Từ thực tiễn nhiệm vụ, nhiều sáng kiến được nghiên cứu, sáng tạo và áp dụng hiệu quả. Đó là kết tinh của trí tuệ, bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và sự tận tâm của cán bộ, chiến sĩ (Bộ CHQS tỉnh) cùng các lực lượng đang trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, để sớm đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đúng tên, tuổi, quê hương.

Thắp lên niềm hy vọng

Ông Nguyễn Thao Hùng (TP. Hà Nội) có chú ruột là liệt sĩ Nguyễn Viết Nhượng (sinh năm 1925), nhập ngũ tháng 8/1945 và anh dũng hy sinh vào tháng 3/1954 trên chiến trường Điện Biên Phủ. Hơn 20 năm qua, hành trình tìm lại thông tin người thân của gia đình ông chưa từng ngơi nghỉ. Từ năm 2003, các thành viên trong gia đình nhiều lần trở lại Điện Biên, đi qua hầu hết các nghĩa trang liệt sĩ, với niềm mong mỏi lớn nhất là tìm được nơi yên nghỉ của người thân. Mỗi chuyến đi đều mang theo hy vọng, nhưng rồi đành lặng lẽ trở về khi chưa có thêm thông tin mới. Nhưng nay, Chiến dịch 500 ngày đêm được triển khai khẩn trương, đã thắp lên hy vọng mới cho gia đình.

Giữa các phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Độc Lập (xã Thanh Nưa), đứng từ xa, ông Hùng lặng lẽ dõi theo các cán bộ, chiến sĩ đang thực hiện nhiệm vụ. Ngoài trời, cơn mưa tháng Bảy rơi vẫn nặng hạt, nhưng công việc chưa phút giây ngừng nghỉ. Chứng kiến từng thao tác được thực hiện bằng sự cẩn trọng và trách nhiệm, ông càng thêm hy vọng danh tính của người thân sớm được xác định, khép lại hành trình mòn mỏi đi tìm người thân.

Phục vụ công tác giám định, đối sánh, gia đình ông Hùng đã hoàn tất quy trình, thủ tục lấy mẫu ADN. Gia đình hy vọng liệt sĩ Nguyễn Viết Nhượng sẽ nằm trong số những phần mộ chưa xác định được danh tính và có cơ hội đón ông trở về với đúng tên tuổi sau hơn bảy thập kỷ. Ông Nguyễn Thao Hùng xúc động chia sẻ: "Chúng tôi biết ơn những người đang thực hiện nhiệm vụ. Nhìn các anh làm việc cẩn trọng với từng phần mộ, gia đình càng tin rằng sẽ có ngày tìm được chú tôi. Cũng mong rằng các liệt sĩ khác cũng sẽ được trở về với đúng tên, tuổi của mình".

Sáng kiến từ thực tiễn  

Từ yêu cầu hoàn nguyên hàng nghìn phần mộ trong thời gian ngắn, nhưng vẫn bảo đảm độ chính xác và tính thẩm mỹ, Trung tá Nguyễn Văn Ngọc, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh đã nghiên cứu, chế tạo máy mòi đá phục vụ Chiến dịch 500 ngày đêm. Nhờ đó, thời gian hoàn nguyên mỗi phần mộ được rút từ hơn 1 giờ xuống còn khoảng 3 đến 5 phút; đồng thời vẫn bảo đảm nguyên trạng, thẩm mỹ và sự tôn nghiêm của phần mộ liệt sĩ.

"Được trực tiếp tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm là niềm vinh dự, tự hảo của bản thân. Chúng tôi, những người lính luôn trăn trở làm thế nào để công việc nhanh hơn, hiệu quả hơn, nhưng vẫn bảo đảm tuyệt đối quy trình kỹ thuật và sự tôn nghiêm cho nơi yên nghỉ của các anh hùng liệt sĩ. Chúng tôi luôn coi đó trách nhiệm và tình cảm của những người lính hôm nay, đối với những anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc" – Trung tá Nguyễn Văn Ngọc cho hay.

