Những năm gần đây, cùng với việc thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, các trường THPT trên địa bàn tỉnh đã chủ động xây dựng kế hoạch hướng nghiệp phù hợp với điều kiện thực tế. Nội dung tư vấn ngoài giới thiệu ngành nghề còn giúp học sinh hiểu rõ bản thân, nhận diện năng lực, sở thích, tính cách và định hướng giá trị cá nhân. Từ đó, các em có cơ sở lựa chọn đúng đắn, tránh tình trạng chọn nghề theo cảm tính hoặc chạy theo xu hướng.
Năm học 2025 - 2026, Trường THPT Thanh Nưa có 14 lớp với tổng số 575 học sinh, trong đó khối 12 có 153 em. Xác định đây là giai đoạn mang tính bước ngoặt đối với mỗi học sinh, nhà trường đã xây dựng kế hoạch hướng nghiệp chi tiết, lồng ghép vào nhiều hoạt động giáo dục khác nhau. Mục tiêu cụ thể được nhà trường đặt ra trong năm học là có trên 30% học sinh tiếp tục theo học chương trình đào tạo chuyên nghiệp, trong đó hơn 20% trúng tuyển đại học.
Để đạt mục tiêu đề ra, nhà trường triển khai đa dạng hình thức tư vấn hướng nghiệp như tổ chức hoạt động trải nghiệm, lồng ghép trong chương trình dạy học 2 buổi/ngày, đẩy mạnh giáo dục STEM và phát triển năng lực số. Qua đó, học sinh được tiếp cận kiến thức gắn với thực tiễn, đồng thời có cơ hội trải nghiệm, khám phá sở thích và khả năng của bản thân trong nhiều lĩnh vực.
Đặc biệt, trong giai đoạn ôn thi tốt nghiệp THPT, công tác tư vấn hướng nghiệp được tăng cường. Bên cạnh việc hỗ trợ về kiến thức, thầy cô giúp học sinh ổn định tâm lý, giảm áp lực thi cử, đồng thời đưa ra những định hướng phù hợp với từng đối tượng cụ thể.
Thầy giáo Nguyễn Thành Long, Hiệu trưởng Trường THPT Thanh Nưa cho biết: “Nhà trường xác định hướng nghiệp là nhiệm vụ xuyên suốt trong quá trình giáo dục. Chúng tôi chú trọng giúp học sinh hiểu rõ năng lực bản thân, nắm bắt nhu cầu xã hội để lựa chọn con đường phù hợp, tránh tình trạng học theo phong trào hoặc thiếu căn cứ”.
Nhà trường tăng cường phối hợp với gia đình học sinh, coi đó là yếu tố quan trọng trong việc định hướng nghề nghiệp. Giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò cầu nối, thường xuyên trao đổi với phụ huynh để nắm bắt nguyện vọng, điều kiện và định hướng tương lai của học sinh. Trên cơ sở đó, việc phân hóa đối tượng được thực hiện rõ ràng: Nhóm học sinh có định hướng vào đại học được tư vấn về tổ hợp môn, ngành học và cơ hội việc làm; nhóm học nghề hoặc tham gia thị trường lao động sớm được định hướng lựa chọn thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tế.
Em Lò Thị Bảo Ngân, học sinh lớp 12C1 Trường THPT Thanh Nưa chia sẻ: “Trước đây em khá lo lắng vì chưa biết chọn ngành gì. Sau khi tham gia các buổi tư vấn hướng nghiệp, em hiểu rõ hơn về bản thân và đã xác định được hướng đi phù hợp. Điều đó giúp em tự tin hơn rất nhiều”.
Không riêng Trường THPT Thanh Nưa, công tác hướng nghiệp được các trường THPT trên địa bàn tỉnh triển khai đồng bộ. Năm học 2025 - 2026 Trường THPT Tuần Giáo có 989 học sinh, trong đó 301 học sinh lớp 12. Nhà trường đã tổ chức chương trình ngoại khóa với chủ đề “Hiểu bản thân để chọn nghề phù hợp” dành cho học sinh khối 12. Thông qua chương trình, học sinh tiếp cận thông tin về xu hướng nghề nghiệp, khám phá sở thích, năng lực cá nhân và học cách xây dựng kế hoạch nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp THPT.
Thầy giáo Nguyễn Anh Quân, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Tuần Giáo cho biết: “Chúng tôi tập trung giúp học sinh nhận diện bản thân và tiếp cận thông tin thị trường lao động một cách thực tế. Khi các em hiểu mình muốn gì, phù hợp với lĩnh vực nào, việc lựa chọn nghề nghiệp sẽ chính xác và bền vững hơn”.
Hiện toàn tỉnh có 33 trường THPT với hơn 6.700 học sinh lớp 12. Trên cơ sở đó, các trường chủ động rà soát, đánh giá năng lực từng học sinh để xây dựng kế hoạch ôn tập và định hướng phù hợp. Công tác hướng nghiệp được triển khai theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 với nhiều điểm đổi mới cả về nội dung và phương pháp. Đáng chú ý, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp đã trở thành nội dung bắt buộc ở cấp THPT, với thời lượng 105 tiết mỗi năm học. Nội dung hướng nghiệp được bố trí chính thức trong thời khóa biểu và có giáo viên phụ trách như các môn học khác. Điều này thể hiện rõ sự quan tâm và đầu tư của ngành giáo dục đối với công tác hướng nghiệp.
Ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh chỉ đạo các trường học lựa chọn đội ngũ giáo viên có chuyên môn vững vàng, giàu kinh nghiệm để đảm nhận nhiệm vụ giáo dục hướng nghiệp. Đồng thời tăng cường phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp cung cấp thông tin thực tế về nhu cầu nhân lực và cơ hội việc làm.
Đồng hành cùng đơn vị trường học, Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh tích cực tổ chức hoạt động tư vấn, định hướng nghề nghiệp và hội chợ việc làm. Riêng năm 2025, khoảng 3.600 học sinh, sinh viên đã tham gia hoạt động tư vấn, hướng nghiệp và hội chợ việc làm, trong đó có 3.400 học sinh THPT. Đây là cơ hội để các em tiếp cận trực tiếp với thông tin tuyển dụng, nhu cầu lao động và đào tạo nghề.
Công tác tư vấn hướng nghiệp cho học sinh THPT đang từng bước đi vào chiều sâu, gắn với thực tiễn và nhu cầu xã hội. Từ việc đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục đến tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và tổ chức xã hội, tất cả đều hướng tới mục tiêu giúp học sinh lựa chọn đúng ngành nghề, hướng đi trong tương lai.