Gia đình anh Lò Văn Thoan gồm 4 người đang sống trong căn lán rộng khoảng 20m² dựng tạm trên phần đất mượn của người thân. Nhớ lại đêm mưa kinh hoàng rạng sáng ngày 1/8/2025, anh Thoan vẫn chưa hết bàng hoàng. “Khoảng gần sáng, trời mưa rất to, tôi thấy phía sau nhà có hiện tượng đất đá sạt xuống nên cầm đèn pin ra soi. Thấy đất đá đổ xuống mạnh hơn, tôi vội chạy vào gọi vợ. Hai vợ chồng vừa kịp bế con chạy ra ngoài thì đất đá đã tràn vào làm đổ tường, gãy cả giường ngủ. Chỉ chậm vài phút thôi, hậu quả sẽ rất khó lường”, anh Thoan kể.
Sau nhiều năm lao động, tích góp và vay thêm 150 triệu đồng từ ngân hàng, vợ chồng anh mới có gần 300 triệu đồng để xây căn nhà kiên cố rộng 125m². Giữa năm 2025, ngôi nhà vừa hoàn thiện phần thô, chuẩn bị sơn thì bị đất đá vùi lấp, cuốn trôi toàn bộ công sức của hai vợ chồng.
Gần một năm qua, gia đình anh Thoan phải sống trong căn lán tạm chật hẹp. Những ngày nắng còn đỡ, mỗi khi mưa xuống, cả nhà lại thấp thỏm không yên. Anh Thoan tâm sự: “Giờ nhà không có, lại thêm khoản nợ ngân hàng. Chỉ mong Nhà nước sớm bố trí khu tái định cư để gia đình có chỗ ở ổn định, yên tâm làm ăn, trả nợ. Tôi đi làm xa cũng không yên lòng vì vợ con ở nhà không có chỗ ở chắc chắn”.
Không riêng gia đình anh Thoan, hàng chục hộ dân ở bản Bắng Chộc đang sống trong tâm trạng thấp thỏm trước mùa mưa tới. Cách đó không xa, trong căn nhà cấp 4 rộng chưa đầy 100m² của anh Lò Văn Đức, 3 hộ gia đình với 6 nhân khẩu đang cùng sinh hoạt dưới một mái nhà. Đó là gia đình chị Lò Thị Buốn (3 nhân khẩu), anh Bạc Cầm Bảo (2 nhân khẩu) và bà Lò Thị Mưu. Không gian chật hẹp, khu bếp được căng bạt dựng thêm ngoài sân. Những người ở đây góp tiền thuê nhà 500 nghìn đồng mỗi tháng, đồng thời góp gạo, nấu ăn chung như một gia đình.
Trước đây có tới 5 hộ cùng sống chung, nhưng 2 hộ đã tách ra dựng lán tạm và làm nhà riêng cách đây vài tháng. Cuộc sống tạm bợ ấy đã kéo dài gần một năm nay. Dù thiếu thốn đủ bề, song điều khiến những người dân nơi đây lo lắng nhất không phải là sự chật chội, mà là mùa mưa năm nay đang đến gần trong khi nơi ở mới vẫn chưa được bố trí.
Gia đình anh Lò Văn Sáng, một trong những hộ thuộc diện phải di dời, chia sẻ: “Mùa mưa sắp đến rồi, bà con rất lo. Nước lũ năm ngoái dâng cao ngập vào nhà, ai cũng hoang mang. Chúng tôi mong sớm có khu tái định cư trước mùa mưa này để yên tâm ổn định cuộc sống và sản xuất”.
Chị Lò Thị Hiêng, Bí thư Chi bộ bản Bắng Chộc cho biết: Bản hiện có 42 hộ dân, trong đó 21 hộ bị ảnh hưởng bởi trận thiên tai xảy ra ngày 1/8/2025. Từ sau trận lũ đến nay, cuộc sống của bà con gặp rất nhiều khó khăn. Có hộ dựng lán tạm, có hộ đi thuê nhà; người già, trẻ nhỏ phải sống trong điều kiện thiếu thốn. Điều bà con mong mỏi nhất lúc này là sớm có nơi tái định cư trước mùa mưa để ổn định cuộc sống”.
Qua rà soát, ngoài 21 hộ dân ở bản Bắng Chộc, trên địa bàn xã Na Son hiện còn hơn 50 hộ dân đang sinh sống tại khu vực có nguy cơ sạt lở cao, cần được bố trí, sắp xếp ổn định dân cư. Ông Nguyễn Thanh Lâm, Phó Chủ tịch UBND xã Na Son cho biết: “Địa phương đã nhiều lần kiểm tra, rà soát các điểm có nguy cơ mất an toàn và báo cáo cấp trên để đề xuất phương án bố trí ổn định dân cư”.
Đối với bản Bắng Chộc, xã Na Son đã đề xuất UBND tỉnh xây dựng khu tái định cư tập trung cho 21 hộ với 72 nhân khẩu. Khu tái định cư có diện tích khoảng 1,5ha, bố trí hệ thống đường giao thông, điện, nước sinh hoạt, nhà văn hóa và công trình thủy lợi. Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 15 tỷ đồng. Địa phương cũng đề xuất xây dựng khu tái định cư cho 30 hộ dân với 147 nhân khẩu ở bản Tìa Ló, với tổng kinh phí khoảng 35 tỷ đồng.
Mùa mưa năm 2026 đã cận kề. Trong những căn lán tạm bợ, hàng chục hộ dân ở Na Son vẫn từng ngày mong ngóng một nơi ở mới an toàn để sớm chấm dứt cảnh sống thấp thỏm, lo âu kéo dài suốt gần một năm qua. Việc sớm triển khai các dự án bố trí, sắp xếp dân cư vùng thiên tai giúp người dân có nơi ở an toàn; đồng thời tạo điều kiện để bà con ổn định cuộc sống, phát triển sản xuất, từng bước khắc phục hậu quả do thiên tai gây ra.