Khi cái lạnh giá của sương sớm cuối đông nơi bản làng vùng cao dần bị xua đi bởi nắng ấm mùa xuân, đồng bào các dân tộc vùng cao lại nhộn nhịp sắm sửa, chỉnh trang đón năm mới. Trên những nếp nhà truyền thống, từng làn khói phảng phất hương thơm thịt gác bếp lan tỏa khắp bản làng.

Từ lâu, thịt gác bếp là món ăn đậm chất truyền thống của đồng bào các dân tộc Tây Bắc. Trước kia, lối sống chủ yếu là tự cung tự cấp, đường sá và điều kiện kinh tế khó khăn dẫn đến việc bảo quản, tích trữ thực phẩm tươi sống không được lâu. Thịt gác bếp là minh chứng cho sự thích ứng linh hoạt, sáng tạo của đồng bào vùng cao.

Để có thể làm thịt gác bếp, người dân sử dụng những tảng thịt tươi ngon, nguyên thớ, có thể là thịt bò, trâu, lợn, sau đó tiến hành tẩm ướp gia vị hơn hai tiếng rồi bắt đầu sấy thịt. Tùy từng loại thịt, thời gian sấy có thể kéo dài hơn một ngày, trung bình 3kg thịt tươi cho ra hơn 1kg thịt thành phẩm.

Cùng với sự phát triển, thịt gác bếp đã trở thành một loại hàng hóa, thức quà đậm vị núi rừng, góp phần tăng thu nhập cho người dân. Tùy từng thời điểm và loại thịt (lợn, trâu, bò), thịt gác bếp sẽ có giá khác nhau, dao động từ 450.000 đồng đến 900.000 đồng/kg.

Mỗi dân tộc đều có cách làm, chế biến thịt gác bếp khác nhau tạo hương vị riêng. Có thể kể đến như: Thịt lợn, thịt trâu gác bếp đượm vị mắc khén của dân tộc Thái; thịt ba chỉ đậm vị muối, béo ngậy của dân tộc Mông; hay cách tẩm ướp giản dị, giữ vị ngọt tự nhiên của dân tộc Dao…

Những ngày cuối năm ở vùng cao, không khí mùa xuân rộn ràng quyện hương thịt gác bếp lan tỏa khắp bản làng, làm nên nét mộc mạc, đặc trưng của núi rừng.