Tại xã Mường Mùn, trẻ em chủ yếu tham gia các hoạt động gắn với môi trường tự nhiên và đời sống gia đình. Các điểm vui chơi tự phát thường là bờ suối, ao hồ, nương đồi hoặc tận dụng sân trường, nhà văn hóa để đá bóng, đá cầu. Tuy nhiên, các điểm vui chơi của trẻ hầu hết thiếu sự giám sát của người lớn, tiềm ẩn nhiều rủi ro mất an toàn. Vào những ngày hè nắng nóng, trẻ em ở các bản gần suối thường tranh thủ giữa trưa hoặc cuối buổi chiều rủ nhau ra suối tắm. Thiếu kỹ năng bơi lội an toàn, không có người lớn đi cùng, những cuộc vui ấy có thể dẫn đến hậu quả đau lòng bất cứ lúc nào.
Em Quàng Thị Hương Giang, bản Mường Mùn 1, xã Mường Mùn chia sẻ: “Nghỉ hè ngoài thời gian phụ giúp gia đình, lúc rảnh em thường nhảy dây, đá cầu cùng các bạn trong bản”. Trong khi đó, với em Lò Văn Huy, bản Mường Mùn 1, trò chơi quen thuộc nhất mỗi dịp hè chỉ là đá bóng ở khu vực sân chung của bản.
Không riêng Mường Mùn, tại xã Na Son điều kiện vui chơi cho trẻ em cũng rất hạn chế. Khu vực trung tâm xã có một số dụng cụ thể thao đặt tại sân Trung tâm hội nghị xã để người dân tập luyện vào buổi chiều. Tuy nhiên, ở các bản xa, phần lớn trẻ nhỏ vẫn quanh quẩn với những trò chơi dân gian hoặc tự chơi ngoài tự nhiên. Hay tại xã vùng cao Xa Dung, trên địa bàn xã không có bất kỳ một điểm vui chơi nào dành cho trẻ em, hầu hết các em tự chơi ở nhà và ngoài tự nhiên như trèo cây, nghịch đất cát.
Thực tế này khiến kỳ nghỉ hè của nhiều trẻ em vùng cao trở thành khoảng thời gian thiếu sự quản lý chặt chẽ. Không ít gia đình bố mẹ đi làm nương từ sáng đến tối, để con tự trông nhau. Có trường hợp trẻ 4 - 5 tuổi đã phải trông em nhỏ vài tháng tuổi khi người lớn vắng nhà.
Hiện nay, đuối nước là nguy cơ lớn nhất đối với trẻ em trong dịp hè do thói quen tắm suối, tắm ao mà không có người lớn đi kèm hoặc thiếu kỹ năng bơi lội. Bên cạnh đó, nguy cơ tai nạn giao thông, tai nạn do trèo cây hoặc các trò chơi nguy hiểm dễ xảy ra với trẻ em.
Trước thực trạng đó, vai trò của gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương được xem là yếu tố quan trọng bảo vệ trẻ em trong dịp hè. Tại Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Na Son, ngay sau khi kết thúc năm học, nhà trường tổ chức bàn giao học sinh về gia đình, địa phương, đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương, phụ huynh ký cam kết quản lý con em trong thời gian nghỉ hè.
Thầy giáo Tường Hải Quân, Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Na Son cho biết: “Nhà trường thường xuyên tuyên truyền đến học sinh về nguy cơ đuối nước, nhắc nhở các em không chơi ở khu vực ao hồ, sông suối nguy hiểm. Cùng với đó, nhà trường lồng ghép hướng dẫn một số kỹ năng bơi lội, sơ cứu cơ bản cho học sinh”.
Cùng với tuyên truyền, nhiều xã vùng cao đang cố gắng tạo thêm sân chơi cho trẻ em thông qua hoạt động đoàn thể và xã hội hóa. Tại xã Mường Mùn, Đoàn thanh niên xã đã phối hợp với các thôn, bản tổ chức các buổi sinh hoạt hè tại bản, dạy múa hát; phối hợp tuyên truyền phòng chống đuối nước, kỹ năng sơ cứu và an toàn giao thông cho trẻ em. Đồng thời, tổ chức lắp đặt biển cảnh báo tại khu vực nước sâu, nguy hiểm.
Tuy nhiên, những hoạt động này vẫn mang tính thời điểm, quy mô nhỏ, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của trẻ em vùng cao. Điều các em cần là không gian vui chơi an toàn, lành mạnh, được duy trì thường xuyên. Ở địa bàn vùng cao hiện nay, một sân bóng nhỏ hay một khu vui chơi đơn giản cũng đã là điều xa xỉ. Cùng với khoảng cách xa trung tâm, điều kiện kinh tế khó khăn khiến nhiều gia đình không đủ khả năng cho con tham gia các lớp kỹ năng hay hoạt động ngoại khóa như trẻ em khu vực thành thị.
Để giảm thiểu nguy cơ tai nạn thương tích, đuối nước ở trẻ em vùng cao, bên cạnh sự vào cuộc của gia đình và nhà trường, rất cần sự quan tâm đầu tư của địa phương trong xây dựng sân chơi cộng đồng, tổ chức hoạt động hè phù hợp với điều kiện từng bản. Khi trẻ em có nơi vui chơi an toàn, có người hướng dẫn và đồng hành, mùa hè mới thực sự trở thành khoảng thời gian ý nghĩa đối với các em.