Không cần “nói không” hoàn toàn với bánh chưng, bánh tét
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Giang Nam - Khoa Điều trị ban ngày (Bệnh viện Nội tiết Trung ương) cho biết, bánh chưng, bánh tét được làm từ gạo nếp - loại thực phẩm giàu tinh bột, có thể khiến đường huyết tăng nhanh nếu ăn nhiều hoặc ăn sai cách. Tuy nhiên, người bệnh đái tháo đường vẫn có thể thưởng thức món ăn truyền thống này trong dịp Tết nếu nắm rõ đặc điểm thực phẩm và hiểu tình trạng sức khỏe của mình và lựa chọn cách ăn phù hợp.
Bác sĩ Nam khuyến nghị người bệnh đái tháo đường khi ăn bánh chưng, bánh tét cần lưu ý một số nguyên tắc cơ bản:
Ăn trong bữa chính: Không nên ăn bánh khi đang đói hoặc ăn riêng lẻ như một bữa phụ giàu tinh bột.
Kiểm soát khẩu phần: Mỗi lần chỉ nên ăn khoảng 50-70g, tương đương 1/8 chiếc bánh chưng hoặc 1 khoanh bánh tét nhỏ; có thể dùng 1-2 lần/ngày nếu đường máu ổn định.
Kết hợp thực phẩm hợp lý: Nên ăn cùng rau xanh, thịt nạc, canh để làm chậm quá trình hấp thu đường; hạn chế ăn kèm thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, món quá mặn, nước ngọt, rượu bia.
Ăn chậm, nhai kỹ: Giúp cơ thể hấp thu đường từ từ, hạn chế tăng đường huyết nhanh sau ăn.
Tăng cường vận động: Sau ăn 30-60 phút, người bệnh có thể đi bộ nhẹ nhàng 15-20 phút để hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Áp dụng quy tắc “đĩa thức ăn chuẩn” cho thực đơn ngày Tết
Bên cạnh việc ăn bánh chưng, bánh tét đúng cách, xây dựng thực đơn hợp lý là yếu tố quan trọng giúp người bệnh duy trì đường huyết ổn định trong dịp Tết. Các chuyên gia khuyến nghị áp dụng quy tắc chia “đĩa thức ăn chuẩn” (đường kính khoảng 20cm) theo tỷ lệ:
1/2 đĩa là rau củ: Ưu tiên rau luộc, salad, bông cải xanh, măng tươi (hạn chế măng khô nấu nhiều mỡ).
1/4 đĩa là đạm (Protein): Thịt gà (bỏ da), thịt lợn nạc, cá hoặc giò lụa.
1/4 đĩa là tinh bột: Bánh chưng, xôi hoặc bún.
Người bệnh nên ưu tiên bánh chưng, bánh tét làm bằng gạo lứt nếu tự chế gói tại nhà để tăng chất xơ; Chọn thịt đông nạc, khi nấu nên lọc bỏ mỡ, ưu tiên dùng mộc nhĩ để giảm hấp thụ cholesterol; Thay mứt Tết bằng hạt hạnh nhân, hạt điều, hạt hướng dương hoặc hạt bí (loại không tẩm muối/đường) và không nên ăn quá nhiều; Sử dụng trái cây ít ngọt như cam, bưởi, táo, thanh long.
Ba nguyên tắc “vàng” để giữ đường huyết ổn định
Theo bác sĩ Nam, người bệnh đái tháo đường cần nhớ ba nguyên tắc quan trọng, gồm:
Không bỏ bữa: Đừng vì bận chúc Tết mà bỏ bữa, điều này dễ gây hạ đường huyết hoặc làm bạn ăn bù quá nhiều vào bữa kế tiếp, cũng không nên ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày.
Hạn chế “calo rỗng”: Rượu, bia và nước ngọt là kẻ thù số 1. Do vậy, nếu cần xã giao, chỉ nên dùng lượng rất nhỏ.
Thứ tự ăn hợp lý: Ăn rau trước-đạm sau-tinh bột cuối cùng để giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu.
Người bệnh đừng quên duy trì thói quen đo đường huyết tại nhà và uống thuốc đúng giờ theo chỉ định của bác sĩ ngay cả trong những ngày bận rộn nhất.
Bên cạnh đó, người bệnh nhớ uống thuốc và tiêm insulin theo chỉ định, không thức khuya để tránh tăng đường huyết do căng thẳng và hãy cố gắng duy trì vận động như ngày thường.
Các chuyên gia nội tiết nhấn mạnh, trong những ngày đầu năm, các gia đình thường làm mâm cơm cúng gia tiên và chờ mọi người đến đông đủ, thời gian chờ trước bữa ăn kéo dài có thể dẫn đến hạ đường huyết. Vì vậy, bệnh nhân cần lưu ý có thể ăn tạm thứ gì đó như 1 quả quýt nhỏ, hay 1 chiếc bánh quy trong khi chờ đợi. Đặc biệt là đối với bệnh nhân phải tiêm insulin nhiều mũi trong ngày nên tiêm trước ăn theo hướng dẫn, không được tiêm xa bữa ăn quá.
Theo các chuyên gia, kiểm soát tốt đái tháo đường không chỉ nhằm đạt được các chỉ số xét nghiệm mục tiêu. Quan trọng hơn, đó là nền tảng để người bệnh duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài.
Kiểm soát tốt đường máu giúp giảm nguy cơ biến chứng, duy trì thể lực, duy trì khả năng lao động, sinh hoạt và tận hưởng cuộc sống. Đối với nhiều người, điều đó đồng nghĩa với việc có thể tiếp tục đón thêm nhiều mùa Tết bên gia đình, người thân.
Thực hiện các khuyến nghị dinh dưỡng và lối sống hợp lý, người bệnh đái tháo đường hoàn toàn có thể ăn Tết vui vẻ, thưởng thức hương vị truyền thống mà vẫn bảo đảm an toàn sức khỏe.