Theo quy định tại Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, từ ngày 1/7/2026, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m trên ô tô, người lái xe không được bố trí trẻ ngồi cùng hàng ghế với người điều khiển, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế. Đồng thời, người điều khiển phương tiện có trách nhiệm sử dụng hoặc hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em.
Đáng chú ý, quy định bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn chỉ áp dụng đối với ô tô cá nhân. Các phương tiện kinh doanh vận tải hành khách như taxi, xe công nghệ, xe khách không bắt buộc phải lắp đặt thiết bị này khi chở trẻ em.
Không sử dụng ghế an toàn có thể bị phạt đến 1 triệu đồng
Theo Điều 6 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, từ ngày 1/7/2026, người điều khiển ô tô chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế) hoặc không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em sẽ bị xử phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.
Thiết bị an toàn không chỉ là một chiếc ghế
Nhiều người vẫn quen gọi chung là "ghế trẻ em", tuy nhiên theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT, thiết bị an toàn cho trẻ em có phạm vi rộng hơn.
Theo quy chuẩn này, thiết bị an toàn cho trẻ em là thiết bị có khả năng bảo đảm an toàn cho trẻ ở tư thế ngồi hoặc nằm trên ô tô, được thiết kế nhằm giảm nguy cơ chấn thương khi xảy ra va chạm hoặc khi xe giảm tốc đột ngột bằng cách hạn chế sự di chuyển của cơ thể trẻ.
Thiết bị an toàn bao gồm Hệ thống ghế trẻ em (CRS - Child Restraint System) và Hệ thống ghế trẻ em nâng cao (ECRS - Enhanced Child Restraint System).
Trong đó, Hệ thống ghế trẻ em CRS là tổ hợp gồm ghế, dây đai, khóa an toàn, các thiết bị điều chỉnh cùng các phụ kiện như nôi hoặc tấm chắn va chạm, được thiết kế để lắp đặt chắc chắn lên ô tô.
Hệ thống ghế trẻ em CRS được chia thành 5 nhóm theo cân nặng của trẻ em, cụ thể:
Nhóm 0: Dành cho trẻ em có cân nặng dưới 10 kg
Nhóm 0+: Dành cho trẻ em có cân nặng dưới 13 kg
Nhóm I: Dành cho trẻ em có cân nặng từ 9 kg đến 18 kg
Nhóm II: Dành cho trẻ em có cân nặng từ 15 kg đến 25 kg
Nhóm III: Dành cho trẻ em có cân nặng từ 22 kg đến 36 kg
Hệ thống ghế trẻ em CRS phân thành 4 loại:
Loại phổ thông (Universal): Lắp ở hầu hết các vị trí ghế ngồi trên xe
Loại hạn chế (Restricted): Lắp ở các vị trí ghế ngồi dành cho loại phương tiện cụ thể được nhà sản xuất ghế hoặc nhà sản xuất xe quy định
Loại bán phổ thông (Semi-universal): Không quy định
Loại dành cho xe đặc biệt (Specific vehicle): Dùng trong các trường hợp dành cho các xe đặc biệt; dành cho các xe được lắp sẵn Hệ thống ghế trẻ em CRS
Còn Hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS bao gồm hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX toàn diện (i-Size) và hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX "dành cho xe đặc biệt". (ISOFIX là hệ thống giữ cố định thiết bị an toàn cho trẻ em lên ô tô bằng 2 neo cố định trên xe và 2 cơ cấu khóa tương ứng trên thiết bị an toàn cho trẻ em kết hợp với cơ cấu chống xoay (lật); còn ISOFIX toàn diện là hệ thống ISOFIX và dây buộc trên cùng hoặc chân đỡ để chống xoay hệ thống ghế trẻ em).
Trong đó, Hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX toàn diện (i-Size) là hệ thống ghế trẻ em phù hợp để sử dụng ở mọi vị trí ghế ngồi i-Size của ô tô.
Hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX "dành cho xe đặc biệt" là hệ thống ghế cho trẻ em được sử dụng cho loại xe đặc biệt.
Lưu ý khi lựa chọn ghế an toàn
Theo quy chuẩn QCVN 123:2024/BGTVT, thiết bị an toàn dành cho trẻ em phải phù hợp để lắp đặt trên ô tô.
Thiết bị không được cạnh sắc hoặc phần nhô gây hư hại quần áo người ngồi trong xe ô tô, hư hại vỏ bọc ghế ô tô.
Các bộ phận cứng của thiết bị an toàn cho trẻ em không lộ các cạnh sắc làm mòn dây đai tại các vị trí tiếp xúc với dây đai.
Ngoài ra, thiết bị an toàn cho trẻ em phải được thiết kế để không thể tháo các bộ phận của thiết bị hoặc không thể tháo nếu không sử dụng các dụng cụ chuyên dụng. Bất kỳ thành phần nào có thiết kế để tháo rời được nhằm bảo dưỡng hoặc điều chỉnh phải đảm bảo tránh nguy cơ lắp đặt sai và sử dụng không đúng cách.