ĐBP - Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân đang tạo ra những bước chuyển mình mạnh mẽ tại tỉnh miền núi, biên giới Điện Biên. Bằng quyết tâm chính trị và cách làm sát thực tiễn, Điện Biên đã đổi mới tư duy từ “chữa bệnh” sang “chủ động phòng bệnh”; coi y tế cơ sở là nền tảng, y tế chuyên sâu là đột phá; vừa đưa dịch vụ y tế đến gần dân, vừa nâng cao năng lực điều trị tại chỗ - hướng tới mục tiêu mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe chất lượng, công bằng và bền vững.
Bài 1: Đưa y tế đến gần dân
Cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, Điện Biên đang chuyển hóa các mục tiêu thành những chương trình hành động thiết thực. Từ y tế cơ sở đến các bệnh viện tuyến tỉnh, những giải pháp đột phá trong nâng cao chất lượng dịch vụ và điều trị tại chỗ đang tạo tiền đề cho cuộc cách mạng chăm sóc sức khỏe toàn dân. Để mỗi người dân đều được sống lâu hơn, khỏe mạnh hơn và hạnh phúc hơn.
Thu hẹp khoảng cách chăm sóc sức khỏe
Sáng sớm một ngày cuối tuần, thời điểm diễn ra chương trình khám, tư vấn sức khỏe miễn phí toàn dân, anh Sùng A Dùa, bản Háng Trợ, xã Pu Nhi cùng người thân đến Trạm Y tế xã kiểm tra sức khỏe. Nếu trước đây gia đình anh chỉ tìm đến cơ sở y tế khi đau ốm, thì nay việc chủ động kiểm tra, theo dõi sức khỏe đã có sự thay đổi rõ rệt.
Anh Sùng A Dùa chia sẻ: Được cán bộ tuyên truyền, có chương trình khám, tư vấn miễn phí, gia đình tôi chủ động đi kiểm tra sức khỏe. Bác sĩ thăm khám, tư vấn chu đáo nên người dân được phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời.
Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW về bảo đảm công bằng, bình đẳng trong thụ hưởng dịch vụ y tế, từ ngày 25/4/2026, ngành Y tế Điện Biên triển khai Chương trình khám, tư vấn sức khỏe miễn phí trên địa bàn toàn tỉnh, định kỳ ít nhất một ngày mỗi tháng. Các đối tượng chính sách, người cao tuổi, hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật và người chưa có thẻ BHYT được ưu tiên tiếp cận dịch vụ.
Cùng với các chương trình đưa dịch vụ y tế về cơ sở, 45 trạm y tế xã, phường duy trì hoạt động khám, chữa bệnh thường xuyên, từng bước nâng chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân ngay tại địa bàn cư trú. Tại Trạm Y tế xã Sính Phình, người dân đến khám được kiểm tra các chỉ số sinh hiệu, khai thác tiền sử bệnh, tư vấn cách tự chăm sóc, theo dõi bệnh và hướng dẫn chuyển tuyến đối với những trường hợp cần điều trị chuyên sâu.
Trong 9 tháng đầu năm, Trạm Y tế xã Sính Phình đã thực hiện hơn 15.500 lượt khám, chữa bệnh và cấp phát thuốc BHYT cho hơn 4.500 lượt người. Theo Bác sĩ Thào A Lồng, Phụ trách Trạm Y tế xã Sính Phình, việc duy trì khám thường xuyên giúp trạm nắm chắc tình hình sức khỏe cộng đồng, tư vấn tận tình và quản lý tốt các bệnh lý nền ngay tại địa bàn, khẳng định vai trò là “lá chắn” bảo vệ sức khỏe đầu tiên của Nhân dân.
Với những địa bàn xa trung tâm, việc đưa dịch vụ y tế đến gần dân đòi hỏi cách làm linh hoạt hơn. Thay vì để người dân tự tìm đến cơ sở y tế, các đoàn công tác tổ chức khám lưu động, mang theo thuốc, thiết bị và nhân lực đến các điểm bản khó khăn. Từ đầu năm 2026 đến ngày 13/8/2026, toàn tỉnh đã tổ chức khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cho 459.309 lượt người, đạt 67,73% dân số; trong đó, hình thức khám lưu động tiếp cận 278.286 lượt người. Qua đó, khẳng định độ bao phủ ngày càng rộng của các hoạt động chăm sóc sức khỏe tại cơ sở, nhất là ở những địa bàn người dân còn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế.
