninh trật tự và cải thiện đời sống người dân. Đặc biệt từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã đã chủ động kết nối nhiều nguồn lực để đầu tư hệ thống chiếu sáng cho các bản vùng biên trên địa bàn. Riêng tại khu vực Na Ư, 6/6 bản đã được “phủ sóng” mô hình “Thắp sáng vùng biên”. Mỗi bản lắp đặt 15 bóng đèn năng lượng mặt trời. Mới đây nhất, ngay đầu tháng 4, hai bản Na Láy và Púng Bửa, công trình đã được khánh thành, đưa vào sử dụng. Các mô hình này tại vùng biên giới Na Ư được UBND xã kết nối từ nguồn hỗ trợ thiện nguyện ngoài địa bàn, kết hợp với sự tham gia của các lực lượng tại chỗ trong quá trình lắp đặt, hoàn thiện. Còn tại khu vực Pom Lót trước đây, khoảng 85% đường làng, ngõ xóm của 14 thôn, bản đã có hệ thống chiếu sáng bằng điện lưới, vận hành theo hình thức người dân đóng góp tiền điện hàng tháng.
Tại bản Na Ư, tuyến đường dài hơn 1km dẫn vào khu dân cư tập trung của bản đã được thắp sáng từ giữa tháng 1/2026. Công trình được triển khai với sự tham gia của nhiều lực lượng: Chính quyền xã kết nối nguồn thiết bị, Trường PTDTBT TH&THCS Na Ư huy động kinh phí gia công cột đèn, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Tây Trang cùng người dân đóng góp ngày công lắp đặt. Sự phối hợp này giúp công trình hoàn thành trong thời gian ngắn, tiết kiệm chi phí và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng. Ông Ly A Pó, người dân bản Na Ư chia sẻ: “Từ khi có đèn chiếu sáng, việc đi lại buổi tối thuận tiện hơn, bà con yên tâm hơn khi có việc về muộn. Các hoạt động vui chơi, giải trí, sinh hoạt văn hóa vào buổi tối cũng diễn ra thường xuyên hơn; tình hình an ninh trật tự được giữ ổn định”.
Ông Lê Ngọc Hoàn, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: “Tùy điều kiện từng địa bàn mà chúng tôi lựa chọn giải pháp phù hợp. Ở các bản vùng cao, địa hình phức tạp, đời sống người dân còn nhiều khó khăn thì ưu tiên kết nối thiện nguyện, lắp đặt đèn năng lượng mặt trời, vừa thuận tiện, vừa giảm chi phí vận hành. Các thôn, bản trung tâm, điều kiện thuận lợi hơn thì khuyến khích, vận động người dân đóng góp lắp đặt các bóng đèn điện chiếu sáng đường làng, ngõ xóm, đáp ứng nhu cầu nhân dân”.
Bên cạnh đó, những tuyến đường có hệ thống chiếu sáng giúp hạn chế nguy cơ mất an ninh trật tự, đồng thời tạo điều kiện để các hoạt động văn hóa, thể thao, giao lưu trong cộng đồng được duy trì đều đặn hơn. Với nhiều lợi ích thiết thực, các hoạt động “Thắp sáng đường quê” đang được triển khai ở nhiều địa phương, với cách làm linh hoạt, huy động đa dạng nguồn lực. Ngoài sự đóng góp của người dân, nhiều công trình được thực hiện từ nguồn xã hội hóa, vận động doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân thiện nguyện trong và ngoài địa bàn hỗ trợ. Cấp ủy, chính quyền các xã, các tổ chức đoàn thể như hội cựu chiến binh, hội phụ nữ... đặc biệt là đoàn thanh niên các cấp đã phát huy vai trò nòng cốt trong vận động, kết nối nguồn lực và trực tiếp tham gia thi công, lắp đặt. Không ít công trình mang dấu ấn của tuổi trẻ, từ khâu khảo sát, vận chuyển vật tư đến dựng cột, lắp đèn, qua đó góp phần lan tỏa tinh thần xung kích vì cộng đồng.
Trong bối cảnh Điện Biên tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới, việc nhân rộng mô hình “Thắp sáng đường quê” là hướng đi phù hợp, có thể triển khai rộng khắp. Không đòi hỏi nguồn lực lớn nhưng mang lại hiệu quả rõ ràng, những công trình này đang từng bước hoàn thiện hạ tầng, cải thiện đời sống người dân. Khi mỗi tuyến đường được thắp lên, không gian sinh hoạt được mở ra, đời sống cộng đồng thêm gắn kết, tạo nền tảng cho phát triển bền vững ở vùng đất biên cương.