ĐBP - Bệnh không lây nhiễm thường tiến triển âm thầm, nhiều trường hợp không có biểu hiện rõ ràng trong giai đoạn đầu. Đến khi xuất hiện triệu chứng hoặc biến chứng, việc điều trị có thể trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, khám sàng lọc, phát hiện sớm và quản lý bệnh là giải pháp quan trọng giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Tháng 7 vừa qua, ông Trần Hữu Phúc, 52 tuổi, trú tại phường Điện Biên Phủ tham gia khám sức khỏe miễn phí theo chương trình triển khai trên địa bàn. Trước đó, ông Phúc vẫn lao động, sinh hoạt bình thường, cơ thể không có biểu hiện bất thường nên ít khi nghĩ mình có nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, kết quả thăm khám khiến ông bất ngờ khi chỉ số huyết áp lên tới 170/100 mmHg. Sau khi được bác sĩ kiểm tra, tư vấn, ông được xác định mắc tăng huyết áp và hướng dẫn theo dõi, điều trị.
Ông Phúc chia sẻ: Trước giờ tôi thấy người khỏe mạnh nên ít khi đi khám. Khi phường tổ chức khám sàng lọc, được cán bộ y tế vận động tham gia nên tôi đến kiểm tra. Kết quả huyết áp lên tới 170/100 mmHg. Sau khi khám, ông Phúc chủ động thực hiện các hướng dẫn của cán bộ y tế, theo dõi huyết áp và tái khám định kỳ. Nhờ phát hiện bệnh sớm, ông có thêm kiến thức để điều chỉnh chế độ sinh hoạt, kiểm soát huyết áp và phòng ngừa những biến chứng nguy hiểm.
Cũng nhờ tham gia chương trình khám sức khỏe miễn phí tại cơ sở, anh Nguyễn Văn Hoàng, phường Mường Thanh phát hiện mắc đái tháo đường. Trước đó, anh không có biểu hiện rõ ràng nên không nghĩ mình có nguy cơ mắc bệnh. Sau khi được cán bộ y tế tư vấn, hướng dẫn chế độ ăn uống, sinh hoạt và theo dõi sức khỏe, anh chủ động thực hiện các khuyến cáo, duy trì kiểm tra định kỳ để kiểm soát bệnh.
Trong những năm gần đây, cùng với quá trình già hóa dân số, thay đổi lối sống và môi trường sống, các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, ung thư, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, ngày càng trở thành gánh nặng đối với sức khỏe cộng đồng, là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và làm giảm chất lượng cuộc sống. Đáng lo ngại, phần lớn các bệnh này diễn biến âm thầm, ít biểu hiện triệu chứng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng nặng như đột quỵ, suy tim, suy thận hoặc tổn thương các cơ quan trong cơ thể.
Tính đến ngày 30/6/2026, toàn tỉnh phát hiện mới 1.348 trường hợp tăng huyết áp, nâng tổng số bệnh nhân tăng huyết áp được phát hiện lên 30.238 người, trong đó 28.200 người được quản lý. Đối với bệnh đái tháo đường, số trường hợp phát hiện mới là 415 người; tổng số bệnh nhân được phát hiện là 6.687 người, trong đó 6.355 người được quản lý. Các trường hợp được phát hiện thông qua hoạt động khám sàng lọc và khám, chữa bệnh thường xuyên tại các cơ sở y tế, qua đó giúp người bệnh được chẩn đoán, tư vấn và quản lý kịp thời.
Trước thực tế, bệnh không lây nhiễm ngày càng phổ biến, ngành Y tế tỉnh chú trọng công tác phát hiện sớm, quản lý và điều trị bệnh từ tuyến tỉnh đến cơ sở. Theo bác sĩ CKI Nguyễn Mạnh Tuấn, Trưởng khoa Phòng, chống bệnh không lây nhiễm - Dinh dưỡng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, hoạt động khám sàng lọc, quản lý và điều trị bệnh không lây nhiễm được triển khai tương đối đồng bộ từ tuyến tỉnh đến tuyến xã. Qua khám sàng lọc và khám, chữa bệnh thường xuyên tại các cơ sở y tế, những trường hợp mắc hoặc nghi mắc bệnh được tiếp tục chẩn đoán xác định, lập hồ sơ quản lý, điều trị và cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử. Với các bệnh không lây nhiễm, thường phải điều trị và theo dõi trong thời gian dài. Vì vậy, sau khi được chẩn đoán, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của cán bộ y tế, sử dụng thuốc đúng chỉ định, tái khám theo lịch và chủ động theo dõi các chỉ số sức khỏe.
Để phòng ngừa và kiểm soát bệnh không lây nhiễm, mỗi người cần chủ động chăm sóc sức khỏe, duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ và tham gia các chương trình khám sàng lọc tại cộng đồng. Đặc biệt, người cao tuổi, người thừa cân, béo phì, ít vận động hoặc có tiền sử gia đình mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch cần quan tâm hơn đến việc kiểm tra sức khỏe. Việc duy trì chế độ ăn uống hợp lý, tăng cường vận động, hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá và kiểm soát cân nặng cũng góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh. Phát hiện sớm, điều trị đúng và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ sẽ giúp hạn chế biến chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng.