Bộ Y tế đang hoàn thiện dự thảo Thông tư ban hành Danh mục thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ, chất đánh dấu và hướng dẫn thanh toán khí y tế thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT).

Điểm đáng chú ý là dự kiến bổ sung mới 84 thuốc, trong đó có tới 30 thuốc điều trị ung thư - nhóm chiếm tỷ lệ cao nhất trong số các thuốc được đề xuất cập nhật.

Thêm nhiều thuốc điều trị ung thư đắt tiền mới phát minh

Theo đại diện Vụ BHYT (Bộ Y tế), trong 84 thuốc hóa dược, sinh phẩm dự kiến bổ sung, 30 thuốc điều trị ung thư chiếm 35,7%. Đây là nhóm bổ có đề xuất bổ sung mới nhiều nhất, chủ yếu là các thuốc phát minh mới như thuốc điều trị đích, kháng thể đơn dòng, thuốc điều trị miễn dịch…

Đến nay, dự thảo Thông tư đã cơ bản được hoàn thiện nội dung và dự thảo 2 danh mục ban hành kèm theo, gồm: Danh mục thuốc hóa dược, sinh phẩm và danh mục thuốc phóng xạ, chất đánh dấu.

Đại diện Vụ BHYT cho biết, mặc dù các thuốc điều trị ung thư thường có chi phí điều trị cao (do chi phí đầu tư nghiên cứu phát triển sản phẩm, chi phí thử nghiệm lâm sàng lớn) nhưng cần thiết nghiên cứu để bổ sung vào danh mục thuốc BHYT để các bác sĩ có thêm lựa chọn trong điều trị, giúp tiếp cận với các phác đồ điều trị tiên tiến của các nước phát triển trên thế giới, đồng thời giúp người bệnh ung thư tăng tiếp cận điều trị, góp phần giảm chi từ tiền túi, giảm gánh nặng bệnh tật cho người bệnh và gia đình người bệnh, không để ai bị bỏ lại phía sau.

 Do chi phí thuốc ung thư lớn nên để đảm bảo khả năng chi trả của quỹ BHYT, hầu hết các thuốc thuộc nhóm này đều được nghiên cứu, tính toán cẩn thận, đặc biệt xem xét thông tin về tác động ngân sách để quy định tỷ lệ thanh toán cho phù hợp.

Hiện nay, theo danh mục thuốc ban hành kèm theo Thông tư số 20/2022/TT-BYT thì nhóm thuốc điều trị ung thư và điều hoá miễn dịch đang có 81 thuốc thuộc phạm vi chi trả của quỹ BHYT.

Cùng với nhóm thuốc điều trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn đang có 182 thuốc, nhóm thuốc tim mạch có 110 thuốc, nhóm thuốc tiêu hoá có 75 thuốc, ung thư là một trong những nhóm có số lượng hoạt chất nhiều hiện đang được thanh toán BHYT có trong danh mục.

"Tuy nhiên, những năm gần đây số lượng thuốc ung thư được phát minh trên thế giới và đăng ký lưu hành tại Việt Nam khá lớn so với các nhóm thuốc khác, vì vậy số lượng thuốc ung thư được xem xét cập nhật trong lần sửa đổi danh mục này cũng nhiều hơn so với nhóm thuốc khác", đại diện Vụ BHYT lý giải.

Hiện nay, danh mục thuốc BHYT của Việt Nam được quy định theo tên hoạt chất nên thực tế số lượng thuốc thương mại lưu hành trên thị trường được quỹ BHYT thanh toán sẽ lớn hơn nhiều so với số lượng nêu trên, tuỳ thuộc vào số lượng thuốc được cấp phép lưu hành.

Mở rộng thuốc điều trị bệnh mãn tính, bệnh hiếm

Ngoài ra, dự thảo thông tư mới cũng bổ sung 24 thuốc mới điều trị các bệnh lý mạn tính như tim mạch, tiểu đường, hô hấp, tâm thần, tiết niệu… (chiếm 29%).

Trong 84 thuốc bổ sung mới có 18 thuốc điều trị bệnh hiếm (chiếm 21,4% số lượng thuốc bổ sung mới), trong đó có 14/18 thuốc điều trị ung thư.

Theo đại diện Vụ BHYT, các bệnh hiếm, ung thư và các bệnh mạn tính là những bệnh có thời gian điều trị kéo dài, chi phí lớn. Việc bổ sung các thuốc này góp phần bảo đảm quyền lợi người tham gia BHYT, giảm gánh nặng chi phí trực tiếp từ tiền túi từ người bệnh và gia đình, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống, tái tạo sức lao động cho xã hội, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến, hiện đại, góp phần nâng cao năng lực cán bộ y tế và phát triển hệ thống y tế.

Bên cạnh việc bổ sung thuốc mới, dự thảo Thông tư dự kiến sửa đổi bổ sung điều kiện, tỷ lệ thanh toán của 52 thuốc đã có trong danh mục trong đó nhiều thuốc được mở rộng điều kiện và nâng tỷ lệ thanh toán, góp phần tăng khả năng tiếp cận và giảm gánh nặng về tài chính cho người bệnh.

Thuốc luôn là cấu phần quan trọng và chiếm tỷ lệ cao trong tổng chi khám chữa bệnh BHYT. Dù tỷ lệ này có xu hướng giảm dần, chi phí thuốc vẫn là khoản chi lớn nhất từ quỹ BHYT:

Năm 2022: 40,01 nghìn tỷ đồng (33,41% tổng chi khám chữa bệnh BHYT)
Năm 2023: 45,841 nghìn tỷ đồng (32,82%)
Năm 2024: 50,784 nghìn tỷ đồng (31,22%)

Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn, sử dụng và thanh toán thuốc hợp lý được xem là giải pháp quan trọng để kiểm soát chi phí điều trị, sử dụng hiệu quả quỹ BHYT và giảm chi tiền túi của người dân.

Hiện nay, việc chi trả thuốc BHYT thực hiện theo Thông tư số 20/2022/TT-BYT (có hiệu lực từ 1/3/2023), với 1.037 hoạt chất thuốc hóa dược, sinh phẩm chia thành 27 nhóm lớn và 59 thuốc phóng xạ, chất đánh dấu. Danh mục này chủ yếu kế thừa từ năm 2018, chỉ bổ sung thêm một số thuốc điều trị COVID-19 và mở rộng một số thuốc cho trạm y tế xã.

Lần sửa đổi này cũng tập trung mở rộng danh mục thuốc cho trạm y tế xã, thực hiện chủ trương phát triển y tế cơ sở theo Nghị quyết 72-NQ/TW và Chỉ thị 52-CT/TW, nhằm tăng khả năng tiếp cận dịch vụ ngay từ tuyến ban đầu.

Đại diện Vụ BHYT cho hay, trong thời gian tới, Bộ Y tế tiếp tục thành lập các hội đồng chuyên môn theo từng nhóm thuốc để xin ý kiến, quyết định cụ thể với việc bổ sung mới, quy định điều kiện tỷ lệ thanh toán của từng thuốc.

Dự kiến Thông tư sẽ được hoàn thiện trình lãnh đạo Bộ ký, ban hành và có hiệu lực trong năm 2026.