Bài 1: Từ chủ trương đến những ngôi trường nơi biên giới

ĐBP - Sau ngày khai giảng, những căn phòng nội trú tại các trường phổ thông nội trú liên cấp vùng biên ở Điện Biên dần trở nên thân thuộc với học sinh các bản xa. Các em cùng ăn, cùng học, được thầy cô hướng dẫn từ việc sắp xếp đồ dùng đến chăm sóc bản thân mỗi ngày. Xa gia đình, nhưng các em luôn có thầy cô đồng hành và có bạn bè cùng chia sẻ. Với nhiều học sinh, mái trường vì thế đã trở thành ngôi nhà thứ hai - nơi mỗi ngày các em được yêu thương, chăm sóc và nâng bước trưởng thành…

Khi sương mai còn phủ quanh những dãy núi, khu nội trú Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Sam Mứn đã rộn ràng tiếng học sinh. Một ngày mới của các em bắt đầu từ: gấp chăn màn, sắp xếp đồ dùng, chuẩn bị sách vở rồi cùng nhau xuống lớp. Vài tuần trước, nhiều em còn lúng túng với những việc lần đầu tự làm. Giờ đây, chăn màn đã được gấp ngay ngắn, quần áo xếp đúng chỗ. Các em biết nhắc nhau giữ vệ sinh phòng ở và nhanh chóng chuẩn bị để kịp giờ học.

Trong dòng người rời khu nội trú mỗi sáng có Ly Thị Nà, học sinh lớp 9A. Nhà em ở bản Púng Bửa, cách trường khoảng 30km. Trước đây, mỗi lần đến trường là một hành trình dài; những hôm thời tiết không thuận lợi, việc đi lại càng khó khăn. Về ở nội trú, từ phòng ở đến lớp học chỉ vài phút đi bộ, Nà có nhiều thời gian để ôn bài, tham gia các hoạt động tập thể và trò chuyện cùng bạn bè.

“Những ngày đầu em nhớ nhà, chưa quen ở cùng nhiều bạn. Sau đó, thầy cô hướng dẫn chúng em cách sắp xếp đồ dùng, sinh hoạt đúng giờ; các bạn trong phòng cũng giúp đỡ nhau, nên em thấy vui và yên tâm hơn. Ở trường, em có nhiều thời gian học bài, không còn phải lo quãng đường xa như trước”, Nà chia sẻ.

Cũng như Nà, nhiều học sinh ở nội trú tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Sam Mứn lần đầu sống xa gia đình trong thời gian dài. Vì thế, những ngày đầu năm học, thầy cô vừa tổ chức dạy học, vừa giúp các em làm quen với nếp sống mới trong môi trường tập trung.

Theo cô giáo Lê Thị Thu, giáo viên thường xuyên có mặt tại khu nội trú để trò chuyện, nắm bắt tâm lý, lựa lời động viên, khuyên dạy từng em, giúp các em cảm giác an toàn và được quan tâm, để nhanh chóng thích nghi với môi trường mới. “Khi ở nội trú, thầy cô phải gần gũi để nhận ra em nào đang buồn, em nào chưa quen bữa ăn hay gặp khó khăn trong sinh hoạt. Có những việc rất nhỏ, nhưng nếu được quan tâm đúng lúc, các em sẽ nhanh chóng hòa nhập với tập thể”, cô Thu chia sẻ.

Từ Sam Mứn, câu chuyện ấy cũng đang diễn ra tại nhiều ngôi trường liên cấp khác trên tuyến biên giới Điện Biên. Mỗi trường có điều kiện khác nhau, nhưng điểm chung là hàng trăm học sinh vốn phải vượt những chặng đường dài nay được học tập, ăn ở ngay trong khuôn viên nhà trường.

Tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Sín Thầu, năm học này có 1.013 học sinh; trong đó, học sinh ở nội trú là 898 em. Toàn trường có 745 em gia đình cách trường từ 7km trở lên; 477 em đến từ các bản giáp biên. Với Khoàng Tư Cà, học sinh lớp 8A1, việc được ở nội trú giúp em không còn phải vượt quãng đường khoảng 10km từ nhà ở bản Phứ Ma đến trường mỗi ngày. Trước đây, mỗi ngày đi học Cà đều phải mang theo cặp sách và cặp lồng cơm. Những ngày mưa, đường đi càng khó khăn, có lúc em từng nghĩ đến việc... bỏ học.