Sau sáng kiến máy mòi đá, nhiều thiết bị phục vụ Chiến dịch tiếp tục được cải tiến ra đời. Trong đó, ba lăng xích hỗ trợ nâng nắp mộ đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Với trọng lượng mỗi nắp mộ từ 300 đến 350kg, thiết bị giúp việc nâng, hạ diễn ra an toàn, giảm nhân lực và tạo điều kiện để các tổ công tác nhanh chóng tiếp cận phần hài cốt, lấy mẫu sinh phẩm, hoàn nguyên phần mộ.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Độc Lập, lối đi giữa các hàng mộ hẹp, mặt bằng không đồng đều, khiến việc lắp đặt, di chuyển thiết bị gặp nhiều trở ngại. Từ thực tế, Trung tá Đặng Xuân Hòa, Phó Chủ nhiệm Hậu cần – Kỹ thuật, Bộ CHQS tỉnh Điện Biên đã cải tiến kết cấu giá treo, kết hợp hệ thống ròng rọc và bánh lăn, giúp ba lăng xích vận hành linh hoạt hơn giữa các phần mộ. Giải pháp này rút ngắn thời gian thực hiện, giảm sức lao động, nâng cao độ an toàn trong quá trình khai quật, hoàn nguyên.

Mỗi sáng kiến đều xuất phát từ những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ: “Chúng tôi luôn tìm cách để từng thao tác được thực hiện nhanh hơn, an toàn hơn, đồng thời giữ nguyên hiện trạng phần mộ. Mỗi phần mộ tiết kiệm được vài phút, khi áp dụng trên hàng nghìn phần mộ, sẽ rút ngắn đáng kể thời gian, góp phần đẩy nhanh tiến độ Chiến dịch”.

Quyết tâm đưa Chiến dịch về đích sớm

Những ngày cuối tháng 7, mưa lớn liên tiếp trút xuống Điện Biên khiến công tác khai quật thêm nhiều trở ngại. Nhiều phần mộ ngập nước, các tổ công tác phải liên tục bơm, múc nước trước khi triển khai công việc. Không ít phần mộ đã thay đổi kết cấu sau nhiều lần tôn tạo, vị trí thực tế không trùng khớp với hồ sơ, có phần mộ lệch tâm hoặc có độ sâu khác nhau. Mỗi trường hợp đều đòi hỏi lực lượng thực hiện phải đối chiếu hồ sơ, khảo sát hiện trạng và lựa chọn phương án khai quật phù hợp để bảo đảm an toàn cho phần mộ các anh hùng liệt sĩ.

Từ những khó khăn phát sinh tại hiện trường, Trung tá Nguyễn Văn Ngọc tiếp tục nghiên cứu thiết bị hút nước cầm tay, phù hợp với không gian hẹp và những phần mộ phải đào ngang để tiếp cận vị trí lấy mẫu. Thiết bị giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý nước trong hố khai quật, tạo điều kiện để các tổ công tác nhanh chóng triển khai công đoạn tiếp theo của quy trình.

Chia sẻ về hiệu quả của các sáng kiến đang được áp dụng trong thực tiễn, Đại tá Dương Quốc Long, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Điện Biên vui mừng cho biết: “Quá trình triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đã khơi dậy tinh thần chủ động, sáng tạo của cán bộ, chiến sĩ. Từ những yêu cầu đặt ra trong thực tiễn, nhiều sáng kiến được nghiên cứu và đưa vào áp dụng ngay tại hiện trường, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, bảo đảm tiến độ, an toàn và sự tôn nghiêm trong quá trình khai quật, lấy mẫu, hoàn nguyên các phần mộ liệt sĩ. Đến hết ngày 29/7, các lực lượng đã khai quật, lấy mẫu được 2.107 phần mộ liệt sĩ. Đây là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm, sự tận tâm và quyết tâm hoàn thành chiến dịch đúng kế hoạch”.

Giữa lòng đất thiêng Điện Biên, những sáng kiến được hình thành từ thực tiễn đang góp phần đưa Chiến dịch 500 ngày đêm tiến gần mục tiêu hoàn thành công tác khai quật, lấy mẫu sinh phẩm ADN trong tháng 12/2026. Mỗi giải pháp được áp dụng là thêm một bước tiến trên hành trình tri ân xác định danh tính các anh hùng liệt sĩ. Đích đến của Chiến dịch không chỉ là hoàn thành đúng thời gian theo kế hoạch mà còn là hành trình trọn vẹn nghĩa tình, trách nhiệm của thế hệ hôm nay với những người con ưu tú của dân tộc đã anh dũng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do cho Tổ quốc.

Bài, ảnh: Bùi Quang