ĐBP - Công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh thời gian qua có nhiều chuyển biến tích cực, nhất là quản lý và xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Từ chỗ thu gom manh mún, các địa phương chuyển hướng sang “xử lý từ nguồn”, xác định đây là giải pháp trọng tâm xây dựng môi trường xanh, sạch, bền vững.
UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 08/2024/QĐ-UBND về quản lý chất thải rắn, có hiệu lực từ đầu năm 2025, Kế hoạch số 2957/KH-UBND về phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn. Với mục tiêu hướng tới hết năm 2025 có 100% xã, phường trên địa bàn tỉnh thực hiện phân loại rác tại nguồn. Đây là bước chuyển lớn, đưa Điện Biên đi theo hướng quản lý chất thải hiện đại, phù hợp với yêu cầu phát triển xanh. Theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến giữa năm 2025, gần 90% số xã trên địa bàn có tổ thu gom rác thải sinh hoạt.
Nếu như trước đây việc xử lý rác thải ở vùng nông thôn phụ thuộc vào các đợt ra quân của chính quyền, thì nay, ở nhiều nơi người dân đã chủ động phân loại rác. Tại bản Phăng 1, xã Mường Phăng, công tác tổng vệ sinh được duy trì đều đặn mỗi tháng hai lần, giao cho hội phụ nữ phụ trách. Các loại rác có thể tái chế được người dân phân loại, thu gom riêng; rác hữu cơ đem ủ làm phân bón cho cây trồng. Mô hình này đang được nhân rộng ra nhiều bản khác trong xã.
Ông Lường Văn Đại, Trưởng bản Phăng 1 cho biết: Cả bản tổ chức tổng vệ sinh mỗi tháng hai lần, do Hội Phụ nữ đảm nhiệm. Các hộ dân đều tự giác, có ý thức giữ môi trường sạch sẽ hàng ngày. Rác tái chế được thì thu gom riêng để tái chế, còn lại gom tập trung.
Ông Trịnh Doãn Hoàng, Trưởng phòng Kinh tế xã Mường Phăng cho biết: Với địa bàn rộng từ 3 xã sáp nhập, việc giữ gìn vệ sinh môi trường là thách thức. Song với sự chỉ đạo sát sao và tuyên truyền liên tục, người dân đã hình thành thói quen dọn vệ sinh định kỳ, phân loại rác ngay tại hộ. Xã xác định công tác vệ sinh môi trường là tiêu chí quan trọng để phát triển du lịch sinh thái, thu hút khách đến với Mường Phăng.
Năm 2024 Hội Nông dân tỉnh triển khai mô hình thí điểm thu gom, phân loại, xử lý rác thải hữu cơ thành phân bón tại hộ gia đình. Theo đó, Hội Nông dân tỉnh đã triển khai 6 mô hình với 360 gia đình hội viên tham gia theo phương châm “Dân biết, dân bàn, dân quyết định, dân kiểm tra và dân hưởng lợi” nhằm đạt hiệu quả và tính bền vững cao. Mô hình hỗ trợ 60 thùng ủ phân hữu cơ loại 160 lít có nắp đậy, có vòi xả nước, có cửa lấy rác; hỗ trợ 120 thùng rác nhựa loại 30 lít/thùng để phân loại rác và 120kg chế phẩm sinh học ủ phân hữu cơ.
Từ khi tham gia mô hình, gia đình bà Lò Thị Hoa, bản Mển, xã Thanh Nưa được hướng dẫn cách phân loại rác và tận dụng rác thải hữu cơ ủ thành phân bón, giúp gia đình bà tạo thêm nguồn dinh dưỡng bổ sung cho cây trồng. Tuy nhiên, lợi ích lớn nhất từ mô hình mang lại là khắc phục tình trạng rác thải vứt bừa bãi, hạn chế lượng rác thải phải thu gom. Từ đó tạo môi trường sống trong lành, đảm bảo sức khỏe cho gia đình và cộng đồng.
Bà Lò Thị Hoa chia sẻ: “Cách làm này giúp môi trường xanh, sạch và tạo được nguồn phân bón giàu dinh dưỡng cho cây trồng. Nhiều tháng nay, vườn rau của gia đình tôi không dùng đến phân hóa học, nhưng lúc nào cũng xanh tốt”.
Tính đến tháng 9/2025 có 90% chất thải rắn sinh hoạt và chất thải không nguy hại trên địa bàn tỉnh đã được thu gom, xử lý đúng quy định. Tỷ lệ này tăng mạnh so với năm 2021, khi con số mới chỉ đạt gần 60%. Đặc biệt, trong Chương trình mục tiêu quốc gia Xây dựng nông thôn mới, tiêu chí môi trường đang được nhiều xã tập trung thực hiện với cách làm sáng tạo: Thành lập tổ tự quản môi trường; phong trào “ngày thứ bảy, chủ nhật xanh”; “tuyến đường không rác”, “khu dân cư tự quản vệ sinh”... góp phần tạo diện mạo mới cho nông thôn Điện Biên xanh, sạch.
Dù đạt kết quả tích cực, công tác xử lý rác thải ở Điện Biên vẫn còn không ít khó khăn. Ở khu vực nông thôn, tỷ lệ thu gom rác mới đạt khoảng 40%. Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, hướng đi “xử lý từ nguồn” là con đường duy nhất và bền vững nhất để bảo vệ môi trường. Đó là trách nhiệm của toàn xã hội, từng hộ gia đình và mỗi người dân. Khi mỗi bản, tổ dân phố đều có ý thức giữ gìn vệ sinh, địa phương có cơ chế thu gom hiệu quả, thì bài toán rác thải không còn là gánh nặng, mà trở thành nguồn nguyên liệu cho kinh tế tuần hoàn, phát triển xanh.