Hiện nay, dân số toàn tỉnh có 678.109 người. Để thực hiện mục tiêu khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân ít nhất một lần mỗi năm, ngành Y tế tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp, từng bước khắc phục khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị. Các cơ sở y tế tăng cường tổ chức các đợt khám lưu động; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chủ động tham gia khám, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và bệnh lý.

Từ đầu năm 2026 đến ngày 13/8, toàn tỉnh đã tổ chức khám bệnh, chữa bệnh, khám và tư vấn sức khỏe miễn phí cho 459.309 người, đạt 67,73% dân số. Trong đó, nhóm trẻ em dưới 6 tuổi có 52.917 trẻ được khám, đạt 73,22%; nhóm từ 6 đến 18 tuổi có 128.106 người, đạt 75,74%; nhóm trên 18 tuổi có 278.286 người, đạt khoảng 63,77%. Đây là kết quả đáng ghi nhận trong nỗ lực mở rộng bao phủ chăm sóc sức khỏe Nhân dân.

Để đạt được kết quả đó, ngành Y tế không chỉ tổ chức khám tại bệnh viện, trung tâm y tế mà còn đưa các đoàn khám về trạm y tế, điểm trạm và cộng đồng. Riêng tháng 8, có 37.107 người được khám tại trạm y tế, 4.365 người tại các cơ sở khám chữa bệnh khác và 20.010 người qua các đợt khám lưu động. Lũy kế, số người được khám qua hình thức lưu động đạt 278.286 người.

85 tuổi, sức khỏe yếu, bà Quàng Thị Hịa, ở bản Ten, phường Mường Thanh, không thể tự đến điểm khám. Cán bộ y tế đã đến tận nhà kiểm tra sức khỏe, tư vấn và hướng dẫn người thân cách chăm sóc bà.

Câu chuyện của bà Hịa cho thấy việc đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, nhất là những người cao tuổi, yếu thế, đã giúp tháo gỡ rào cản trong tiếp cận chăm sóc sức khỏe. Nhưng để một cuộc khám thực sự có ý nghĩa, việc tiếp cận thuận lợi mới chỉ là bước đầu. Hiệu quả khám chỉ thực sự phát huy khi người dân không chỉ được hỏi bệnh, đo các chỉ số cơ bản mà còn được thực hiện những xét nghiệm, thăm dò cần thiết khi có dấu hiệu nghi ngờ. Đây cũng là khâu đang đặt ra không ít hạn chế tại tuyến y tế cơ sở, nơi điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ chẩn đoán còn thiếu.

Tại Trạm Y tế xã Thanh Nưa, khoảng trống về trang thiết bị cận lâm sàng đang là một trong những điểm nghẽn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng khám, chữa bệnh. Trạm chưa được trang bị các thiết bị xét nghiệm huyết học, sinh hóa máu, nước tiểu; đồng thời thiếu thiết bị chẩn đoán hình ảnh, điện tâm đồ và máy X-quang di động. Với những trường hợp cần kiểm tra chuyên sâu, cán bộ y tế phải chuyển người bệnh lên cơ sở có đủ điều kiện hoặc lấy mẫu bệnh phẩm gửi đi xét nghiệm. “Khó khăn lớn nhất của trạm hiện nay là chưa có trang thiết bị phục vụ khám cận lâm sàng. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến công tác chuyên môn và chất lượng khám, chữa bệnh.” - Bác sĩ Phạm Bá Đạt, Trạm Y tế xã Thanh Nưa, cho biết.

Tại Trạm Y tế phường Mường Thanh hiện chỉ có 17 cán bộ, nhưng phải đảm nhiệm chăm sóc sức khỏe cho hơn 24.000 người dân trên địa bàn phường. Với khối lượng công việc lớn, từ khám, điều trị bệnh thông thường đến quản lý sức khỏe, phòng bệnh, tiêm chủng và thực hiện các chương trình sàng lọc, áp lực đối với đội ngũ y tế cơ sở là không nhỏ. Nhân lực mỏng, việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ trên diện rộng có nguy cơ ảnh hưởng đến thời gian khám, tư vấn và theo dõi sau sàng lọc, qua đó tác động trực tiếp đến chất lượng chăm sóc sức khỏe người dân.

Không chỉ thiếu nhân lực và thiết bị tại trạm y tế, điều kiện phục vụ khám lưu động ở nhiều cơ sở cũng chưa đáp ứng yêu cầu. Theo Sở Y tế, toàn tỉnh hiện có 17 cơ sở khám, chữa bệnh đủ điều kiện khám sức khỏe theo quy định. Tuy nhiên, có đến 9 cơ sở chưa có máy X-quang di động; 8 đơn vị dù đã có máy nhưng chưa có xe chuyên dụng bảo đảm an toàn bức xạ để phục vụ chụp X-quang lưu động. Những hạn chế này khiến việc khám, sàng lọc cho người dân gặp nhiều trở ngại.

Theo ông Phạm Văn Mẫn, Phó Giám đốc Sở Y tế, cả 45 trạm y tế xã, phường hiện chưa đáp ứng nhu cầu khám cận lâm sàng. Nhiều trạm thiếu máy siêu âm, điện tim, thiết bị xét nghiệm máu, nước tiểu và phương tiện chẩn đoán hình ảnh. Để khắc phục, trước mắt ngành y tế đưa những thiết bị có thể vận chuyển được về cơ sở để thực hiện các thăm dò cần thiết. Với các xét nghiệm tuyến cơ sở chưa thực hiện được, đơn vị tổ chức khám sẽ lấy mẫu chuyển về cơ sở xét nghiệm hoặc hướng dẫn người dân đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh gần nhất.

Trong điều kiện chưa thể đầu tư đồng bộ cho tất cả các trạm y tế, những chuyến khám lưu động vì thế trở thành giải pháp trước mắt. Đây cũng là cách để ngành Y tế từng bước thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế giữa các khu vực. Song, khó khăn là số lượng người cần khám rất lớn, trong khi mỗi đợt khám phát sinh nhiều chi phí về nhân lực, vật tư y tế, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, phương tiện vận chuyển, tổ chức điểm khám và cập nhật dữ liệu.

Bên cạnh đó, một số nhóm đối tượng rất khó huy động tham gia khám, nhất là người đi làm xa, người thường xuyên vắng mặt tại địa phương hoặc những người chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích của khám sức khỏe định kỳ. Mặc dù chính quyền cơ sở và ngành y tế đã tuyên truyền, vận động nhưng vẫn còn trường hợp không đến khám, gây khó khăn cho việc hoàn thành mục tiêu đề ra.

Mục tiêu khám sức khỏe định kỳ cho 100% người dân mỗi năm vì thế không chỉ là câu chuyện về tỷ lệ bao phủ. Quan trọng hơn, mỗi lần khám phải giúp phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, người dân được tư vấn và có hướng theo dõi, điều trị phù hợp. Muốn vậy, cùng với mở rộng độ bao phủ, Điện Biên cần tiếp tục củng cố y tế cơ sở, bổ sung nhân lực, trang thiết bị và nâng cao năng lực khám cận lâm sàng. Khi mỗi cuộc khám thực sự trở thành một bước chủ động bảo vệ sức khỏe, mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân mới đi vào chiều sâu và bền vững.