Theo ông Phạm Giang Nam, Giám đốc Sở Y tế, thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngành Y tế xác định lấy sức khỏe và niềm tin của Nhân dân làm trung tâm, lấy y tế cơ sở làm nền tảng. Với đặc thù địa hình miền núi chia cắt, giao thông còn khó khăn, việc đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, nhất là đồng bào ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, là một trong những yêu cầu trọng tâm. “Gần dân” vì thế được đặt trong yêu cầu rộng hơn về khả năng tiếp cận dịch vụ y tế. Đó là giảm khoảng cách địa lý, giảm chi phí cho người bệnh, nâng khả năng phát hiện bệnh sớm và xử trí kịp thời, đồng thời tạo điều kiện để người dân chủ động chăm sóc sức khỏe.
Nâng cao năng lực điều trị tại chỗ
Cùng với mở rộng khả năng tiếp cận, Điện Biên tập trung nâng cao năng lực chẩn đoán, sàng lọc và xử trí bệnh ngay tại địa phương. Đây là yêu cầu quan trọng đối với tỉnh miền núi, nơi khoảng cách đến các cơ sở điều trị chuyên sâu có thể trở thành trở ngại đối với người bệnh, nhất là trong những tình huống cần can thiệp sớm.
Tại Trạm Y tế xã Mường Pồn, việc được trang bị máy siêu âm tổng quát từ đầu năm 2026 đã mở thêm khả năng phát hiện, sàng lọc bệnh ngay từ tuyến xã. Qua thăm khám, cán bộ y tế có thể phát hiện những bất thường về ổ bụng, thai sản, khối u, sỏi thận, sỏi túi mật; từ đó tư vấn, phân luồng và chuyển tuyến đối với những trường hợp cần điều trị chuyên sâu.
Ở tuyến tỉnh, Bệnh viện Đa khoa tỉnh tập trung phát triển các chuyên ngành tim mạch, hồi sức cấp cứu, chấn thương chỉnh hình; triển khai nhiều kỹ thuật chuyên sâu như dẫn lưu khối tụ máu, kiểm soát áp lực nội sọ trong điều trị chảy máu não, phẫu thuật nội soi phức tạp. Nhờ đó, nhiều người mắc triệu chứng bệnh nặng, phức tạp có thêm cơ hội được điều trị ngay tại tỉnh.
Trường hợp bệnh nhân Và A Hai, 21 tuổi, xã Sam Mứn cho thấy khả năng xử trí những ca bệnh nặng tại địa phương. Sau tai nạn giao thông, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, suy hô hấp nặng do chấn thương sọ não, tổn thương phổi hai bên và hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển. Sau hơn 2 tháng điều trị tích cực với sự phối hợp của nhiều chuyên khoa, bệnh nhân đã cai được máy thở, sức khỏe ổn định và xuất viện trong sự vui mừng của gia đình.
Theo Bác sĩ Trần Đức Nghĩa, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh, việc làm chủ các kỹ thuật khó và cứu sống những ca bệnh chấn thương phức tạp ngay tại tỉnh chính là thước đo rõ nhất cho hiệu quả của chiến lược nâng cao năng lực điều trị tại chỗ. Giải pháp này không chỉ giúp chớp “giờ vàng” cứu sống người bệnh, mà quan trọng hơn là củng cố niềm tin vững chắc của Nhân dân vào chất lượng y tế địa phương.
Tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW đang được cụ thể hóa bằng những việc làm phù hợp với điều kiện một tỉnh miền núi, biên giới. Tuy nhiên, để khoảng cách địa lý không trở thành rào cản trong chăm sóc sức khỏe, yếu tố quyết định vẫn là năng lực của tuyến y tế gần dân nhất. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với Điện Biên trong việc củng cố đội ngũ, nâng cao trình độ chuyên môn và xây dựng y tế cơ sở đủ sức đảm đương nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho Nhân dân.
Bài, ảnh: Minh Thảo
Bài 2: Xây dựng y tế cơ sở làm nền tảng