Với đặc thù trên 80% dân số là người dân tộc thiểu số (DTTS), tỉnh Điện Biên từng gặp nhiều khó khăn trong thực hiện bình đẳng giới do ảnh hưởng của phong tục, tập quán lạc hậu. Xác định bình đẳng giới là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp cụ thể. Nhờ lồng ghép hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia với chính sách hỗ trợ sinh kế và nâng cao dân trí, nhận thức của người dân đã chuyển biến rõ rệt; khoảng cách giới từng bước thu hẹp, mở ra không gian phát triển toàn diện cho phụ nữ và trẻ em gái.
Thực tế tại nhiều địa bàn vùng cao cho thấy, định kiến giới cùng các hủ tục như tảo hôn, hôn nhân cận huyết hay quan niệm “trọng nam khinh nữ” từng là rào cản kìm hãm sự tiến bộ của phụ nữ và trẻ em gái. Việc học tập của trẻ em gái thường bị xem nhẹ; tình trạng bỏ học sớm để lập gia đình hoặc tham gia lao động diễn ra khá phổ biến. Quyền quyết định công việc lớn trong gia đình và xã hội, phần lớn thuộc về nam giới.
Để tháo gỡ những rào cản bình đẳng giới, tỉnh Điện Biên xác định thay đổi nhận thức từ cơ sở là khâu đột phá. Dự án 8 “Thúc đẩy bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em” thuộc chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, đã tạo ra chuỗi hoạt động trực tiếp đến thôn, bản, từng hộ gia đình.
Phương thức truyền thông được đổi mới theo hướng kiên trì, thực chất, tránh hình thức. Toàn tỉnh duy trì hoạt động 540 tổ truyền thông cộng đồng, với gần 4.800 thành viên, 50 mô hình “Địa chỉ tin cậy” và 96 câu lạc bộ “Thủ lĩnh của sự thay đổi”. Ngoài ra, thực hiện Đề án 938 “Tuyên truyền, giáo dục, vận động, hỗ trợ phụ nữ tham gia giải quyết một số vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ giai đoạn 2017 - 2027”, toàn tỉnh đã xây dựng, duy trì gần 240 mô hình hỗ trợ phụ nữ tham gia giải quyết các vấn đề xã hội. Các mô hình đều có khả năng vận dụng linh hoạt ngôn ngữ, phong tục bản địa và vai trò của lực lượng nòng cốt tại chỗ.
Bản Huổi Ho (xã Mường Pồn) có 44 hộ đồng bào Mông sinh sống. Tổ truyền thông cộng đồng được thành lập từ năm 2022 với sự tham gia của bí thư chi bộ, trưởng bản, người có uy tín đã đi từng ngõ, gõ từng nhà, dùng chính tiếng nói của dân tộc mình để giải thích về hệ lụy của tảo hôn và tầm quan trọng của việc học tập. Với sự tiên phong của nam giới trong chia sẻ việc nhà, tôn trọng ý kiến của phụ nữ đã tạo hiệu ứng tích cực. Thời điểm này, bản Huổi Ho đã xóa bỏ hoàn toàn tình trạng tảo hôn, 100% trẻ em gái trong độ tuổi được đến trường. Sự thay đổi trong nhận thức của phụ huynh đã trực tiếp khai thông con đường học tập cho học sinh nữ DTTS. Nhiều em không chỉ hoàn thành chương trình phổ thông mà còn khẳng định năng lực qua các kỳ thi chọn học sinh giỏi và tốt nghiệp THPT.
Em Thào Thị Giàng sinh ra trong gia đình thuần nông tại xã Sính Phình, là trường hợp tiêu biểu cho sự chuyển biến trong nhận thức về cơ hội học tập của trẻ em gái vùng cao. Với sự tiếp sức của gia đình và cộng đồng, Giàng đã nỗ lực học tập, đạt nhiều thành tích và xây dựng ước mơ trên con đường lĩnh hội tri thức. Em có 2 năm liên tiếp đạt giải Ba kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh môn Địa lý. Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa qua, Giàng đạt 25,5 điểm và đăng ký nguyện vọng vào chuyên ngành tiếng Trung của Trường Đại học Ngoại ngữ - ĐHQG Hà Nội.
Đánh giá về công tác bình đẳng giới trên địa bàn tỉnh, ông Lê Đình Tuyên, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, Giám đốc Dự án “Hỗ trợ nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó với bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới tại tỉnh Điện Biên” khẳng định: “Thời gian qua, công tác bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ luôn được Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh quan tâm chỉ đạo sát sao. Việc thu hẹp khoảng cách giới không chỉ dừng lại ở các hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ sinh kế ở cơ sở mà đã được nâng tầm thành chiến lược trong công tác cán bộ. Tỷ lệ nữ tham gia cấp ủy, đại biểu HĐND các cấp và nắm giữ vị trí lãnh đạo, quản lý tại các cơ quan, đơn vị, địa phương trong tỉnh liên tục tăng qua các nhiệm kỳ. Đây chính là minh chứng rõ nét cho sự bình đẳng về cơ hội phát triển, khẳng định năng lực, đóng góp quan trọng của phụ nữ vào sự nghiệp phát triển chung của tỉnh”.