“Trước đây, em thường tự đi bộ đến trường. Có hôm chị gái đưa em đi. Nhưng chị còn nhiều việc, nên không phải hôm nào cũng đưa được. Bây giờ được ở nội trú, em không phải đi đường xa mỗi ngày, có thêm thời gian học bài và tham gia các hoạt động cùng các bạn” - Cà hào hứng chia sẻ:

Vào trường nội trú, Cà đã dần làm quen với nền nếp sinh hoạt giống như các bạn. Sau giờ học, em dùng bữa tại nhà ăn, tham gia các hoạt động của trường và học bài vào buổi tối. Nếp sinh hoạt đều đặn giúp Cà có thêm thời gian cho việc học, giảm mệt mỏi từng gắn với quãng đường đến trường trước đây.

Cùng là học sinh được ở nội trú như Khoàng Tư Cà, thế nhưng đường từ nhà đến trường của em Lỳ Thu Vân, học sinh lớp 5A1 dài khoảng 50km. Nhà Vân ở bản Tả Ló San sát biên giới Việt  - Trung; ở nơi xa tít trên bản đồ hình chữ S. Do Vân không thể tự đến trường, nên bố mẹ em phải luân phiên sắp xếp công việc để đưa đón Vân. Từ năm học này, Vân được ở nội trú nên quãng đường từ Tả Ló San đến trường không còn phải lặp lại mỗi ngày.

Cà và Vân là hai trong số hàng trăm học sinh Sín Thầu đang bắt đầu nếp sống mới dưới mái trường nội trú. Mỗi em có một hoàn cảnh riêng, nhưng cùng học những bài học đầu tiên về tự lập, kỷ luật, sẻ chia và trách nhiệm với tập thể.

Bà Triệu Thị Vân, phụ huynh ở bản Tá Miếu, từng thường xuyên lo lắng khi con phải đi học xa. Những ngày mưa rét, đường khó đi, nỗi lo ấy càng lớn. Từ khi con ở nội trú, gia đình không còn phải thu xếp việc đưa đón con hằng ngày.

Bà Triệu Thị Vân cho biết: Gia đình ở xa nên không thể thường xuyên đến trường thăm con. Biết con được ăn ở đầy đủ, có thầy cô chăm sóc, chúng tôi yên tâm hơn. Sau một thời gian ở nội trú, cháu đã tự giác trong học tập, biết sắp xếp đồ dùng và khi về nhà cũng giúp đỡ bố mẹ nhiều hơn.”

Ông Hạ A Dua, Bí thư Chi bộ bản Cà Là Pá 1 cho biết: Trước đây khoảng cách xa trường cùng điều kiện đi lại khó khăn, khiến một số phụ huynh còn băn khoăn khi cho con theo học lâu dài. Mỗi mùa mưa, việc duy trì tỷ lệ học sinh chuyên cần trở thành mối quan tâm chung của nhiều gia đình. Khi trường nội trú liên cấp đi vào hoạt động, học sinh có chỗ học, chỗ ở ổn định; phụ huynh không phải đưa đón hằng ngày. Chi bộ và các tổ chức chính trị - xã hội trong bản có nhiều thuận lợi trong quá trình vận động người dân quan tâm hơn tới việc học của con em.

“Bà con yên tâm hơn khi thấy con mình được học tập, ăn ở trong điều kiện tốt và được thầy cô chăm sóc. Các cháu trở về nhà mạnh dạn, tự giác hơn, nên người dân càng tin tưởng nhà trường” - ông Hạ A Dua cho biết.

Ở những địa bàn biên giới, sự đồng thuận ấy có ý nghĩa đặc biệt. Khi mỗi gia đình đặt nhiều hơn niềm tin vào việc học, con đường đến trường của trẻ em vùng biên cũng trở nên thuận lợi hơn.

Bài 3: Vun tri thức - vững vùng biên